Top 14 # Xem Nhiều Nhất Truyện Gà Chọi Thổ Hà Mới Nhất 5/2023 # Top Like | Ngayhoimuanhagiagoc.com

Gà Chọi “Made In.. Thổ Hà”

(BGĐT) – Thổ Hà, xã Vân Hà, huyện Việt Yên (Bắc Giang) được biết đến với nhiều nghề truyền thống nức tiếng gần xa. Nơi đây cũng lưu truyền không ít câu chuyện kỳ thú về thú chơi chọi gà. Thậm chí, nghề nuôi gà chọi ở Thổ Hà nổi danh không chỉ trong nước mà còn ra cả nước ngoài.

Khách du lịch nghe giới thiệu về gà chọi Thổ Hà. Ảnh: Trần Đức

Nhiều người cho rằng, do nằm ở vị trí đắc địa, thế đất long chầu hổ phục vốn là điểm giao thương đông đúc trên bến, dưới thuyền ngày xưa nên Thổ Hà là vùng đất có nhiều “kỳ kê” được dân chơi gà khắp nơi tìm mua cho bằng được. Cho đến nay, người dân Thổ Hà vẫn nhắc đến truyền kỳ về một chiến kê “bách chiến bách thắng”.

Vào thập kỷ 60 của thế kỷ XX, Thổ Hà có một con gà tên “Mây” được mệnh danh là “Quỷ kê” của ông Trịnh Xuân Lác ở xóm 4 một thời làm mưa, làm gió khắp ba miền. Con gà này có ưu điểm chỉ cần hai “hồ” là hạ gục đối thủ. Với những cú đá hầu dọc nguy hiểm, nó đã được đưa sang Thái Lan thi đấu với con gà nổi tiếng của nước này và chiến thắng sau một ngày đêm ròng rã chiến đấu không nghỉ.

Minh chứng cho đam mê nuôi và chơi gà chọi ở Thổ Hà là một nửa trong số 800 hộ trong làng có thú nuôi gà chọi. Gà chọi Thổ Hà được ca ngợi như một “dũng tướng” với: Mình công, mào cốc, cánh vỏ chai/Đùi dài, quản ngắn chẳng sợ ai. Những miếng đánh của gà chiến Thổ Hà danh chấn đến nay phải kể tới đá hầu dọc, có thể giết chết đối thủ chỉ sau vài miếng. Sau đó mới đến đá kiềng (đá vào hai đầu cánh gà), rồi đá me (đá vào hai mang tai), đánh dọc (đánh thẳng vào đầu gà)…

Theo những người chơi gà “có nghề” thì để tạo được một “dũng tướng”, việc then chốt là phải biết chọn dòng. Gà mẹ phải được xuất thân từ dòng gà bền bỉ, có sức chịu đòn tốt, gan dạ và nhất là không có thói xấu “trả độ”. Còn gà bố phải thuộc dòng có chân đá hiểm hóc, nhiều đòn thế hay.

Để chọn được một chú gà có tiềm chất cũng rất công phu. Anh Nguyễn Đức Quy, người nuôi gà có tiếng ở làng cho biết, trong một bầy gà vừa nở, thường người ta sẽ chọn con nào tách bầy đi kiếm ăn một mình hoặc đêm về không rúc vào nách mẹ ngủ mà lại nằm ngủ đối mặt với mẹ (gọi là gà chầu mỏ). Còn nếu chọn gà không do mình tự “đúc” thì dựa trên những đặc điểm căn bản như: Cựa nhật nguyệt (cựa đen, cựa trắng), gà lưỡng nhãn (2 con mắt khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối nằm ngủ sải chân, sải cánh, duỗi cổ như chết)…

Thú chơi chọi gà ở Thổ Hà được ví von là nghề “làm chơi ăn thật”. Bởi đã nhiều người bán được gà với giá 45 triệu đồng/con, còn từ 15 tới 20 triệu đồng chẳng phải chuyện hiếm. Cá biệt có con được dân mê gà trả tới 3.500 USD như con “Hắc kê” của gia đình anh Hoan ở xóm 3. Để duy trì nét đẹp của nghề chơi này, hàng năm hội làng Thổ Hà mở vào ngày 21, 22 tháng Giêng luôn có sới chọi để các chú gà chiến tung hoành, cọ xát.

Đến làng Thổ Hà những ngày này người ta dễ gặp từng nhóm người đứng vòng trong vòng ngoài dưới tán cây lớn hay ở sân đình chứng kiến những trận đá gà đang vào hồi gay cấn. Rồi họ bàn luận, tán thưởng mỗi khi gà ra miếng đánh hay. “Tiếng lành đồn xa”, người từ Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định tìm lên, từ Quảng Ninh, Lạng Sơn tìm về xin đấu và mua bằng được những con gà quý. Từ một thú chơi giải trí dân dã, người dân Thổ Hà đã tạo nên một “thương hiệu” mới cho mình. Những chú gà chọi “Made in.. Thổ Hà” đã được nhiều nơi biết đến như một mặt hàng có giá trị cao.

Về Thổ Hà Xem Gà Chọi Nghìn Đô

Đánh giá: 0 người đã đánh giá bài báo này.Người viết: , ngày 6/12/2010, trong mục ” CHĂN NUÔI”

Nằm bên bờ sông Cầu, làng Thổ Hà, xã Vân Hà (Việt Yên – Bắc Giang) đã từ lâu nổi danh với thương hiệu gốm “Thổ Hà” và được người ta biết đến là nơi nuôi và chơi gà chọi “giá khủng” nhất cả nước. Nằm bên bờ sông Cầu, làng Thổ Hà, xã Vân Hà (Việt Yên – Bắc Giang) đã từ lâu nổi danh với thương hiệu gốm “Thổ Hà”. Những năm đầu thế kỉ XII, nơi đây từng là thương cảng tấp nập thuyền bè ngược xuôi ra vào bến sông Như Nguyệt, mang đi những sảm phẩm gốm được thổi hồn từ đất. Không những thế, Thổ Hà còn được người ta biết đến là nơi nuôi và chơi gà chọi “giá khủng” nhất cả nước…

Tuyển gà từ… trong trứng

Về làng Thổ Hà, đi trên những con đường nhỏ hẹp, được lát bằng những viên gạch đỏ truyền thống đã phai màu theo thời gian, những ngôi nhà được lợp bởi thứ ngói mũi hài đã nhuốm màu rêu phong. Từ đầu làng tới cuối xóm, đâu cũng thấy gà chọi, nhà ít cũng năm – bảy con.

“Nhiều gia đình đã đổi đời nhờ gà, bởi có những con gà trị giá 6 – 8 triệu, thậm chí có con lên tới 60-70 triệu đồng, một số tiền mà trước kia họ có nằm mơ cũng không thấy. Chẳng thế mà ở đây, trẻ lên ba đã biết mang gà đi đá” – ông Nguyễn Công Lợi tâm sự.

Về làng Thổ Hà, nhất là những ngày cuối tuần, bên gốc đa làng, người ta thường bắt gặp những đám đông tụ tập đứng vòng trong vòng ngoài, chen lấn cố xem những cú đá “dọc”, “mé” của những cặp gà chiến đang hồi gay cấn, bất phân thắng bại.

Người dân nơi đây khoái “đá gà” như cả thế giới khoái môn “thể thao vua” vậy. Họ bảo, trong nhà có thể thiếu cái tủ lạnh, cái xe máy, thậm chí là thiếu nồi nấu rượu, nhưng không thể thiếu gà chọi được, thiếu gà là cuộc sống mất đi niềm vui lớn”. Không phải dễ dàng để có được những con “gà chiến” tốt. Đầu tiên giống phải tốt. Ông Chỉ – một bậc thầy chơi gà chọi của làng – bảo: “Chọn gà chọi phải chọn những con hình dáng “đầu công, mình cốc, cánh vỏ chai” chân thoai thoải bắp chuối, háng gà rộng, dài… đấy mới đạt tiêu chuẩn”.

Gà chọi Thổ Hà được tuyển từ trong trứng, cho đến lúc nở và nặng tầm 6-7 lạng. Sau khi được lựa chọn kỹ lưỡng, gà sẽ được huấn luyện thử đánh 1-2 hồ (mỗi hồ dài 15-20 phút) để chọn ra những chú gà có miếng đánh hay, hiểm. Qua nhiều trận, gà sẽ được vần sức chịu đựng, tăng sự dẻo dai.

Một công đoạn không thể thiếu khi luyện gà chiến là “om trường”. Mỗi ngày 2-3 lần chủ gà đun lá tre, củ nghệ, lá chè tươi đun sôi giã nát, tất cả bọc vào một miếng vải, rồi áp vào da, xoa bóp cho gà. Cách làm này nhằm làm cho da gà săn chắc, dày hơn, ít bị thương hơn khi chiến đấu, nên trong làng, bàn tay người nuôi gà ai ai cũng nhuốm một màu vàng.

Sau thời kỳ om trường, những chú gà được huấn luyện, chăm sóc bởi một chế độ đặc biệt. Thức ăn của chúng chủ yếu là thóc và ốc, hến. Để gà hăng chiến, chủ gà cho gà “chạy bu”. Nghĩa là cứ cho đánh nhau một hồi, lại nhốt một con vào bu cho chúng nhìn nhau mà hăng tiết. Thời gian “chạy bu” khoảng 15 – 20 ngày, sau đó chuyển sang giai đoạn “vần hơi, vần đòn”. Đây là thời gian gà chiến được tập luyện hằng ngày, tập những miếng đánh hiểm, phát huy sở trường, làm quen thế trận chuẩn bị nghênh chiến.

Gà chọi được gọi là “chuyên nghiệp”, phải trải qua những trận đá vòng loại xóm, các xóm giao hữu, rồi mới tới những hồ gà làng, xã… Chẳng thế mà, người có được chú gà chiến “khủng”, “bách chiến, bách thắng”, được nể phục, tôn vinh như những “võ sư” cao tay vậy.

Gà chọi giá kỷ lục 3.500USD

Ban đầu chỉ là những trận đấu giao hữu giữa các làng, xã với nhau. Tiếng lành đồn xa, dân chọi gà rỉ tai nhau, rồi các tỉnh bạn cũng đưa gà tới thách đấu. Cứ thế, gà chọi từ mọi miền đổ về Thổ Hà phân cao thấp. Chỉ cần nghe tin có gà nơi khác tới nghênh chiến, dân làng Thổ Hà bận mấy cũng hoãn lại để đi xem. Cả gà và khách được tiếp đón như những “vị khách quý” vậy. Những trận đấu nảy lửa, trong tiếng vỗ tay, reo hò như muốn xé toạc cái ngôi làng nhỏ này.

Chuyện kể rằng, thập kỷ 60 của thế kỷ trước, cụ thân sinh ra ông Trịnh Xuân Lác ở xóm 4, có con gà “mây” một thời làm mưa, làm gió khắp 3 miền, rồi sang cả Lào, Campuchia. Con gà này được mệnh danh là “quỷ kê”, bách chiến, bách thắng. Bởi nó chỉ có thắng là thắng, chỉ 2 hồ là nó dứt điểm được đối thủ. Đầu, chân, vai, mào nó xù xì như quỷ, mình cứng như thép. Với những cú đá “hầu dọc” nguy hiểm xé toạc hầu gà Thái Lan sang thách đấu năm 1964, hạ gục sau một đêm ngày ròng rã chiến đấu không nghỉ. “Sau thời gian không có đối thủ, con gà của bố tôi chết vì già…” – ông Lác ngậm ngùi kể.

Trong các miếng đánh của gà chiến, nguy hiểm nhất phải kể tới đá “hầu dọc”, có thể giết chết đối thủ chỉ sau vài miếng. Sau đó mới đến đá kiềng (đá vào hai đầu cánh gà); rồi đá mé (đá vào hai mang tai); đánh dọc (đánh thẳng vào đầu gà)… Mỗi trận hồ gà được cân nhắc kỹ lưỡng, bởi phải “sóng gà”, cân, đo về chiều cao, cân nặng, cựa… để chọn ra những đối thủ phù hợp. Gà nặng từ 2,5kg – 2,7kg là dễ ghép cặp nhất. Còn trọng lượng gà trên 3kg thì ít, nếu có thì đó là những chú gà già, có kinh nghiệm chiến đấu cao.

Gà chọi Thổ Hà nổi danh sau những trận đánh “không có hồi kết”. Bởi sự dẻo dai, gà đẹp, nhiều miếng đánh hiểm… Vì vậy, khách tới làng mua gà rất thích gà của những bậc cao niên, bởi đó là những chú gà đã được tuyển chọn rất kỹ lưỡng, nên họ không tiếc tiền cho những cặp gà chiến ưng ý. Vài năm trở lại đây, nuôi gà chọi đang trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình. Khách mua gà đủ cả 3 miền, có khi có cả khách Trung Quốc, Lào, Campuchia tới nghênh chiến… và mua bằng được những con gà đã thắng gà mình.

“Từ những năm 1996 – 1997, gia đình tôi đã bán gà với giá 6 – 7 triệu đồng, những năm gần đây, những chú gà chiến có giá 15 – 20 triệu đồng thì nhiều vô kể” – anh Hùng – một người dân nuôi gà – cho hay.

Nhưng con gà hiện đang giữ kỷ lục “khủng” nhất phải kể đến con “hắc kê” của anh Hoan xóm 3, với giá 3.500USD do một đại gia ở Hà Nội trả giá khi thắng con gà của mình. Chú gà này có miếng hầu dọc, đánh kiềng cực hay. Kể từ khi ra sới, nó chưa hề biết đến mùi thất bại.

Nhìn thế đất Thổ Hà đã biết là đất “hùm thiêng”, ở phía đông nhìn xã trông giống hình con rồng vươn đầu chầu chốn tổ. Ở phía tây tựa hình con hổ ngồi chầu về phía tôn miếu. Ở phía nam thì đỉnh non nguyệt đã ghi rõ trong sách trời. Phải chăng, đó là sự kết hợp của thế phong thuỷ – thiên thời, địa lợi đã “gột” lên những chú gà chiến lừng danh xứ người. Người dân Thổ Hà ngày nay không những tự hào về làng gốm, làng gà chọi, mà còn tự hào bởi những đổi thay của quê hương…

Việt Tùng – Văn Thương

Nguồn tin: Lao Động

Chia sẻ bài báo này với bạn bè.

Gà Chọi Thổ Hà: Chiến Kê Nức Tiếng Gần Xa

Gà chọi Thổ Hà có thực sự là linh kê?

Gà chọi Thổ Hà là tên gọi của giống gà chọi có xuất xứ từ làng Thổ Hà, xã Vân Hà (Việt Yên, Bắc Giang). Đã từ rất lâu, gà chọi Thổ Hà được người chơi gà khắp mọi miền đất nước săn đón vì tin rằng đây là một trong những dòng giống linh kê hiếm có.

Những lời đồn xung quanh gà chọi Thổ Hà

Nhiều người trong giới đá gà tin rằng, làng Thổ Hà nằm ở vị trí đắc địa với thế đất long châu, hổ phục nên mới có thể sinh ra giống gà quý hiếm như gà chọi Thổ Hà.

Nhiều sư kê khi nhắc đến gà chọi Thổ Hà thường cho rằng đây là những “thần kê, chiến tướng” trăm trận trăm thắng. Những lời đồn về khả năng đá xuất chúng, có thể giành chiến thắng chỉ với hai hồ đá càng làm cho giống gà này trở thành “quỷ kê” được săn lùng khắp 3 miền.

Thậm chí không chỉ ở Việt Nam mà các nước lân cận như Lào và Campuchia cũng săn đón gà chọi Thổ Hà.

Đặc điểm của gà chọi Thổ Hà

Gà chọi Thổ Hà nổi tiếng xa gần với vẻ bề ngoài ngạo nghễ, vô cùng hùng dũng và quyết liệt với bề ngoài gai góc, đầu, chân, vai vệ bệ, mào xù xì, mình chắc chắn.

Hơn thế, gà chọi Thổ Hà còn có những biểu hiện khá lập dị đó là bước đi chúm chân như diễu hàng, mặt lắc qua lăc lại liên tục và thói quen đi lại vòng vòng trông lồng vào buổi sáng…. Chính những thói quen khác thường này khiến sư kê khắp nơi tin rằng đây là biểu hiện của giống linh kê khó có được trên đời.

Về khả năng đá, gà chọi thổ Hà cũng nổi tiếng với lối đá cực sung, có sức bền, sức chịu đựng và độ dẻo dai cực kì ấn tượng. Thêm nữa, giống gà này có những đòn đá cực kì nguy hiểm như đá dọc hầu, đá kiềng, đá mé,…. Có nhiều lời đồn rằng, gà Thổ Hà có thể hạ đối thủ ngay lập tức với chỉ một đòn đá dọc hầu mà thôi.

Và những ưu điểm của một giống linh kê trong truyền thuyết ấy được gà chọi Thổ Hà thể hiện trọn vẹn qua hàng ngàn hàng vạn những trận đấu của mình. Thậm chí, cho đến ngày nay, dù đã lai tạo với nhiều dòng gen khác nhưng gà chọi Thổ Hà vẫn chưa từng mai một những thiên bẩm quý hiếm đó.

Cách chọn gà chọi Thổ Hà đá hay

Có một sự thật mà các sư kê cần nhớ rằng, không phải cứ bất kỳ con gà chọi Thổ Hà nào cũng là linh kê, chiến tướng. Chẳng qua, giống gà này có xác xuất sinh ra thần kê với các đặc điểm quý hiếm và có nhiều đặc điểm tốt nhờ gen.

Điều đó có nghĩa là, cũng có những con gà Thổ Hà không phải là chiến kê. Vì vậy, khi lựa chọn gà chọi Thổ Hà, sư kê cũng cần lưu ý nhiều phương diện.

Đầu tiên là chọn gà theo dòng, nhất là dòng mái. Gà chọi mái di truyền 80%các đặc điểm cho gà con nên chọn gà mẹ rát quan trọng. Gà chọi mái nên là dòng gà đòn, có sức chịu đựng tốt và phải gan dạ. Ngoài ra, gà bố thì nên để ý tới gà có nhiều đòn hiểm.

Ngoài ra, thì các sư kê cũng cần để ý một số đặc điểm như: có cựa nhật nguyệt, gà lưỡng nhân, gà tử mị, gà có bớt trong lưỡi,… Đây là những dị tướng mà nếu may mắn, sư kê có thể gặp được.

Gà chọi Thổ Hà được mệnh danh là linh kê, thần tướng không hề khoa trương. Không chỉ nhờ dòng giống tốt, mà người dân làng Thổ Hà cũng là những sư kê có kinh nghiệm, có tay nghề nuôi gà chọi rất giỏi mới đào tạo ra giống gà xuất sắc đến vậy.

Posted in Tagged CÁC LOẠI GÀ CHỌI Cách chọn gà chọi Thổ Hà đá hay, Đặc điểm của gà chọi Thổ Hà, gà chọi Thổ Hà, Gà chọi Thổ Hà có thực sự là linh kê, Những lời đồn xung quanh gà chọi Thổ Hà

Về Thổ Hà Nghe Chuyện ‘Nghề Chơi 4 Ngón’

Một góc Thổ Hà.

Những giống gà chọi mã hay đá giỏi, “làm mưa, làm gió” một thuở ở những sới gà đầu xuân vẫn âm thầm được các kê sư Thổ Hà gìn giữ như thói quen khó bỏ.

Hun hút Thổ Hà

Ở bất cứ đâu trong làng Thổ Hà, dấu tích của nghề gốm vẫn còn hiện hữu, đặc biệt là trên những công trình xây bằng phế liệu gốm hay tiểu sành. Chẳng thế mà khi phiêu lãng trên vùng đất này, không ít người vì luyến tiếc mà cứ ngẩn ngơ, cố ghi lại đôi chút hình ảnh còn vương vấn: “Làng gốm cữ này đang độ lửa/Khói cỏ de thơm khắp cả làng/ Thuyền đinh khoang nặng đang rời bến/ Thanh Nghệ xuôi vào, Tuyên Thái sang” (thơ Vũ Quần Phương).

Ghé thăm làng cổ đã nhiều lần, tôi còn nhớ lần đầu tiên bước qua chiếc cổng làng óng màu thời gian là bức đại tự: “Thổ chi tân”, một minh chứng cho không gian đậm đặc văn hóa cổ. Phong cảnh Thổ Hà hôm nay so với 10 năm trước dường như không thay đổi là bao, có chăng chỉ là xuất hiện thêm nhiều xe cộ và dân cư đông đúc hơn.

Các con đường xương cá ở đây sâu hun hút, nhỏ hẹp, có khi chỉ đủ cho hai người đi bộ tránh nhau. Thổ Hà như nhộn nhịp hơn vào buổi sớm. Dưới ánh nắng hanh hao của ngày cuối đông, người dân tất bật cùng nhau phơi những mẻ bánh đa nem đợi Tết. Làng nhỏ nên mọi chỗ đều được tận dụng để phơi bánh, từ các các lối nhỏ ra vào, trên nóc nhà, bờ sông, cành cây, sân đình…

Nghe các cao niên làng kể, Thổ Hà trước nay không có ruộng, chỉ có đất thổ cư với diện tích 20ha, dân số gần 4 nghìn người. Với điều kiện tự nhiên, xã hội như thế nên ngay từ thuở lập làng, người dân đã chọn cho mình nghề gốm – một nghiệp thích hợp để khai thác được nhiều lợi thế. Nghề ở đây tinh xảo và đặc biệt đến độ, cùng với Phù Lãng (Quế Võ, Bắc Ninh) và Bát Tràng (Gia Lâm, Hà Nội), Thổ Hà từng là một trong 3 trung tâm gốm sứ cổ xưa nhất của người Việt.

Nghề gốm sứ ở Thổ Hà phát triển rực rỡ từ thế kỷ XIV và từng nổi danh khắp cả nước với các mặt hàng gốm gia dụng. Trong tấm bia ở đình Thổ Hà, khắc năm Chính Hòa thứ 14 có đoạn viết: “Bạn công thương chứa hàng tại chợ chất thành gò đống, hàng hóa luôn luôn lưu thông, nhân dân nhà nào cũng có lò nung gốm, mùa thu năm nào cũng mở hội tưng bừng”. Các chuyên gia nhận định rằng, gốm Thổ Hà mang những nét đặc trưng hiếm có như: Độ sành cao, không thấm nước, màu men nâu đỏ mịn màng, ấm áp và gần gũi.

Gốm Thổ Hà có độ bền vĩnh cửu dù có chôn dưới đất hay ngâm trong nước lâu ngày. Bền, đẹp và đặc biệt là vậy nhưng đáng tiếc, hiện nay làng gốm cổ Thổ Hà đã không còn duy trì được sự phồn thịnh như trước. Ông Trịnh Đắc Hạ (65 tuổi), Chi hội trưởng Chi hội Người cao tuổi của thôn tiếc nuối: “Xưa kia, cha ông chúng tôi có nghề gốm rất hưng thịnh, theo thời gian, nghề này dần tàn lụi, bà con phải chuyển sang làm bánh đa nem, bánh đa nướng, mỳ gạo, buôn bán nhỏ và nuôi lợn”.

Kỳ thú quanh chuyện chơi gà

Có thể khẳng định một điều, nếu loại trừ các yếu tố cờ bạc ra khỏi thú chơi chọi gà thì đây là môn nghệ thuật phổ biến và được ưa chuộng ở hầu khắp các vùng miền trong cả nước. Dĩ nhiên, ở mỗi vùng thú chơi này lại có nét riêng đặc biệt. Thổ Hà cũng vậy. Nhiều người cho rằng, do nằm ở vị trí đắc địa, thế đất long chầu, hổ phục vốn là điểm giao thương đông đúc, trên bến, dưới thuyền ngày xưa nên nơi đây sản sinh ra nhiều “kỳ kê” được dân chơi gà ở khắp nơi tìm mua cho bằng được.

Trong vô số những chuyện phiếm đàm bên chén trà của người Thổ Hà hiện vẫn nhắc đến truyền kỳ về một chiến kê bách chiến bách thắng mà nay hiếm nơi đâu tái hiện được. Nghe kể, trong thập kỷ 60 của thế kỷ XX, Thổ Hà có một con gà mây “làm mưa, làm gió” khắp 3 miền. Sự nổi danh chiến đâu thắng đó của nó còn lan sang cả Lào, Campuchia. “Con gà này được mệnh danh là quỷ kê, bách chiến, bách thắng. Bởi nó chỉ có thắng, chỉ 2 hồ là nó hạ gục được đối thủ. Đầu, chân,vai, mào nó xù xì như quỷ, mình cứng như thép. Với những cú đá hầu dọc nguy hiểm xé toác hầu gà Thái Lan sang thách đấu năm 1964, hạ gục sau một đêm ròng rã chiến đấu không nghỉ” – Một kê sư Thổ Hà hồi tưởng.

Niềm đam mê nuôi và chơi gà chọi đã ngấm vào máu từng người dân Thổ Hà. Minh chứng dễ thấy nhất là nơi đây có khoảng 800 nóc nhà thì một nửa trong số ấy có thú nuôi gà chọi. Cũng dễ hiểu vì sao trong bất kỳ ngõ nào của làng cũng có người nuôi gà. Gà Thổ Hà được ca ngợi như một “dũng tướng” uy nghi, bách chiến, bách thắng với vẻ đẹp hình thể tuyệt mỹ: Mình công, mào cốc, cánh vỏ chai/ Đùi dài, quản ngắn chẳng sợ ai. Những miếng đánh của gà chiến Thổ Hà danh chấn đến nay phải kể tới đá hầu dọc, có thể giết chết đối thủ chỉ sau vài miếng. Sau đó mới đến đá kiềng (đá vào hai đầu cánh gà), rồi đá me (đá vào hai mang tai), đánh dọc (đánh thẳng vào đầu gà)…

Theo những người chơi gà “có nghề” thì để tạo được một “dũng tướng”, việc then chốt là phải biết chọn dòng. Gà mẹ phải được xuất thân từ dòng gà bền bỉ, có sức chịu đòn tốt, gan dạ và nhất là không có thói xấu “trả độ”. Còn gà bố phải thuộc dòng có chân đá hiểm hóc, nhiều đòn thế hay.

Việc chọn lựa, lọc lõi để tìm ra một chú gà có tiềm chất cũng hết sức gian nan. Anh Nguyễn Đức Quy, người nuôi gà có tiếng ở làng cho biết, trong một bầy gà vừa nở, người ta sẽ chọn con gà tách bầy đi bắt sâu kiếm ăn một mình, hoặc đêm về không “rúc vào nách mẹ” ngủ mà lại nằm ngủ đối mặt với mẹ (gọi là gà chầu mỏ). Còn nếu chọn gà không do mình tự “đúc” thì dựa trên những tiêu chuẩn căn bản như: cựa nhật nguyệt (cựa đen, cựa trắng), gà lưỡng nhãn (2 con mắt khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối nằm ngủ sải chân, sải cánh, duỗi cổ như chết).

Ngoài ra, những con gà được xem là “linh kê” chỉ khi chúng có những biểu hiện “lập dị” như: chúm chân bước từng bước đi như lính đi diễu hành, mặt cứ lắc qua lắc lại liên tục, hoặc mỗi buổi sáng sau khi được phun nước cứ đi vòng quanh lồng (gọi là gà né lồng). Thế nên, dân chơi gà mới đúc kết những đặc điểm trên bằng mấy câu: “Nhất thời chân chúm bỏ ra, nhì thời lắc mặt thứ ba né lồng”.

Nhắc đến thú chơi gà, có không ít người ví von đây là “nghề làm chơi ăn thật”. Ngẫm lại, sự ví von này hẳn cũng có cơ sở bởi ở Thổ Hà nhiều người đã bán được gà với giá 45 triệu đồng/con, còn loại từ 15 tới 20 triệu đồng thì chẳng phải là chuyện hiếm. Để duy trì những nét đẹp của nghề chơi này, hàng năm hội làng Thổ Hà mở vào ngày 21, 22 tháng Giêng cũng có các sới chọi để tạo điều kiện cho các chú gà chiến tung hoành, cọ xát. Các cuộc chọi gà vẫn giữ được ý nghĩa truyền thống, giúp người dân giải trí sau những giờ lao động mệt mỏi.