Mục Lục Lời Tâm Tình Không Gian Có Ba Chiều, Nhưng Con Người Có Thêm Chiều Sâu Tâm Hồn Chất Chứa Nhiều Điều Thầm Kín Của Con Tim. Cuộc Vui Thì Qua Mau

--- Bài mới hơn ---

  • Có Nên Sử Dụng Thuốc Tăng Lực Cho Gà Đá Không? Thuốc Khuyên Dùng
  • Cách Chữa Trị Gà Bị Sưng Cụm Bàn( Bàn Chân )
  • Hướng Dẫn Chọn Giống Gà Chọi Cực Tốt Kinh Nghiệm Quý
  • Sách Kinh Kê Chuẩn Cho Người Mới Vào Nghề Trong Năm 2021
  • Sách Kinh Kê Phần 4
  • 2 MỤC LỤC Lời Tâm Tình Không gian có ba chiều, nhưng con người có thêm chiều sâu tâm hồn chất chứa nhiều điều thầm kín của con tim. Cuộc vui thì qua mau, nỗi ưu tư thì đeo đẳng hằn sâu trong lòng. Được viết về nỗi lòng mình là niềm vui. Được san sẻ tâm tình là điều mong ước. Được thông cảm của người đọc là hạnh phúc, và nếu được nói thay cho tha nhân là niềm mơ ước của người viết. Tập thơ văn ghi lại những cảm quan của con người bình thường, trước những biến động nội tâm và những vui buồn trong cuộc sống. Những mẩu chuyện, những vần thơ trong tập thơ văn không phát xuất từ cái tôi, nhưng được kể bằng ngôi thứ tôi suy tư về cuộc đời và trân quý kỷ niệm. Người viết mong tập thơ truyện đầu tay được quý độc giả đón nhận như người bạn đồng hành, và mong được người đọc quảng bá cùng bằng hữu như món quà đầy tình người được kết nối bằng hơi thở và nhịp tim qua từng lời văn câu thơ. Tác giả: Phạm Văn Hòa Design bià & layout: Phạm Văn Hòa Xuất bản tại Hoa Kỳ năm 2014

    3 thì nay đổi thay chừng xa lạ còn đâu nữa! con đường mang tên em thật mỹ miều, thơ mộng bây giờ ồn ào, bẩn chật, tối tăm kỷ niệm đó, đau xót âm thầm kỷ niệm đó, chôn vùi theo năm tháng * Tôi về qua bến bắc chuyến đò xưa nhắc tiếng thân quen bắc Cần Thơ và con đò Mỹ Thuận! đã đưa tôi bao lần sang sông dòng sông Cửu! Cái tên sao thơ mộng! giờ cầu đúc bêtông! đâu con đò năm xưa! ngậm ngùi thay! Khắc khoải! U hoài! Tôi vừa gọi tên em thì nay em không còn nữa… Tôi nhắc đến Sài Gòn thì Sài Gòn đã đổi chủ thay tên… Tôi nhớ chuyến đò xuôi ngược trên bến bắc Cửu Long Giang thì bến đò xưa, nay biến dạng… Tôi trở về miền quê cũ thì tên thứ đã khác ngôi người xưa, cảnh cũ, vật đổi, sao dời… * Tôi trở lại Sài Gòn Sài Gòn ơi! Nghe như thể không quên những con đường mang tên lịch sử, hiền nhân Tôi nhớ nhiều, chuyến xe nửa khuya đốm thuốc lóe sáng, lập lòe lượn sóng vỗ về như con rắn vàng uốn lượn nhấp nhô, đám lục bình, bồng bềnh trôi nổi, tiếng rao bán hàng ngáy ngủ không thôi cũng mất cả rồi, chôn vùi theo chiếc bắc mà đã có lần… đưa lữ khách sang ngang và những chuyện tình đẹp nhất nhân gian… * Hôm nay tôi trở về làng xưa từ nửa vùng trời xa khi bước chân mỏi lấm bụi đời chưa đầy bao nhiêu năm trời như Từ Thức từ Cung Hằng… Bao Mùa Nắng Hạ 2 Bao Mùa Nắng Hạ 3

    4 Căn nhà xưa, nơi tôi sanh ra cùng với xóm làng không còn đâu dấu tích con rạch năm xưa nơi đầy ắp tuổi thơ đã biến mất tự bao giờ đường xưa dấu chân kỷ niệm mảnh ruộng sau nhà tên xóm, tên làng có ai người nghe, biết, nhớ, hay không? Dáng vóc cha mẹ già, nương theo bóng ngã hư không! tôi tìm lại được gì nơi quê cũ? phải chăng, mớ kỷ niệm lạc loài những khuôn mặt tò mò xa lạ tôi đã từng sống nơi đây mà! tôi biết từng kỷ niệm, từng nơi, tôi từng bước chân qua vậy mà, nghe tôi kể… người người ngẩn ngơ trông thiệt quá tội nghiệp! * Thời gian ơi! Kỷ niệm ơi! sao không dừng lại chờ ta, sao không nói lời từ biệt… cả đến người yêu thương cũng vĩnh viễn rời xa! Những tháng năm còn lại có ai người sưởi ấm, để gợi vùng kỷ niệm lưu luyến quê nhà! Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 4 Bao Mùa Nắng Hạ 5

    5 Lá Thư Cho Người Thầy Cũ (Kính dâng Hương hồn Thầy Trần Ngọc Huyến) Phạm Văn Hòa Người xưa có câu: Một chữ là thầy mà nửa chữ cũng là thầy. Người mà chúng tôi cung kính gọi là thầy đã cho chúng tôi không phải Một chữ hay nửa chữ mà cả một bồ chữ! Thầy dạy chúng tôi trở thành một chiến sĩ dũng cảm, một cấp chỉ huy biết tiên liệu, một người lãnh đạo có tinh thần cấp tiến, một cán bộ quốc gia có kiến thức, đức độ và Không cầu an lạc dễ dàng mà chỉ khát khao gió mưa cùng nguy hiểm. Thầy còn chuẩn bị tinh thần cho chúng tôi để sau này khi ra trường phải đương đầu với thực trạng xã hội, nên thầy gọi chúng tôi là Cùi để luôn nhớ rằng thử thách đang chờ đón ngoài ngưỡng cửa trường học để vào trường đời. Bao Mùa Nắng Hạ 6 Bao Mùa Nắng Hạ 7

    6 Hôm nay người Thầy của các Cùi không còn nữa, xin viết lên tâm trạng của đứa học trò tưởng nhớ đến người thầy kính mến. Thưa Thầy, Mười giờ đêm, tiếng điện thoại reo vang tôi mau chân đến nhấc điện thoại thì bên kia đầu dây người bạn cùng khóa cho biết thầy đã qua đời. Mẩu đối thoại ngắn gọn như cuộc đời con người bắt đầu và chấm dứt. Tôi thẫn thờ, đầu óc lùng bùng vì tin thầy ra đi quá đột ngột! Bên ngoài trời mưa nặng hột, tiếng mưa tí tách nhịp đều trên mái lều tôi vừa làm phía sau vườn cách đây mấy hôm như thay cho người học trò khóc thầy. Tiếng gió hú lùa vào khe hở hòa với tiếng lá quyện xì xầm làm tăng thêm sự đau buồn. Còn sự ra đi của thầy có phải vì tuổi già sức yếu, hay vì bệnh hoạn? Tôi không kịp hỏi mà thằng bạn tôi chắc cũng không biết, vì kể từ ngày về Houston, thầy sống ẩn dật trong cuộc sống ồn ào của thành phố. Vì lẽ đó tin tức về thầy ít ai biết. Cách nay khoảng năm hay sáu năm, chúng tôi có đem tặng thầy cuốn lưu niệm của khóa. Hôm đó tôi không đi được, nhưng chính tay tôi lo gói món kỷ vật này gửi thầy. Nhìn lại hình ảnh bạn bè năm xưa, nhìn bức ảnh vị thầy cũ, mái trường xưa, những cánh đồi thơ mộng, các bài học trong lớp, ngoài bãi tập, tôi có đề mấy câu thơ sau đây gửi kèm theo cuốn lưu niệm: Quyển hình lưu niệm ngày xưa, Tình thầy, nghĩa bạn vẫn chưa phai màu, Tuổi xanh giờ đã bạc đầu, Người còn, người mất, người sầu tha hương… Quyển lưu niệm có đủ màu sắc đã gói ghém tuổi thanh xuân của chúng tôi, gồm màu xanh hy vọng, màu trắng trung trinh, màu vàng như nước da dân Việt, màu đỏ như giọt máu đào cho quê hương vân vân kết thành vòng ngũ sắc bắc cầu cho tình yêu quê hương, lòng hy sinh cho đồng đội. Trong đó thầy là người đã gieo hạt mầm tốt trong đầu chúng tôi trong những giờ Lãnh Đạo Chỉ Huy. Tôi còn nhớ mấy năm trước đây, Houston cũng trong ngày bão rớt tương tự như hôm nay, được tin đứa bạn cùng khóa qua đời vì cơn bạo bệnh, vì sức người có hạn nên đành thua định mệnh. Sự ra đi của đứa bạn dù làm tôi buồn, nhưng ít ra cũng an ủi khi biết là kể từ ngày đó thằng bạn tôi thoát khỏi đau đớn dằn vặt vì căn bệnh ngặt nghèo. Tôi còn nhớ, một hôm tôi và thằng bạn cùng phòng Nguyễn Chính Trực ngủ quên nên không đến lớp vào giờ giảng của Thầy. Sinh viên cán bộ đàn anh lo lắng về phòng đánh thức hai đứa, nhìn vẻ mặt nghiêm trọng của anh tôi nghĩ là hình phạt nặng nề sẽ giáng lên chúng tôi. Trực và tôi nhìn nhau lo ngại. Hai đứa lẽo đẽo theo sau sinh viên cán bộ vào trình diện thầy trong lớp. Khi Trực và tôi xuất hiện, cả lớp im phăng phắc nhìn chúng tôi với cặp mắt lo ngại. Tôi cảm thấy ngột ngạt, nghe tiếng tim đập nhanh to nhịp. Tiếng giày của tôi nghe rõ mồn một. Hai đứa đứng nghiêm trình diện mặt còn ngáy ngủ. Thầy nhìn chúng tôi với cặp mắt nhân từ, và hình như trên môi điểm nụ cười. Tôi cảm thấy nhẹ nhõm. Sinh viên cán bộ Bao Mùa Nắng Hạ 8 Bao Mùa Nắng Hạ 9

    7 đứng nghiêm chỉnh chờ lệnh. Thầy nói với anh sinh viên cán bộ, giọng hiền từ nhưng rõ ràng từng tiếng như để cả lớp cùng nghe: – Anh Hoàng, tên sinh viên cán bộ, đừng phạt hai Cùi nghe! Tôi đoan chắc là không Cùi nào dám trốn học giờ của tôi cả, chỉ vì làm việc quá mệt mà hai đứa ngủ quên đó thôi. – Tuân lệnh! Niên trưởng cán bộ Nguyễn Hoàng trả lời. Sau đó thầy hướng về cả lớp dặn dò: – Từ nay về sau, các Cùi nhớ mỗi khi đi học nên đánh thức các bạn xung quanh phòng mình. Có như vậy mới là tình đồng đội đùm bọc lẫn nhau. Cả lớp im phăng phắc. Nói xong thầy ra dấu cho hai đứa chúng tôi về bàn. Bao nhiêu năm rồi thầy nhỉ! Ngày mà tôi còn nhìn cuộc đời không chút nghi kỵ. Ngày mà thầy ở tột đỉnh của cuộc đời binh nghiệp được giao phó trọng trách đào tạo lớp cán bộ có kiến thức, có tinh thần hy sinh cao độ, có đức liêm sỉ của kẻ sĩ trong hình ảnh thanh kiếm báu của trường, để đấu tranh, kiến tạo và hiện đại hóa nước Việt Nam. Chỉ vài phút ngắn ngủi đó thôi, thầy đã để lại lòng tôi bao nhiêu cảm mến. Chỉ trong giây phút ngắn ngủi ấy, tôi và có lẽ các bạn tôi, còn học nhiều hơn những điều thầy dạy trong giờ Lãnh Đạo Chỉ Huy. Thầy làm sao nhớ kỷ niệm đó, cũng như thầy làm sao nhớ tên tôi người học trò cũ của thầy. Nhưng, tôi không bao giờ quên bài học quý giá mà thầy đã mặc khải và ảnh hưởng cuộc sống của tôi đến hôm nay dù tóc đã nhuốm màu. thước. Thầy không còn uy quyền, không ở đỉnh cao danh vọng, nhưng thầy đã hoàn thành sứ mạng người thầy mà không mấy ai làm được. Giờ đây, có nhiều nỗi buồn vì sự đời quá khắt khe mà thầy phải đương đầu. Xã hội đặt khuôn thước lên mỗi chúng ta và dư luận muốn chúng ta phải sống trong khuôn khổ. Chính đó gây chán chường, làm con người trở về sau khung cửa khép kín để tìm cuộc sống ẩn dật. Biết đâu thầy cũng có nỗi buồn và tâm trạng này. Tôi còn nhớ mấy đứa bạn đến thăm và tặng thầy cuốn lưu niệm về kể lại, hôm đó thầy rất vui, nói chuyện huyên thiên kể cho chúng nó nghe những kỷ niệm ngày xưa lúc thầy là con cưng của Cụ. Tụi bạn tôi được may mắn gặp thầy trong con người thật của chính mình, ngoài lớp mặt nạ giả tạo mà xã hội muốn chúng ta phải mang. Tụi bạn tôi có cái may mắn là được nghe thầy nói những điều mà thầy chưa bao giờ muốn nói trong giờ Lãnh Đạo Chỉ Huy, và được bắt gặp thầy với con người thật hồn nhiên. Hôm nay trời vẫn còn mưa tầm tã. Đám tang của thầy chìm trong cơn mưa mùa Thu. Một chiếc lá lìa cành nhẹ nhàng bay theo gió. Thầy lặng lẽ ra đi vì thầy muốn như vậy. Từ nay, không ai còn nghe tiếng nói của thầy nữa nhưng có biết bao học trò cũ của thầy đã thấm nhuần lời thầy giáo huấn. Giờ đây thầy đi về nhà vì thầy đã làm tròn bổn phận và trách nhiệm của một công dân trần tục. Giờ đây thầy đi về miền vĩnh cửu, nơi không ưu phiền, không hận thù. Linh hồn nhẹ nhàng như cánh chim trên trời, thơ thới như áng mây, rạng ngời như ánh sáng Trên Cao… Phạm Văn Hòa Cách nay mấy năm, một hôm thấy thầy trong đám đông người. Thầy ngồi lặng lẽ. Nhìn thầy thật lâu định đến chào nhưng biết thầy muốn an thân ẩn dật nên đành thôi. Thầy già hơn, không còn cái hùng dũng ngày nào, nhưng cặp mắt vẫn cái nhìn quắc Bao Mùa Nắng Hạ 10 Bao Mùa Nắng Hạ 11

    8 Người Con Gái Trời Bắt Xấu hay (Cây Khô Không Bao Giờ Chết) Phạm Văn Hòa Cả tuần nay trời vần vũ u ám, mưa đến thúi đất. Miếng vườn sau nhà đọng nước, tôi phải khai mương để thông nước ra đầu sân trước. Hồ cá, nước tràn tôi phải rút bớt nước mấy bận. Mấy cây ớt vì không chịu nổi nước đọng nên héo queo. Mưa vẫn còn rả rích vì cơn bão rớt… Bao Mùa Nắng Hạ 12 Bao Mùa Nắng Hạ 13

    9 Đường phố hôm nay xe cộ bị kẹt cứng vì mưa gió trơn trợt và tai nạn, lại gặp giờ buổi sáng cao điểm nên giao thông càng tệ hại hơn. Tôi lái xe rẽ vào trung tâm thành phố để đi làm. Xe cộ lại bị nghẽn tại ngọn đèn xanh đèn đỏ chỉ vì chiếc xe lăn chậm chạp băng qua lộ. Mọi người kiên nhẫn chờ đợi, nhưng chiếc xe lăn như không muốn di chuyển vì ngược gió và trời lại lất phất mưa. Người con gái tật nguyền càng cố sức thì chiếc xe lăn cứ quay lòng vòng làm mọi người sốt ruột hơn và tội nghiệp cho cô bé đáng thương ướt nhem, lem luốc. Tôi nhận ra ngay cô bé kia. Không ngờ bẵng đi một thời gian không gặp giờ thì đôi chân nhỏ bé của cô gái tật nguyền trở thành vô dụng đến phải ngồi xe lăn. Hình vóc cô bé giờ tiều tụy hơn! Vóc dáng nhỏ thó, trước đây cô thường khập khễnh băng qua lộ từ xóm nhà nghèo gần đó để đến tiệm tạp hoá bên kia đường. Nếu chúng ta ai đã từng xem phim hay đọc chuyện về Thằng gù ở nhà thờ Notre dame de Paris, thì hình dung của cô bé này cũng tương tự. Trên khuôn mặt lặng lẽ chịu đựng kia chưa hề phát hiện một nụ cười. Cô bé lúc nào cũng lầm lũi khập khễnh từ nhà đến quán với bộ quần áo màu đen nhầu nát. Có lần tôi bắt gặp ánh mắt thoáng qua, lạnh lùng xa vắng, mờ mệt như đôi chân. Buồn thay, con người sanh ra với số phận hẩm hiu tàn tật. Có ai đã đi qua trên con đường mà tôi đã đi qua trong nhiều năm nay, ít ra cũng vài lần gặp cô gái đáng thương kia, biết có mấy ai lưu tâm như tôi không, hay là chỉ lạnh lùng nhìn cô như sỏi đá. Có ai dành cho người con gái bé nhỏ này thương hại, hay thoáng suy tư về cuộc sống hẩm hiu, để thấy rằng cuộc sống này đầy bất công không? Người con gái bất hạnh không được hưởng tuổi thanh xuân thơ ngây, không được nô đùa với những bạn bè cùng tuổi, luôn luôn chịu cảnh cô đơn trong sự náo nhiệt ồn ào của thành phố và sự hững hờ của những người qua lại. Chúng ta bẩm sinh yêu cái đẹp. Nhưng son phấn, chỉ là lớp hào nhoáng che giấu những gì bên dưới. Sau lớp nhung gấm loè loẹt, ngoài phần cân đai áo mão, ngoài cái danh mà người ta thường khoe khoang, phải chăng chỉ là lối sống thiên về kỷ niệm để che đậy cái thua thiệt hiện tại. Đó là chưa kể đến quá khứ hào nhoáng được bịa đặt thêm thắt để loè mắt mọi người. Mưa vẫn còn rơi… Cuối cùng chiếc xe lăn cũng đưa cô bé đáng thương đến được bên kia đường. Bàn tay nhỏ nhắn đen đúa vẫy vẫy như lời cám ơn những người xa lạ đã kiên nhẫn với cô. Lần đầu tiên sau bao nhiêu năm tôi thấy cô bé đáng thương kia có mẩu đối thoại với người chung quanh. Chiếc xe lăn chầm chậm quay lưng trên con đường ướt át mưa bụi. Chiếc lưng nhỏ bé kia bị che khuất, giờ chỉ còn thoáng chiếc đầu bù rối sau chiếc xe lăn. Cô đã quay lưng với thực tế phũ phàng, một xã hội bất công và đầy thiên kiến với con người tàn tật. Điều gì cô gái đáng thương kia đã suy nghĩ ngày qua ngày? Điều gì đã giúp cô bé sống? Càng nghĩ càng tội nghiệp cô bé tật nguyền, vì con người chỉ có một cuộc sống này thôi, thì cô bé còn làm gì hơn được. Tự dưng tôi thấy hình ảnh cô bé đẹp quá dưới cơn mưa lất phất của cơn bão rớt. Nét đẹp của một tác phẩm ghi lại nét tiềm ẩn của con người vượt quá những khuôn thước tầm thường quy ước mà tôi tìm gặp ở cô bé trời bắt xấu. Bao Mùa Nắng Hạ 14 Bao Mùa Nắng Hạ 15

    10 *** Hai năm trôi qua, Lại một ngày mới, trời bắt đầu sang Xuân. Buổi sáng hôm nay thật đẹp, nắng lóng lánh, bầu trời trong xanh. Con đường đến sở xe cộ thưa thớt hơn vì tôi đi làm trễ. Lâu lắm tôi mới có được một ngày đầu tuần đẹp như hôm nay, nhất là cuối tuần qua thành phố bị chìm trong mưa gió. Tâm thần sảng khoái tôi hít đầy lồng ngực không khí trong lành ban mai, khe khẽ hát khi rẽ xe vào thành phố. – Trăm lần như một, lúc nào cũng bị kẹt tại ngọn đèn xanh đỏ đầu tiên này! Tôi lẩm bẩm và ngừng xe chờ. Đây là ngọn đèn dẫn qua xóm nghèo trước khi đến các cao ốc ở trung tâm thành phố. Nơi đó phố phường tấp nập, đường chính vừa được tái kiến để cho loại xe điện, các bồn bông được thiết trí để đón du khách cho kịp ngày Super Bowl vừa qua. Thành phố đẹp như bà cụ vừa đi mỹ viện. Nhưng cách khu phố tráng lệ không xa, khu nghèo nàn này bao năm không hề thay đổi, những căn nhà càng cũ kỹ, rách nát hơn. Từ bên kia đường, chiếc xe lăn chậm chạp băng qua, trên xe, Người con gái trời bắt xấu của xóm nghèo lướt mắt nhìn chúng tôi, và tôi đọc được trên môi cô bé hé hai chữ Thank You! Làm sao tôi quên được cô bé tàn tật này! Người con gái Trời bắt xấu, cái tên mà tôi đã đặt cho cô. Đã một lần tôi viết về cô bé này khi nghĩ về sự mông lung và bất trắc của cuộc sống con người. Giờ đây, tôi lại viết về cô bé tật nguyền này vào một ngày đẹp trời đầu Xuân! Tôi thấy xúc động, đưa tay vẫy vẫy và mấp môi câu You re welcome! Khu phố chính được thay đổi chỉnh trang. Khu nhà tồi tàn càng rách nát. Nhưng cô bé tật nguyền không già hơn, không tệ hơn chút nào, vì thân cây đã chết thì không thể nào héo khô hơn được! Bao Mùa Nắng Hạ 16 Cũng chiếc áo màu đen nhầu nát, cũng chiếc đầu bù rối và chiếc xe lăn cũ kỹ già nua năm xưa. Nghĩ thật buồn, những người bệnh trạng như cô gái này đáng được chiếc xe-lăn-cómáy, nhưng trớ trêu thay, những chiếc xe lăn loại đó đã bị những tên đầu nậu thương mại gian lận để làm giàu như tôi đã đọc trên báo chí lúc gần đây. Họ đã ăn chận tiền mà tôi, anh và người người đóng thuế để giúp đỡ những kẻ khốn cùng như cô gái đáng thương kia. Hôm nay cô gái có vẻ vui hơn như cô đã cười với chúng tôi lúc nãy. Nụ cười không như các tài tử trên màn bạc, tuy tươi mát nhưng giả tạo! Nụ cười không gượng gạo như những nhà chính trị, những tên hoạt đầu cười ruồi để kiếm phiếu! Nụ cười không đểu cáng như những tên bạn che giấu điều nham hiểm đâm sau lưng! Nụ cười không hiền lành như của nữ tu đầy lòng nhân từ! Nhưng qua nụ cười của cô gái đáng thương, tôi như đọc được sự an phận. An phận vì biết mình không làm gì hơn trong một xã hội mà đối tượng được đánh giá qua diện mạo. Đẹp lắm, nụ cười của cô bé đáng thương sáng nay rạng rỡ như cây khô đón mùa xuân tới. Mấy năm trôi qua, bao nhiêu thay đổi. Người đàn anh quý mến cùng trường đã mất, mang theo quá khứ quyền thế danh vọng. Thân xác giờ cũng không còn vì anh đã trở về với cát bụi thực sự theo nghĩa của nó. Nắm tro tàn kia đã gửi vào lòng đại dương theo lời trăn trối. Giờ này anh ở đâu? Hay anh đã trở lại cuộc sống nào đó theo kiếp luân hồi của nhà Phật. Một thực thể ngày nào giờ trở thành hư không. Có chăng anh chỉ lưu lại những bài viết đăng trên báo, hay những lời truyền khẩu của bè bạn về anh trong những lúc trà dư tửu hậu. Người cựu chiến binh tàn phế Hoa kỳ đã từng chiến đấu tại Việt Nam mà tôi đã gặp hàng ngày trên đường từ chỗ đậu xe đến sở, lâu nay không thấy anh bên vệ đường ăn xin nữa. Anh giờ ở đâu? Người thanh niên tuấn tú ngày nào, một chiến binh đã từng tham chiến ở một nơi xa lạ và đã hy sinh đôi chân cho tự do. Đôi chân mà cha mẹ anh đã một lần mắt sáng lên mừng rỡ Bao Mùa Nắng Hạ 17

    11 nhìn anh bước đầu chập chững, đôi chân mà anh đã dìu người tình trong những bản nhạc du dương, đôi chân mà anh đã giẫm sâu khu rừng miền nhiệt đới và rồi anh đã để lại phần da thịt kia cho Việt Nam quê hương tôi. Giờ anh ra sao, sống hay chết? Người đàn anh, anh cựu chiến binh nay không còn nữa, và bao nhiêu đổi thay trong suốt mấy năm qua, nhưng cô gái trời bắt xấu, giờ vẫn còn đó trên chiếc xe lăn, cô đã sống qua thêm một mùa Đông như cây khô không bao giờ chết. Cô bé trời bắt xấu sẽ không sống như cây cổ thụ trăm năm, nhưng chắc sung sướng mỗi khi thức dậy còn thấy ánh mặt trời… Phạm Văn Hòa Hình hài đó, đời người ảo ảnh Thấy rồi không, có cũng như không Hoa mãi tươi, mộng những hoài mong Hoa phai sắc, úa lòng nhung nhớ Nghe bao lần bài thơ trăn trở Thơ như nghe, nhạc thấy nhạt nhòa Ảo ảnh cuộc đời dù giấc mơ… hoa Vui hiện tại, không xa tầm tay với… Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 18 Bao Mùa Nắng Hạ 19

    12 Chuyến Đi Nam Phi Phạm Văn Hòa Ngày 28 tháng 11 năm 1999: Cuộc Hành Trình Bắt Đầu. Tờ mờ sáng hôm nay tôi khăn gói lên đường để sang South Africa, công tác cho hãng trong vòng ba tuần lễ vì có vài việc cần làm trước lúc giao thời được gọi là Y2K. Nơi tôi đến là Johannesburg, hiện là thành phố lớn nhất ở đây. Theo lịch sử, thành phố nầy được khai sanh trong thời kỳ tìm vàng thịnh hành tương tự như thời kỳ viễn tây ở Hoa kỳ. Đêm hôm trước tôi không tài nào ngủ được ngon giấc vì lâu lắm không có việc phải đi xa. Băn khoăn vì công việc có tính cách cấp bách, vì vấn đề an ninh nơi mình sẽ đến công tác. Nhưng chuyện gì đến cũng phải đến, từ giã nhà tôi và đứa con trai út tại phi truờng Houston và giờ đây tôi ngồi gọn trong lòng phi cơ. Khoảng vài giờ sau, tôi đã có mặt tại phi trường Miami, Florida, và phải đợi đến hơn 5 giờ rưỡi chiều mới đáp chuyến bay của hãng South Africa Airline đi Nam phi. Hôm nay Miami trời thật đẹp, bên ngoài nắng ấm lên đến 65 độ F của những ngày cuối Thu. Còn hơn 6 giờ nữa mới lo thủ tục lên tàu. Tôi lững thững lên Admiral club, nơi nghỉ ngơi cho hành khách business class. Tại đây yên tịnh hơn, tôi có thể quan sát các phi cơ lên xuống qua khung nhà nóc kính mà không nghe một tiếng động. Vậy cũng tốt, vì tôi có thời giờ ngơi nghỉ chuẩn bị cho cuộc hành trình dài hơn 15 giờ sắp tới. Tôi cũng cần được tịnh dưỡng vì tự nhiên bị bệnh ngang xương. Như cái lệ là cứ mỗi lần có chuyện khác thường hay lo lắng là tôi lại ngã bệnh. Còn nhớ, trước ngày mãn khóa tôi cũng bị bệnh nói không ra tiếng. Trước đó mấy năm khi đáp tàu lửa từ Sàigòn lên Đà Lạt để nhập trường, tôi cũng bị ho cảm lung tung. Bạn bè hay chế nhạo và tôi cũng lì đòn chống chế, Cái bệnh là cái Trời cho, hễ ai không bệnh thì ốm o gầy mòn. Phi trường Miami International được trang trí khác hơn phi trường Houston Intercontinental Airport vì đây là cửa khẩu đi các nước South America, Caribbean Islands và các nước khác ở Châu Phi. Màu sắc sặc sỡ có lẽ để thích hợp với các sắc dân và du khách quanh vùng. Tôi uống đến ly nước trà thứ ba mà mới 1 giờ trưa. Thời gian chậm rì rì, trống rỗng. Không mấy khi tôi phải chờ đợi cả ngày như hôm nay. Nhắm mắt nhưng không tài nào ngủ được dù mí mắt nặng trĩu, cay sè. Bao Mùa Nắng Hạ 20 Bao Mùa Nắng Hạ 21

    13 Khoảng 4 giờ hơn tôi lục tục lo thủ tục lên phi cơ, và 5 giờ 30 chiếc 747 bắt đầu cất cánh. Buổi chiều xuống dần, các cột đèn đường quanh phi trường in rõ dấu trên nền trời, mấy cây dương liễu miền biển khoan thai in đậm bóng bên cạnh những phi cơ nằm im lìm dọc theo phi đạo. Thế là một ngày trôi qua, ánh đèn điện nổi lên thay cho ánh sáng huyền diệu từ trên cao ban cho nhân gian. Những cao ốc sừng sững đã lên đèn, như những chiếc đèn trống quân khổng lồ đầy màu sắc của những đêm Trung thu khi ngày xưa còn bé. Những làn sóng trắng xoá từ đại dương, từng đợt và từng đợt lô xô như trăm ngàn cánh tay với lấy những tàng thông biển lặng lẽ bên bờ. Phi cơ nhấc bổng lên cao, thành phố Miami giờ như một nạm kim cương trải dài bên bờ đại dương. Trời hoàng hôn. Nắng ửng cam vàng ở chân trời hiện rõ khi phi cơ đạt cao độ. Cuối cùng những tia sáng còn sót của một ngày bị bỏ lại sau lưng khi con tàu quay mũi về phương Đông, trực chỉ miền đất xa lạ. Khi ánh nắng tắt dần tại Miami, thì đâu đó trên quả địa cầu ánh sáng ban mai đang lên để bắt đầu cho một ngày mới. Phi cơ lên cao dần, các cao ốc bên dưới nay chỉ còn là những chấm nhỏ. Dãy đất mênh mông lấp lánh như nạm kim cương, nơi tôi vừa từ biệt nay chỉ còn là vết mờ giấu mình qua áng mây. Con tàu cô đơn lầm lũi lao đầu vào bóng đêm như đi tìm ánh sáng mới, tìm một ngày mới, mạo hiểm như kiếp sống con người từ khi chào đời cho đến khi nhắm mắt xuôi tay. Trời tối hẳn, bên trong phi cơ ánh đèn như sáng hơn, mọi người im ỉm, ông đạo sĩ Hồi giáo lim dim lần chuỗi hạt. Tôi dán mắt vào chiếc TV tí tẹo trước mặt: Cao độ 39,000 feet Tốc độ 576 miles/hour Bên ngoài 5 độ C Biểu đồ chỉ vị trí, cao độ của phi cơ, thay đổi từng tọa độ phi cơ đang bay qua. Hai lục địa Mỹ châu và Phi châu giờ đây thu gọn trong màn ảnh nhỏ xíu. Theo thuyết địa chất học, hai lục địa nầy trước đây lâu lắm chỉ là một, nhưng đã tách rời vì sự biến động của vũ trụ. Tang điền biến vi thiên hải, chuyện gì lại không thể xảy ra. Vũ trụ là một sự biến đổi không ngừng, từ một vật thể quá nhỏ không thấy được đến một vũ trụ bao la không mường tượng được. Có sự việc thay đổi trong khoảnh khắc chúng ta nhận thấy, có sự việc thay đổi mà cả đời người mới cảm nhận được, và hằng hà sa số chuyện đổi thay mà cả đời người không hay biết. Vũ trụ, thời gian và không gian chịu cùng định luật tương quan, biến hóa không ngừng. Sự hiện hữu của con người, vĩ đại của vũ trụ, tia nắng sớm ban mai hay buổi hoàng hôn, thực ra chỉ là những điều tương quan tương đối. Bởi khi anh nói nơi anh ánh sáng chan hòa, thì chỗ tôi ở trời còn tối thui. Kiếp sống con người đầy hoài nghi là vì vậy. Đám cỏ bên kia đồi không xanh như mơ tưởng. 7 giờ 30, cơm nước xong, con tàu tiếp tục hướng Đông Nam về Cap Town, hiện đang lênh đênh đâu đó trên không phận Caribbean Islands. Người đọc sách, người xem TV, người ngủ gà ngủ gật, người nhâm nhi ly rượu, người mở laptop tiếp tục làm việc. Còn tôi, đầu viết thoăn thoắt trên trang giấy như cố bắt kịp những cảm nghĩ thoáng nhanh trong đầu. Màn đêm vây quanh, bên ngoài cửa sổ tối thui. Tiếng của cô chiêu đãi viên hàng không yêu cầu mọi người khép màn cửa sổ và chúc mọi người yên giấc. Trong bầu trời bao la, con tàu 747 đồ sộ ở phi trường chứa đầy ứ khách giờ chỉ còn là một thực thể nhỏ xíu, và tôi lại càng cảm thấy mình càng nhỏ bé hơn. Cảm tưởng như mỗi khi đèn tắt nằm trong bóng đêm nghĩ về thân phận con người, để thấy mình nhỏ bé và cô đơn. Cuộc sống là gì, nếu không là một sự phiêu lưu để đi tìm đích điểm như con tàu nầy. Một sự phiêu lưu có tính toán, dự trù. Đích điểm là một nơi xa xôi và xa lạ mà chúng ta đang mò mẫm Bao Mùa Nắng Hạ 22 Bao Mùa Nắng Hạ 23

    15 Ngày 29 tháng 11 năm 1999: Ngày đầu ở Johannesburg. 5:30 đến Johannesburg. Thành phố tôi phải làm việc trong 20 ngày tới đây. Sau phần thủ tục nhập cảnh, tôi đến hãng IMPE- RIAL RENTAL CAR để nhận xe mà hãng đã thuê trước khi rời Hoa kỳ. Xe tay lái bên trái, đường lạ lại lái ngược chiều, khác với cách mà tôi đã quen lái bao nhiêu năm nay. Cố lái theo người bạn mới cùng hãng ra đón ở phi trường nên cũng phần nào đỡ lo lạc đường vì Anh-đi-đâu-thì-tôi-theo-đó. Vì vậy tôi không có thời giờ nhìn ngắm cảnh vật chung quanh nơi phần đất lạ. Cuối cùng rồi cũng về đến Colony hotel an toàn. Chỗ ở là loại condo, gồm phòng ngủ, phòng ăn, phòng khách, nhà bếp với đầy đủ tiện nghi, bếp núc, chén dĩa. Vừa khi đến nơi, tôi lo tống mấy thứ hành lý vào closet để đi ăn tối với người của hãng. Bữa ăn đầu tiên ở đây là cơm gà, ở THAI RESTAURANT và uống trà gừng. Tiền ăn uống và tip là R90 (Rand) tức khoảng 15 dollars. Tối đó tôi cũng không ngủ được vì giờ giấc ở đây đi trước Houston những 8 tiếng đồng hồ. Ngày 30 tháng 11 năm 1999 và những ngày sau đó… Thành phố Johannesburg ở cao độ khoảng 5500 ft. nên dù vào đầu Hạ nhưng khí hậu thật dễ chịu. Mới 4:30 sáng trời đã sáng bừng, tiếng chim hót bên ngoài làm tôi tỉnh giấc. Không khí lành lạnh làm tôi nhớ Đà Lạt. Mái ngói đỏ của khu villa dưới chân đồi mường tượng như khu trường Yersin hay Couvent des Oiseaux. Hoa nở khắp nơi. Loài chim áo vàng, đã lâu lắm tôi không thấy, tung tăng bay nhảy chào đón một ngày mới. Nhìn xa hơn trong xóm tôi thấy các người làm công da đen dẫn chó đi dạo buổi sáng. Xe ở đây phần lớn là của Đức, Nhật, họa hoằn lắm mới có một chiếc xe Mỹ. Nhiều tên xe, tôi chưa hề nghe lần nào, như xe hiệu Etude của Mazda tương tự như Mazda Protégee lưu hành bên Hoa Kỳ. Taxi ở đây toàn loại Van. Họ lái gớm lắm và thường đậu bừa bãi ngoài đường. Người đi bộ ở đây thường là dân da đen. Đa số là họ chay phăng phăng thay vì đi. Có phải vì vậy mà những vô địch về marathon phần nhiều là người gốc Phi châu chăng! Giờ làm việc cũng kẹt xe như Houston, nên tôi thường đi làm sớm. Lưu thông giống như bên Anh nên mỗi lần sang lane tôi có cảm tưởng là đi lộn chiều nên ơn ớn. Nhờ đến sở trước giờ làm việc nên tôi có rộng thời giờ trả lời của gia đình, bè bạn. Văn phòng làm việc trên lầu 23 ở cao ốc SOUTHERN LIFE CENTRE ngay downtown Johannesburg. Phải qua năm lần bảy lượt cửa an toàn từ chỗ đậu xe ở basement. Không phải vì việc làm quan trọng, nhưng vì an ninh chung ở đây. Như nhà bưu điện chính trong thành phố MARSHALL POST OF- FICE cũng phải qua mấy lần cửa an toàn. Việc buôn bán khá phồn thịnh, những thứ như quần áo, giày dép thường do người gốc Ấn độ. Dân địa phương thì đa số bán thổ sản ngay bên vĩa hè, như chuối, cam, bắp, cà chua. Những ngày ở đây, ngoài những lần viếng các shopping mall như ở Hoa kỳ, tôi có dịp ghé qua các chợ trời bán đồ địa phương mở vào ngày Chủ Nhật. Các đồ kỷ niệm làm bằng cây, bằng đá, các mẫu đá đặc biệt… vân vân… Ngoài đường phố du khách không mấy ai dám mang máy chụp hình để lộ ra ngoài. Sở thú Johannesburg cũng là một nơi đáng được thăm viếng, địa điểm vừa tiện lợi vì gần trung tâm thành phố, vé vào cửa lại rẻ và cây cối, hoa lá, thú vật được chăm chút khá chu đáo. Các tiệm bán tạp hóa cũng như siêu thị ở đây hầu hết đóng cửa vào lúc 6 giờ chiều, chỉ có các tiệm ăn ở các foods court là mở trễ. Đồ ăn tương đối rẻ hơn ở Houston. Rượu chát thì nhà hàng lúc nào cũng sẵn, mà trà đá thì không, trong khi nước đá thì bỏ đầy nhóc trong bồn cầu tiểu của đàn ông, thiệt lạ đời! Nói đến trà đá, nếu như có order thì người bồi bàn nhìn mình chằm chặp như gặp phải tên ngốc, hay một người từ hành tinh khác. Cuối cùng thì họ cũng mang ra, nhưng phải chờ khá lâu! Bao Mùa Nắng Hạ 26 Bao Mùa Nắng Hạ 27

    18 Phạm Văn Hòa Nghe mưa như ai gọi ngoài song Canh khuya thao thức, khắc khoải lòng Gió réo gọi mưa lùa phòng vắng Sũng buồn trêu thức nỗi hoài mong Côn trùng khôn tấu khúc nỉ non Chỉ nghe xào xạc lá cây vờn Thú vui xưa ấy còn đâu nữa Bên này song, cuộn sóng cô đơn Giọt mưa hay là nước mắt ai Từng sợi đèn vàng run rẩy soi Co ro kỷ niệm òa tiếng khóc Ru bóng thời gian, lạc bước chơi vơi… Bóng Thời Gian Phạm Văn Hòa… Đám cây tràm mọc dọc theo con kinh nhỏ nay cũng biến mất như những bà con trong xóm. Các người trạc tuổi tôi, chẳng còn sống được bao lâu. Và một ngày không xa, chắc chắn sẽ không còn ai trên quả địa cầu này nhớ đến tên đường Hàng Tràm, đến xóm nhà chúng tôi, đến ông Hai Lý, và sẽ không còn những giai thoại về ông cũng như xóm tôi trong lúc trà dư tửu hậu. Bao Mùa Nắng Hạ 32 Bao Mùa Nắng Hạ 33 ***

    19 Dạo này tôi có thói quen đi chợ vào sáng sớm trong khi mọi người sửa soạn đi đến sở làm. Lâu lâu thì bà nhà giao cho tôi danh sách honey do, không thì tôi cũng tìm việc gì để làm cho qua ngày. Nhất là vào mùa hè thì xong việc càng sớm càng tốt vì trưa là nắng đổ lửa. Nhớ năm trước đây, khi được hãng cho về hưu non, trong khi còn dụ dự thì nhà tôi đốc thúc nhận, bởi bà thấy tội nghiệp thân tôi những tuần ứng trực cho hãng, thì 24/24 phải sẵn sàng đương-đầu-với-bất-trắc bất kể ngày đêm. Nghe lời vợ, thế là tôi về vườn được cả năm rồi. Không làm việc nhà thì lo giúp bà con hay đến chơi với cháu. Khi tối đến, thiên hạ lo ăn, lo ngủ để lấy sức cho hôm sau đi làm. Còn tôi thì cứ thức hà rầm, hôm sau có làm gì đâu, ngủ gà ngủ gật lúc nào mà chẳng được. Cũng vì vậy mà dạo này, tôi sanh ra nhiều nghề mà cũng nhiều tật. Một trong số các tật là, tật ngủ gật như mấy ông cụ xưa trong xóm, mà khi còn nhỏ tôi hay theo dòm ngó. Nói đến chuyện ngủ gục, lúc nhỏ tôi và bà chị thứ tư đêm đêm thường ngồi đối diện để học bài. Chị Tư có tật hay ngủ gục, nhưng chống hai tay lên má như đang suy nghĩ lung lắm. Một hôm rình khi chị ngủ gục, tôi lén để tô nước đầy trước mặt, chị trật tay ập mặt vào tô nước ướt cả tập vở. Thế là tôi bị bà chị quần cho một trận nên thân. Tội này to lắm, bởi vì chị tôi thường ngày phải giúp má nhiều thứ nên ngủ gục vì mệt nhọc. Thứ đến là tật quên đầu quên đuôi. Già rồi, cố nhớ chuyện gì thì lẩm ba lẩm bẩm, nhưng khi đến chợ thay vì mua bốn thứ chỉ còn nhớ ba thôi. Cắc cớ là khi cần thì không nhớ, đến khi nhớ được thì trễ tràng hết công chuyện. Còn tật bá nghệ nữa chứ! Như tay handy man chính cống từ chuyện trong nhà đến sau vườn. Nhưng tôi chỉ thích làm vườn vì cả ngày ngoài đó không cần chuyện vãn với ai, còn nếu lỡ làm hư thì lấp đất làm lại. Còn tập tành nghề sửa máy móc thì bà nhà quá rành về khả năng của tôi. Hễ mỗi lần tôi mó vào microwave, máy xay sinh tố, máy cưa… thì sớm muộn gì cũng phải mua đồ mới thay thế. Có lần nhà tôi nhờ sửa giùm vòi nước ở tiệm bị rỉ nước. Chuyện nhỏ! Tôi mang kềm búa đồ nghề để sửa, nhưng vì mạnh tay chút thôi nên cả cái vòi nước bị hư. Tôi bèn ra ngoài khoá hệ thống nước để thay. Lại cũng vì quá tay vặn tới khi cảm thấy nhẹ re, thì ôi thôi tình trạng trở nên trầm trọng hơn. Tôi phải mò ra đồng hồ chính để khoá nước. Cuối cùng tôi phải mượn búa tạ đập bể ximăng trên lối đi ngay trong thành phố Houston, để thay đường ống nước bên dưới bị tôi làm hỏng. Thay vì chuyện nhỏ giờ thành chuyện lớn mất vài ngày mới sửa xong. Chẳng những vậy, tôi còn mất phần đi ăn đám cưới. Bạn bè hỏi thăm, nghe bà xã tôi kể thì ai nấy đều lắc đầu chào thua. Làm không có giấy phép, cảnh sát bắt gặp bị phạt là cái chắc, chưa biết chừng phải nằm bót. Mấy năm sau, mỗi lần đi ngang qua lối đi này, dấu vá ciment trên lối đi còn sờ sờ. Đây này xin kể tiếp những thành tích ghê gớm lúc vừa qua Mỹ. Nhà thờ bảo trợ cho chiếc xe hơi Studebaker còn đi tốt chưa quá 20 ngàn miles, nhưng qua mùa tuyết lạnh thì trở chứng khó nổ máy. Tôi nghĩ đến chuyện tân trang carburator. Hễ nói là làm, vì theo lời chỉ dẫn rebuilt kit mua ở tiệm thì ngon ăn, không có chi là rắc rối. Chỉ thay thế các bộ phận cũ, trên dưới chỉ có chục món lỉnh kỉnh và cứ theo sơ đồ mà làm. Cẩn thận lắm! Khi mở ra tôi để theo thứ tự từng món từ ngoài vô trong ngon lành. Vậy mà khi lắp lại tôi thấy dư một hòn bi bằng nhựa không biết cho vào đâu. Cuối cùng tôi cũng lắp xong, mà khi nổ máy thử thì nghe khục khặc như ông già lên cơn suyễn. Thế là tôi phải đành mua cái carburator khác. Còn nữa! Chiếc xế này nặng nợ với tôi, nên một hôm tôi bèn sửa luôn cái ống thoát muffler vì có vài chỗ bị mục. Tôi nghĩ thì cũng dễ thôi, mình đâu có mó vô máy móc chi nữa. Chỉ cưa cái phần bị mục, đóng khúc mới vào là xong chứ gì! Làm bể tay bể chân mà không ăn thua, mà cái ống thoát thì cứ lặc lìa lặc lọi. Khổ nỗi vào mùa đông ở Virginia, tuyết đông lạnh cóng mà mó tay vào sắt thì biết. Bao Mùa Nắng Hạ 34 Bao Mùa Nắng Hạ 35

    21 các thứ bàn ghế loại thường dùng ở nhà quê như giường chõng, garde mangé. Hồi xưa như xóm quê tôi làm gì có tủ lạnh. Garde mangé là loại tủ có cửa lưới cả ba mặt để giữ thức ăn rất tiện dụng, chân tủ được kê trên tộ nước hình thù như cái cù lao để cho kiến khỏi vào tủ và để cho chân tủ khỏi bị mục. Ông hai Lý tướng rất phúc hậu và được mọi người trong xóm kính nể. Ông lại còn có thêm nghề cất nhà nên hầu như mọi người đều nhờ ông đứng cúng kiến lên đòn dông vì bà con tin ông sống phúc hậu, cất nhà mát tay, nên gia chủ làm ăn mau khá, gia đình bình yên. Đòn dông là cây đòn ngang chính của căn nhà, quan trọng như xương sống con người. Trước khi lên đòn dông gia chủ phải cúng kiến, và người thợ cả cột vào giữa đòn dông cuốn sách kinh trước khi thượng lên an vị. Ông Hai Lý lầm lì làm cả ngày, ít khi thấy ông chuyện trò với ai và hình như ông chưa hề cười với tôi bao giờ. Ông cứ cưa, đục, đẽo, bào, đóng, hết ngày này qua ngày khác. Lúc nào trên môi ông cũng có điếu thuốc rê vấn lép xẹp, bập bập cả ngày. Chỗ ông làm, thì ôi thôi các tàn thuốc dán giáp vòng hết cây cột từ ngang tầm tay đến quá đầu. Nhiều khi vì bận hay hết thuốc rê, ông hai Lý gỡ các tàn ra kéo đỡ. Quanh năm ông đi chân không, vận quần bà ba đen dài vừa quá gối. Dù già nhưng bắp thịt tay cuồn cuộn. Bụng ông có sáu cục đàng hoàng. Hễ mỗi lần gặp tôi, ông chỉ phán một câu: – Thằng lục lăng, tới đây có chuyện gì? Tôi lặp bặp trả lời nếu ba má sai qua gặp ông, bằng không tôi nhanh chân chuồn mất. Chắc vì tánh rắn mắt mà ông để dành danh thằng lục lăng hay thằng chó thay cho tên cúng cơm của tôi. Giang sơn của ông là căn nhà ba gian rộng rãi, xinh nhất xóm. Nhà lót gạch tàu đến cả sân trước. Ngoài sân trước ông có mấy cây me to, tàng che bóng mát. Có một khu trồng kiểng Bao Mùa Nắng Hạ 38 đủ loại mà nay tôi chỉ còn nhớ vài thứ như cây ngà voi còn được gọi là nanh heo, thiên tuế, đinh lăng. Cây cảnh của ông tốt quanh năm và tất cả được trồng trong chậu sành, có chân đôn, có hình non bộ thật đẹp. Cạnh nhà ông Hai Lý là một căn riêng, trống trước trống sau để đậu xe nhà giàn và chỗ làm mộc của ông. Khu nầy là chỗ bất khả xâm phạm, không đứa trẻ nào dám bén mảng. Một là vì sợ ma và hai là vì sợ ông Hai Lý. Đôi khi chơi cút bắt, bí quá tôi chui đại vào nhà giàn để trốn thì bảo đảm không đứa nào tìm cho ra. Xe nhà giàn của ông dùng để cho mướn đưa quan tài đến nghĩa địa. Xe được chạm trỗ thật công phu, sơn phết màu mè, tự tay ông làm lấy. Cứ lâu lâu tôi thấy ông sơn dậm những chỗ bị tróc hay đổi màu khác. Xe nhà giàn của ông thuộc loại bán-tự-động có bốn bánh cao su đặc, có volent tay lái, nhưng không chạy bằng mã lực mà bằng nhân lực đạo tỳ. Khi có đám tang, Ông Hai Lý làm tài xế kiêm trưởng toán đạo tỳ, chỉ việc ngồi đó bẻ tay lái hay ra lệnh cho đạo tỳ thôi. Lúc đó ông ăn mặc chỉnh tề, đầu đội nón cối bọc vải kaki, chân đi giày sandal trông trang nghiêm và bảnh bao. Hễ khi cần thắng hay chậm lại thì ông hô to để các nhân lực gồng chân thắng bớt. May phước, đường xá từ xóm tôi đến nghĩa địa bằng phẳng, chớ nếu phải đường lên đồi xuống dốc thì khi đến nghĩa địa chắc đem chôn luôn mấy anh đạo tỳ. Khi lớn lên, tôi rời nhà lên Sài Gòn học và sau đó đi lính nên ít khi ở lâu trong xóm. Họa hoằn lắm vài ba tháng hè khi còn đi học ở Sài Gòn, và sau này khi đi lính thì chỉ được một vài tuần phép, nên những kỷ niệm và giai thoại của xóm giềng về sau này tôi cũng ít biết. Cho nên không nhớ ông Hai Lý, hình ảnh ngoại tôi khi còn thơ ấu, mất hồi nào. Bẵng đi cả năm sáu chục năm, giờ bỗng dưng tôi nghĩ đến ông Hai Lý ngày một. Có những hôm làm việc nhà, một mình, mệt mỏi, nhờ nghĩ đến ông mà thấy khỏe hơn, mạnh hơn, vui hơn. Có hôm tôi còn đứng trước kiếng gồng mình lên gân coi có Bao Mùa Nắng Hạ 39

    23 Ổ Bánh Mì Không Phạm Văn Hòa Ông già và tôi chưa hề quen biết, chưa hề có mẩu đối thoại nhưng tôi cảm thấy như đã nợ ông câu xin lỗi vì thái độ của tôi như mặc nhiên đồng lõa cho sự bạc đãi của người chủ quán. Xã hội là cái nôi cho sự bất công lừa lọc, mà thái độ của tôi như được lý để bào chữa cho mình. Có những ước muốn rất tầm thường nhưng biết bao nhiêu người không được thỏa mãn, nhưng nếu chúng ta cho vào chút tình người trong cách xử thế, chút lòng quảng đại để nối thêm vòng tay, chút hơi ấm cho người khi giá buốt thì chắc hôm nay ông già đã có được Ổ Bánh Mì Không nóng, ấm dạ khi ngoài trời cơn mưa tầm tã… Đã lâu lắm tôi không đi downtown Houston, kể từ ngày về hưu. Hôm nay nhờ chánh quyền địa phương ưu ái gọi làm phận sự công dân Jury Duty, nên tôi mới có dịp trở lại thành phố mà mấy chục năm qua ngày ngày đến sở. Thành phố không thay đổi nhiều, nhưng vì trời mưa nên xe cộ thưa thớt. Người đi làm cũng rút hết vào trong cao ốc nên đường phố vắng tanh. Thỉnh thoảng vài người bộ hành vội vã tránh mưa tụm lại ở trạm chờ xe bus. Bao Mùa Nắng Hạ 42 Bao Mùa Nắng Hạ 43

    25 sợ có người nghe thấy. Ông hạ giọng: – Không sao! 50 cents cũng được, tôi muốn mua một ổ. Cô cho thứ nóng nghe. – Bánh mì không đủ bán, mà chúng tôi phải đặt mua thứ đặc biệt. Cô chủ giọng ậm ờ giải thích như một cách từ chối khéo. – Tôi chỉ muốn một ổ thôi! Giọng ông già thì thầm chỉ đủ để cho cô chủ nghe. – Có bán không vậy? Cô chủ quay sang hỏi trổng người chồng đang tính tiền cho khách. – Không! Câu trả lời ngắn gọn của người chồng. Tôi không đọc được gì trên khuôn mặt, giọng nói và ánh mắt của người chủ quán cho dù một chút tình người, tình đồng hương! Lạnh lùng và tàn nhẫn! Người vợ quay lưng đi về phía bếp, không buồn nhìn lại. Người chồng lặng lẽ đếm tiền trong tủ. Ông già cúi gầm mặt quay lưng bước nhanh ra cửa tiệm. Tôi đứng đó, lòng quặn thắt. Muốn bỏ đi không lấy phần mình vừa order. Muốn nói điều gì nhưng không thốt ra lời. Muốn làm một tiếng động mạnh như đá vào chiếc ghế, nhưng thôi. Tôi bỏ đi nhanh sau khi trả tiền, không buồn nhìn người chủ quán. Bên ngoài, ông già đến ngồi trên chiếc băng trống ngoài hành lang vẻ mặt buồn thiu, thờ thẫn. Tự nhiên tôi cảm thấy gần gũi với ông già, như cùng là chiến hữu ngày nào. Tôi thấy tự ái của người lính Cộng hoà dâng lên vì chúng tôi chưa từng bị dân Việt hắt hủi. Tôi cảm thấy như tình quân dân bị suy tổn trong hoàn cảnh và xã hội mới mình đang sống. Tánh tôi hay nghĩ chuyện tào lao. Cũng vì vậy mà vào năm 73 khi tu nghiệp quân sự chuyên môn tại Hoa Kỳ, tôi đã rượt một tên Trung Tá Mỹ gốc Nga khỏi câu lạc bộ sĩ quan chỉ vì anh ta đã có lời khinh thị Quân Lực VNCH. Phê bình thì tôi nghe, nhưng thái độ khinh thị gia đình tôi, bạn bè tôi, đồng đội tôi, tổ quốc tôi, tôi không bao giờ chấp nhận. Hình ảnh ông già này cứ ám ảnh tôi trên đường lái xe về nhà. Hơn hai mươi lăm năm làm việc tại thành phố, tôi từng chứng kiến bao nhiêu cảnh oái oăm trong xã hội. Chuyện vui thì nhiều, chuyện đau lòng cũng lắm. Nhưng nếu muốn tôi kể chuyện vui thì tôi chỉ nhớ loáng thoáng không đầu không đuôi. Còn chuyện đau lòng thì nhớ rõ mồn một, có thể vẽ lại trong đầu hình ảnh của từng chứng nhân: Như hình ảnh anh thương binh Hoa Kỳ da trắng cụt mất hai chân ăn xin bên vệ đường, đã kể cho tôi nghe là anh đã để lại phần da thịt trên cho quê hương VN trong thời kỳ tao loạn. Như hình ảnh cô gái tàn phế da đen khập khễnh, qua lại trong xóm nhà nghèo nàn nép mình dưới bóng của các cao ốc trong thành phố, sau đó không lâu cô gái ngồi xe lăn như thân cây khô cằn, và nay thì không thấy tăm dạng. Như hình ảnh người thanh niên da đen, ăn mặc tươm tất, ngày ngày đứng cãi lộn hay thì thầm với những cây cột đèn trong thành phố. Như hình ảnh người ăn xin hôi hám lúc nào cũng cắp bên người chiếc áo manteau ghét bẩn không kể gì mưa nắng, và sáng sáng vào tiệm McDonalds uống ly cà phê đầu ngày. Như hình ảnh những con chim bồ câu sống vất vưởng ngoài Bao Mùa Nắng Hạ 46 Bao Mùa Nắng Hạ 47

    27 từ ban công lầu 3 của trường nó nhìn thấy chiếc xe và cha nó bị nước cuốn trôi, 100% chắc là chết rồi. Hỏi mẹ nó đâu, nó nói nhà nó nằm ngay bờ biển, mẹ và em của nó chắc cũng không chạy kịp. Thằng nhỏ quay người lau vội dòng nước mắt khi nghe em hỏi đến thân nhân. Nhìn thấy nó lạnh em mới cởi cái áo khoác cảnh sát trùm lên người nó. Vô tình bao lương khô khẩu phần ăn tối của em bị rơi ra ngoài, em nhặt lên đưa cho nó và nói: Đợi tới phiên của con chắc hết thức ăn, khẩu phần của chú đó, chú ăn rồi, con ăn đi cho đỡ đói. Thằng bé nhận túi lương khô của em, khom người cảm ơn. Em tưởng nó sẽ ăn ngấu nghiến ngay lúc đó, nhưng không phải, nó ôm bao lương khô đi thẳng lên chỗ những người đang phát thực phẩm, và để bao lương khô vào thùng thực phẩm đang phân phát rồi lại quay lại xếp hàng. Ngạc nhiên vô cùng, em hỏi nó tại sao con không ăn mà lại đem bỏ vào đó. Nó trả lời: Bởi vì còn có nhiều người chắc đói hơn con. Bỏ vào đó để các cô chú phát chung cho công bằng chú ạ. chủ quán và người bị bạc đãi cũng không biết câu chuyện xảy ra đã có người chứng kiến, và Ổ Bánh Mì Không được viết để ghi lại sự đau lòng này. Giờ đây, tôi mong người chủ quán học được bài học làm người của cậu bé vừa mới 9 tuổi. Chính nhờ lòng vị tha bác ái mà thế giới bớt khổ đau, chính vì con tim biết yêu thương đồng loại mà chúng được tôn vinh là CON NGƯỜI trên quả địa cầu này… và những Ổ Bánh Mì Không nên được san sẻ cho tha nhân… Phạm Văn Hòa Em nghe xong vội quay mặt đi chỗ khác để khóc cho mọi người không nhìn thấy. Thật cảm động. Không ngờ một đứa nhỏ 9 tuổi mới học lớp 3 đã có thể dạy em một bài học làm người trong lúc khốn khó nhất. Một bài học vô cùng cảm động về sự hy sinh. Một dân tộc với những đứa trẻ 9 tuổi đã biết nhẫn nại, chịu gian khổ và chấp nhận hy sinh cho người khác chắc chắn là một dân tộc vĩ đại. Đất nước này đang đứng ở trong những giờ phút nguy cấp nhất của sự điêu tàn, nhưng chắc chắn nó sẽ hồi sinh mạnh hơn nhờ những công dân biết hy sinh bản thân ngay từ tuổi niên thiếu. (trích Hà Minh Thành) Năm tháng trôi qua! Vợ chồng người chủ quán hẳn đã quên câu chuyện ổ bánh mì không và đã quên thái độ của mình đối với ông già kia. Vợ chồng người chủ quán không biết tôi là ai. Ông già kia cũng không biết tôi là ai. Thái độ bạc đãi của người Bao Mùa Nắng Hạ 50 Bao Mùa Nắng Hạ 51

    28 Căn Nhà Thân Yêu Phạm Văn Hòa Cả tháng trời tôi lo dời nhà từ đầu này thành phố qua đầu kia thành phố, cho gần đám con cháu và gần nơi có đông người Việt. Thuở thiếu thời thì tôi mong đi thật xa, càng xa nhà càng tốt để tránh sự kiềm tỏa của gia đình, còn giờ này thì trái ngược chỉ mong được ở gần con cháu. Bởi vậy khi xưa, mỗi khi hết phép, tôi đọc được sự buồn bã của ba má trong ánh mắt xa xăm, trống vắng khi nhìn mình xách gói ra đi. Tôi biết ba má buồn lắm, nhưng ngày đó chưa thấm thía như ngày hôm nay khi nhìn đám con ra đi sau những ngày lễ lạc về thăm nhà. Càng nghĩ càng thương ba má nhiều hơn. Nhưng quá muộn vì tôi không còn câu gì để tạ lỗi, ngoại trừ thắp nén hương và thầm nguyện trên bàn thờ. Tôi ở vào tâm trạng người ngày xưa, trong khi đám con thì vô tình như mình thời thơ ấu. Cuộc sống phải chăng là câu chuyện đồng lần như cuộc đời có trả có vay! Bao Mùa Nắng Hạ 52 Bao Mùa Nắng Hạ 53

    29 Khi lớn khôn đến giờ, bao nhiêu lần tôi dời chỗ ở nhất là cuộc sống quân ngũ ngày xưa, dời chỗ ở như thay áo. Cất được căn nhà ở Tuy Hòa rồi cũng phải bỏ đi về Nam vì chiến cuộc phải bán đổ bán tháo. Rồi bao nhiêu công lao dành dụm đổ vào căn nhà ở Cần Thơ cuối cùng đành khép cửa ra đi. Cả đến má tôi cũng không được thừa hưởng vì bọn cướp đã đuổi bà ra khỏi nhà do con mình tạo dựng. Họ còn phao tin là gia đình tôi đã chết trong cuộc di tản để chúng dễ bề tóm thâu tài sản mà bao năm trời vợ chồng tôi dành dụm. Cuộc đời đâu dễ dúng gì khi ra đi với hai bàn tay trắng. Lúc sanh ra đời, mình đâu có gì, thì nay coi như vừa được tái sanh, vậy nên tôi cố khôi hài khi vợ tôi nhắc đến cái nhà cái cửa. Cuối cùng tôi cũng tậu được căn nhà, ở đến nay ở được mấy chục năm. Các con tôi lúc ấy còn bé mà giờ thì mỗi đứa một nơi. Đó cũng là lý do quyết định dời đến nơi khác để được gần con cháu. Mấy mươi năm! Một thời gian khá dài so với cuộc sống con người. Cây Arizona ash tôi trồng sau nhà lúc còn nhỏ xíu mà nay đã thành cổ thụ. Mấy cây quít, bưởi, hồng giòn, hàng năm cho tôi những trái thật ngon và tôi chọn thứ to nhất, tốt nhất để cúng kiến. Vào đầu xuân, mấy cây quít, cây bưởi trổ bông thơm ngát sau vườn. Những chùm bông trắng xóa, thật đẹp, nấp trong đám lá non đầu mùa mơn mởn lóng lánh dưới ánh sáng ban mai. Những đóa sen vào đầu Hạ vươn cao, những lá sen to như tai voi là một nguồn vui để quên đi cái oi bức mùa Hè. Những thứ đó, kèm theo mảnh vườn tôi ra công vun xới, là chỗ thăm viếng thường xuyên của đủ thứ chim chóc. Tôi thường ngắm đôi chim cu đất đi vòng quanh đo sân sau nhà, đôi chim Cardinal đỏ thắm bay lượn quanh hồ đẹp như hình ảnh đẹp như chàng trai Võ Bị và người yêu đi vòng quanh khu vườn Bích Câu ở Đà Lạt ngày nào. Loài chim Blue Jay, thường bay lẻ loi và hay ăn trộm trái ớt chín tươi đỏ mọng trong vườn chưa kịp hái. Có hôm từng đàn chim back bird đến tắm ở hồ sen tí xíu sau nhà, tiếng kêu ríu rít như tôi và tụi bạn thuở bé lặn ngụp dưới ao nước trong xóm vào những buổi trưa oi ả. Tôi sẽ phải để lại những niềm vui đó lại với căn nhà này! Căn nhà mới toanh mấy mươi năm trước khi tôi dời vào, nay trở thành cũ kỹ già nua như tôi. Từng xó đất, từng đám cây, mỗi thứ để lại cho tôi quá nhiều kỷ niệm. Rồi tôi cũng sẽ để lại cảnh ngày ngày từng đám học trò nhỏ đi ngang nhà để đến trường và trở về nhà khi tan học. Sân trường trước nhà mang cho tôi những cảm nghĩ vui vui khi nhìn đám trẻ chạy quanh trong giờ thể dục, làm liên tưởng đến mình thời thơ ấu. Trường này các con tôi đã ngày ngày cắp sách cho đến khi khôn lớn. Nhìn đám trẻ, nhớ mấy đứa con mới cảm nhận được sự già nua len lén đến với mình. Nghe tên mấy đứa bạn vừa mới qua đời, nhìn lại đôi tay mình đầy dấu ấn thời gian, mái tóc lộn muối nhiều hơn tiêu, và cảm nhận được những đồng cắc trong ngân hàng cuộc đời mình đã tiêu xài gần hết. Đôi chân nặng nề mỗi buổi sáng lê ra khỏi giường như nhắc lại bao nhiêu chặn đường đời từng đi qua, dong ruổi. Vâng, nhiều thứ lắm, cặp mắt, đôi tay, đôi tai… từng tế bào trong tôi… mỗi thứ đều nhắc tôi đến bóng xế cuộc đời. Tôi còn nhớ thuở ấy khoảng 40 tuổi, một buổi chiều nọ thức dậy sau giấc ngủ trưa cuối Thu, tôi cảm thấy mình như không còn tuổi thơ, tôi cảm nhận được trách nhiệm mình với gia đình Bao Mùa Nắng Hạ 54 Bao Mùa Nắng Hạ 55

    30 như nặng nề hơn, thương yêu vợ con hơn sự yêu thương mà tôi đã dành cho vợ con tôi trước đây. Tâm hồn đột nhiên thay đổi, bắt đầu nghĩ đến những điều mà trước đây chưa hề để ý. Chính mảnh vườn sau căn nhà cũ kỹ này đã mang cho tôi những giây phút thoải mái để giải tỏa những ray rứt trong lòng. Không gian dù bị thu hẹp trong mảnh vườn nhỏ bé, nhưng tôi cảm nhận được sự mênh mông trong tâm hồn. Trong đó chất chứa bao nhiêu sự yêu thương ràng buộc tôi với căn nhà nhỏ bé này và lòng yêu thương gia đình. Mai đây tôi sẽ không được chiêm ngưỡng ánh trăng rằm vươn lên khi ra trước nhà tưới mấy chậu kiểng lúc bóng đêm chầm chậm xuống. Hình ảnh dịu dàng thơ mộng này làm tôi nhớ quê tôi vô cùng, bởi vì nơi đó không có nhà cao, không ồn ào náo nhiệt, và chỉ có những ngọn đèn dầu leo lét từ những mái tranh êm đềm trải dưới ánh trăng vằng vặc sáng lúc đêm về. Năm về hưu, tôi lại mang một tâm trạng mới. Thoát xác khỏi cái vỏ mà tôi đã mang theo người bao nhiêu năm nay như kiếp tầm hóa bướm. Tôi không còn bị ràng buộc vào giờ giấc, không bị gò bó với công việc thường nhật. Xã hội vẫn là con đường đầy ắp xe qua lại còn tôi giờ đây như người ngoại cuộc đứng bên lề nhìn dòng đời ngược xuôi. Con cái thì như chim trời đủ lông cánh bay đi, họa hoằn một năm vài lần quay về tổ cũ. Tôi sống nhiều hơn về nội tâm và bắt đầu thích viết lách như một nhu cầu cần thiết của cuộc sống để giải tỏa nội tâm. Tôi nhìn sự vật chung quanh với tâm trạng tò mò hơn trước. Tôi muốn tìm hiểu nguyên ủy, từ đâu xuất phát để có được ngày hôm nay và rồi mai này sẽ ra sao. Phải chăng tôi đang tìm hiểu cuộc sống của chính mình qua lăng kính vũ trụ. Từng món đồ trong căn nhà cũ, mỗi thứ cho tôi một kỷ niệm. Nhiều thứ bị bỏ quên thật lâu, như chính mình đã bị cuộc đời quên lãng. Nhiều lá thư cách nay mấy chục năm, nhiều bức ảnh khi còn nhỏ, mỗi thứ mang cho tôi một kỷ niệm. Và tôi như bắt gặp quá khứ của mình từ lâu bị chôn vùi. Trong xó xỉnh nào đó của khối óc nhỏ bé này như có chiếc máy quay Bao Mùa Nắng Hạ 56 phim trình chiếu từng đoạn đời mình đã đi qua. Người ta thường nói không có con nước nào trở lại cùng khúc sông; nhưng đời người thì khác, quá khứ đã được sắp xếp lớp lang ngăn nắp, và chỉ chực có dịp là đưa mình trở lại vùng trời đã sống. Tôi bắt gặp lại chính TÔI, quá khứ cho tôi hiện tại mang dấu ấn đặc biệt của tôi mà không ai có giống hệt như TÔI hôm nay. Căn nhà cũ già nua như tôi. Lúc mới dọn vào khu đất sau vườn màu mỡ. Lần đầu, tôi trồng giàn bí đao trái to cả chục kílô. Còn giờ thì đất cát cần phải bón phân hàng năm thì rau cỏ mới xanh tươi. Có khác gì đâu! Tôi cũng từng là một mảnh đất màu mỡ, tuổi thanh xuân tràn đầy nhựa sống như cây cỏ xanh tươi không cần vun xới. Vậy mà thời gian đã tàn phá, làm héo hắt, hao mòn từng tế bào trong tôi như mảnh đất quanh căn nhà cũ kỹ này. Cây cuốc, cây xuổng nay cũng sứt tay gãy gọng, cũng già cả như tôi. Còn sửa được thì cứ để mà dùng, vì mỗi thứ có một lai lịch mà tôi cảm thấy thoải mái khi dùng chúng. Cả mấy tuần liền vô thùng các đồ đạc để đưa sang nhà mới. Gói từng đôi đũa mun là quà của bè bạn đi Việt Nam. Tôi không muốn bỏ thứ gì vì mỗi món đồ mang đến tôi ít nhiều kỷ niệm. Vợ tôi và mấy đứa con thầm đưa mắt nhìn nhau mỗi khi tôi xếp các món đồ không đâu vào đâu. Dưới mắt mọi người các thứ đó không còn giá trị gì nữa mà chỉ tốn công chuyên chở. Nhưng với tôi những thứ đó có ít nhiều gắn bó với cuộc sống của mình. Hàng xóm ghé ngang trao đổi vài câu chuyện bâng quơ, nhắc lại lại những ngày đầu chúng tôi dời vào khu nhà này. Gia đình tôi là một trong những gia đình đầu tiên dọn vào xóm này. Họ bịn rịn. Tôi cũng thấy buồn buồn. Con chó đen nhỏ hàng xóm, thường hay theo tôi sủa, thì nay cũng tò mò quấn quít khi tôi xếp đồ lên xe. Con vật cũng cảm nhận được rồi đây nó sẽ không còn thú vui được sủa tôi nữa. Cái xóm nhỏ này cũng già đi theo chủ. Những người hàng xóm Bao Mùa Nắng Hạ 57

    31 khi trước trẻ bao nhiêu thì nay người thông tim đi không nổi, còn người thì sáng sáng ngồi nhìn mặt trời mọc, im như pho tượng cho đến khi các học sinh bắt đầu vào lớp. Xưa kia, quanh nhà tôi là khu đất đầy hoa dại đủ màu đủ sắc vào dịp Xuân về. Cánh đồng thay đổi theo tiết trời Xuân Hạ Thu Đông. Còn giờ đây thì nào bãi đậu xe, nào cơ xưởng. Tiếng máy, tiếng xe lấn át tiếng chim hót. Bụi bặm ngột ngạt thay cho không khí trong lành mà tôi được hít thở ngày nào. Lại thêm một lần đi! Hy vọng đây là lần chót! Nhớ lại, hơn nửa thế kỷ trước đây tôi rời căn nhà cha mẹ với bao nhiêu kỷ niệm thơ ấu, cũng chỉ vì muốn tìm khung trời rộng lớn hơn, muốn tìm hiểu những điều mới lạ của cuộc sống. Rồi vì thời cuộc, tôi rời vùng trời thân yêu Việt Nam để đi sang đây, một nơi hoàn toàn xa lạ. Vài năm nữa chưa chắc tôi còn đủ sức khuân các đồ đạc. Chừng đó, chắc gì tôi còn nhớ những kỷ niệm đã gắn liền mình với từng món đồ trong nhà như ngày hôm nay tôi còn cảm nhận được. Những tế bào trong tôi cũng già nua cằn cỗi hơn và điều có thể làm tôi đau lòng là tôi mất đi khả năng viết lách để ghi lại những cảm xúc lòng mình. Các từ ngữ thường dùng rồi sẽ trở thành xa lạ. Tôi sẽ mất đi cảm xúc với ngoại vật và sẽ không còn khả năng để diễn tả những ray rứt trong lòng. Nghĩ đến đó thêm buồn! Hôm nay, tôi dọn tiếp những đồ bỏ phế từ lâu ngoài garage. Trong đám giấy tờ vụn vặt trong thùng carton cũ, tôi tìm thấy cuốn calendar năm 1999 ghi rõ ngày giờ tháng và chi tiết những ngày cuối thiên niên kỷ tôi phải đi công tác ở South Africa chuẩn bị cho năm 2000 mà thuở đó thường gọi là Y2K hay là Năm Hai Ngàn chuyển thiên niên kỷ. Những bức điện thư mà tôi gởi về cho nhà tôi từ vùng đất xa xôi ở Nam Bán Cầu. Một đoạn như sau: Hôm nay như thường lệ khoảng hơn nửa đêm là thức giấc chập chờn cho đến sáng. 5 giờ là ra khỏi giường, nấu hai trái bắp mua được ở chợ hôm qua để ăn sáng với một ly nước cam tươi vắt và một trái apple sẵn sàng cho một ngày mới ở Bao Mùa Nắng Hạ 58 Johannesburg, South Africa. Trời bên ngoài sáng hẳn nhưng hôm nay mây xuống thật thấp như ở Pleiku hay Đà Lạt ngày nào… Những ngày sống ở Johannesburg, ở Pleiku, ở Đà Lạt như hiện về trong tôi. Cả cuốn calendar chứa đầy ắp kỷ niệm của một năm đáng nhớ vào cuối thiên niên kỷ mà cả gần thập niên qua bị bỏ quên. Tôi còn tìm gặp một chai rượu nhỏ, một hộp manicure là kỷ vật trong chuyến bay của hãng hàng không South Africa Airline. Làm sao tôi có cơ hội trở lại phần đất đã một lần trong đời tôi đặt chân đến. Làm sao tôi đến được nhà bưu điện chánh của thành phố có năm bảy cửa an toàn mà có lần tôi đã ghé qua. Làm sao tôi ngửi lại mùi cỏ cháy hăng hăng khi phi cơ đáp xuống Cap Town một thành phố vùng cực Nam Bán cầu, làm tôi nhớ lại mùi đồng quê tôi khi đốt rạ thổi cơm. Đây cũng chỉ là một mớ kỷ niệm mà một thời tôi đã qua góp nhặt lưu trữ trong tôi, rồi quên bẵng cho đến khi được khơi động. Tôi nhớ câu: Hãy viết tên người hại mình trên cát để gió xóa tan đi và hãy khắc tên ân nhân mình trên đá hầu lưu lại ngàn năm sau. Mong thay, khối óc bé nhỏ già nua này được xóa đi những phiền muộn, trút bỏ phiền toái, để có thêm khoảng trống, chứa thêm vài niềm vui mới cho khoảng đời còn lại. Tạm biệt căn nhà thân yêu đã cho tôi những ngày ấm áp nơi xứ người khi mùa Đông lạnh lẽo. Tạm biệt căn nhà thân yêu đã chứng kiến tình yêu thương gia đình, tình hàng xóm dù không cùng màu da. Tạm biệt căn nhà thân yêu không phải vì cũ kỹ già nua, không phải vì đổi thay như sự đời ruồng rẫy mà đây chỉ là một trang cuộc đời phải lật qua thôi. Tạm biệt căn nhà thân yêu, nơi đã để lại tôi bao nhiêu kỷ niệm, không thể nào quên trừ khi trí nhớ nhụt cùn hay khi nhắm mắt xuôi tay. Tạm biệt căn nhà thân yêu, hẹn có ngày sẽ tạt qua thăm khi Bao Mùa Nắng Hạ 59

    32 chân còn đi, mắt còn thấy, trí còn nhớ, và hơi thở còn ở trong TÔI. Tạm biệt! *** Ba năm sau! Năm tháng qua đi nhanh thật! Đôi lúc tôi lái xe trở về con đường cũ dẫn đến căn nhà năm xưa. Tôi muốn sống lại vài giây phút và mớ kỷ niệm đã dự vào một phần đời mình. Tôi mong gặp lại người hàng xóm thân thương vừa thay tim khi tôi ra đi. Tôi muốn ghé qua căn nhà cũ, gõ cửa người hàng xóm nói vài ba câu thăm hỏi, để biết anh như thế nào, gia đình ra sao. Nhưng tôi không can đảm ngừng xe lại. Tôi không thấy anh nơi thường khi anh và tôi ngồi uống vài chai bia nói chuyện đời khi chiều xuống. Anh là người Mễ sanh tại Mỹ lâu đời. Còn tôi là người Việt, quê hương xa tí tè bên kia đại dương. Vậy mà đời mang tôi đến nơi này để sống gần người xa lạ, để rồi thành thân quen. Thật đúng với câu Bà con xa không bằng láng giềng gần. Tôi kể anh nghe chuyện đời chinh chiến, và nhiều nhiều nữa về cuộc đời của tôi. Còn anh kể chuyện về gia đình anh với hai dòng con. Cuộc sống lam lũ ra sao cho đến hôm nay, kể như tạm yên, thì bệnh tình ập đến như thác lũ mà anh không chống đỡ nổi. Anh phó mặc cho Thượng đế. Anh bạn hàng xóm trẻ hơn tôi cả chục tuổi, chúng tôi được sanh trưởng và nuôi dưỡng trong hai môi trường hoàn toàn khác biệt. Chúng tôi thật gần gũi không vì tình láng giềng, nhưng vì tính tình tương đắc, tình người và tình bằng hữu. đến hoa cỏ, đến động vật… đến nhà tôi, người bạn láng giềng… đều chịu chung luật đào thải của tạo hóa. Có nhiều việc mắt thường trông thấy được, có nhiều việc nhỏ bé quá không thấy được, có nhiều việc diễn biến cả chục, trăm, ngàn năm sau mà đời người không chứng kiến được. Càng nghĩ về sự sống và sự chết chỉ làm cho lòng tôi rối mù. Đến giờ phút này, tôi cám ơn những gì mình được ân hưởng, cám ơn những gì còn sót lại trong tôi để biết, nghe, thấy, nhớ và nhận thức được sự việc, để diễn tả nỗi lòng mình hầu san sẻ cùng tha nhân. Để viết về căn nhà thân yêu mà một thời đã cưu mang tôi cùng gia đình và người vợ thân yêu, hay viết đôi hàng về người hàng xóm đã bao nhiêu lần chúng tôi ngồi trước hiên nhà để tâm sự về tình người của hai con người trước đó hoàn toàn xa lạ… Phạm Văn Hòa Tháng 11, 2008 Tôi chầm chậm lái xe ngang qua nhà anh mà không ngừng, chỉ vì sợ biết được anh vĩnh viễn không còn, mà cũng sợ phải báo tin buồn cho anh là nhà tôi đã mất không lâu khi rời xóm này. Cuộc sống không có gì vĩnh cửu. Tế bào trong tôi mất mát và cùng lúc sanh sôi không biết cơ man nào mà đếm. Bao nhiêu mầm sống vươn lên, bao nhiêu mất mát chết chóc xảy đến để cân bằng cuộc sống thiên nhiên trên quả địa cầu, từ côn trùng, Bao Mùa Nắng Hạ 60 Bao Mùa Nắng Hạ 61

    33 Phạm Văn Hòa Tôi có hai chai rượu lễ nhà thờ! ký tặng em một để làm quà, kỷ niệm mối tình thơ mong có ngày tròn mơ Châu Về Hiệp Phố… Ngày qua ngày, nghe tiếng chuông giáo đường thánh thót ban mai ngân nga lúc bóng xế non đoài vang vang trong đêm dài ru mộng… Chiều lại chiều, lang thang trong phố thị đông người vẫn tìm hoài không thấy bóng hình ai! Tôi mỏi mòn bóng ngả dài cô độc đường chiều buồn rơi theo từng bước lệch xiêu chai rượu lễ năm xưa biết khi nào được dìu em cùng nâng chén… Bao Mùa Nắng Hạ 62 Bao Mùa Nắng Hạ 63

    34 Ngọn đèn trước gió Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 64 Bao Mùa Nắng Hạ 65

    35 Đã bao nhiêu năm rồi em không nghe những tiếng nói ngọt ngào từ miệng anh như thuở nào, có phải vì mình già cả rồi phải không em? Đó là lý do để tự bào chữa mà lâu nay anh vịn vào đó để Ông Ông, Bà Bà, Tui Tui với em. Mỗi lứa tuổi cho dù cách xưng hô khác đi nhưng có gì đâu thay đổi. Như cha mẹ ông bà mình khi xưa Mình Mình, Đầu Đầu, Mẹ Mày, Mẹ Tao, nhưng gia đình vẫn đầm ấm, yên vui, con cái vẫn hiếu đạo, tông đường vẫn còn, lễ nghi vẫn giữ. Còn anh hôm nay, tại sao lại mang ra nói, khi em đã im lặng chấp nhận bấy lâu! Có phải vì em thiêm thiếp, mê man sau cơn giải phẫu thập tử nhất sinh vào đúng ngày Mồng Một Tết! Có phải vì anh sợ rồi đây không còn dịp nào khác nữa để nói những lời ngọt ngào! Có phải anh mong tâm tình bộc lộ này sẽ giúp em chóng qua cơn ngặt nghèo! Cho đến hôm nay, khi nhìn em đau bệnh, anh cảm thấy như nợ em điều gì, và nay là lúc cần nói để em rõ là bên dưới cái vỏ khô khan, thô kệch của anh, là cả một đại dương đầy ắp yêu thương mà anh dành cho em. Làm sao ai không đau lòng khi mà mình chưa hề mất cái Tết nào từ khi cưới nhau đến nay, kể cả thời kỳ ly loạn. Anh còn nhớ Tết Mậu Thân là cái Tết gay go nhất, nhưng mình chỉ lạc nhau mất vài hôm rồi đoàn tụ và ai nấy đều bình an. Vậy mà năm nay em phải ăn Tết trong cơn hôn mê tại bệnh viện. Chiều 30 Tết, trên đường từ nhà thương về nhà anh chỉ kịp ghé qua chợ Việt Nam vơ vội ít bánh trái để cúng kiến, kịp rước ông bà và vài món để đưa ông bà vào ngày Mồng Ba Tết. Sau đó lại quày quả trở lại nhà thương vì ngày mai em phải vào phòng mổ. Không còn đầu óc nào để bày biện như những năm qua. Lục tủ anh thấy em mua ít bánh mứt, còn lá chuối để gói bánh Tét thì cất trong freezer. Em ơi tỉnh dậy đi, đừng bỏ anh và con một mình. Tỉnh lại, anh sẽ để mấy xấp lá chuối cho đến khi em lành bệnh mà gói bánh tét, mình đón Giao Thừa, ăn Tết trễ thì cũng đâu có muộn màng gì! Năm nay Giao Thừa con gì ra đời anh chẳng cần biết, chỉ nhìn thấy dây nhợ nối tứ tung vào người em mà lòng quặn thắt. 4 giờ sáng Mồng Một, họ đánh thức em dậy để chuẩn bị cho ca mổ. Thời gian đợi chờ thật dài và cảm thấy ray rứt vô cùng. Rồi các người y công cũng đến đưa em đi. Em siết tay anh thật chặt, mắt nhắm nghiền có lẽ vì không dám nhìn vẻ lo âu của anh và con. Đến nước này có đổi ý chắc cũng không được. Thật ra em đâu biết được hết những điều mà anh và con trao đổi cùng các bác sĩ. Giấu em làm gì, nhưng cha con anh không muốn em quá lo khi đang chuẩn bị cho cuộc giải phẫu. Hai cha con anh lẽo đẽo theo sau chiếc giường đẩy em đi đến phòng chuẩn bị. Các bác sĩ lượt qua với anh và con lần chót về ca giải phẫu trước khi đẩy giường em khuất sau cánh cửa Employee only. Có lẽ bên ngoài nắng đã lên cao. Trong khi ở quanh đây toàn là những bóng đèn vàng vọt bệnh hoạn, bốn bề bưng bít. Mấy đứa con tề tựu đông đủ tại phòng chờ đợi, vẻ lo âu và sự im lặng ngột ngạt không thể nói hết tâm trạng phức tạp riêng tư của từng người trong gia đình. Giờ khắc chầm chậm trôi. Rồi, tiếng điện thoại reo, đứa con nhấc máy, được báo là ca giải phẫu bắt đầu. Đồng hồ chỉ đúng 12giờ 30 phút! Tưởng chừng như khi xưa lệnh hành quân ngày N / giờ G đã điểm! Thời gian lắng đọng, chiếc kim gió nhàn rỗi lắc lư đánh vòng, nhìn mãi cho đến khi anh thiếp đi có lẽ vì mệt mỏi gần như thức trắng đêm qua. Trong giấc ngủ chập chờn, anh van vái đủ thứ. Cầu xin Trời Phật, xin Ơn Trên lấy bớt cuộc sống của anh để chia sớt cho em. Trong lúc tinh thần sa sút nhất là lúc chúng ta cầu cạnh đến các đấng tối cao để xin phù hộ cứu rỗi. Không biết anh đã cầu nguyện đến bao nhiêu lần mà vẫn thấy chưa đủ, chưa nói hết lòng mình nguyện cầu… Hơn 4 giờ chờ đợi đã qua… Giờ khắc cứ rì rì chạy! Bao Mùa Nắng Hạ 66 Bao Mùa Nắng Hạ 67

    36 Từ cuối hành lang dẫn đến phòng mổ, chiếc áo xanh lá cây xuất hiện. Ông bác sĩ giải phẫu dáng vẻ mệt mỏi bước ra gặp anh và các con cho biết ca giải phẫu em diễn biến tốt đẹp. Mấy ông bác sĩ sao quá ít lời! Chỉ kịp hỏi đáp vài câu, ông giải thích xong rồi lững thững đi khuất sau cánh cửa phòng bệnh viện. Mấy ông bác sĩ đã qua bao nhiêu lần giải phẫu cho bệnh nhân trong đời họ, các ông có biết chăng nỗi ưu tư của gia đình thân nhân, nỗi lo lắng đã gặm nhấm họ khi người thân phải qua cảnh ngặt nghèo như em hôm nay? Thế mà ông cứ dửng dưng như không. Mà thật ra ông có nói bao nhiêu chắc cũng không đủ, cũng không làm an lòng anh và mấy con. Nhìn dáng ông bác sĩ khuất sau cánh cửa phòng ICU, qua khung kiếng anh thấy ông ta ký giấy tờ và dặn dò người y tá. Mọi người trong phòng ICU lăng xăng. Anh đoán là họ chuẩn bị để… đón em Ăn Tết Kỷ Sửu! Cuối cùng, cả giờ sau, chiếc giường giải phẫu có em, được đẩy ngang qua phòng chờ đợi. Các người y tá, ngừng lại đôi phút để cho thân nhân an lòng. Cả nhà túa ra đón em, dù chỉ mấy giờ xa cách nhưng hình như cả tháng năm dài không gặp. Mấy con và anh thở phào nhẹ nhõm khi thấy em mở mắt nhận diện được từng người trong gia đình. Em bóp tay anh thật chặt như thầm bảo em còn sức phấn đấu với những thử thách trước mặt. Người y tá đứng trên đầu giường vui vẻ đưa hai ngón tay cái như dấu hiệu mọi chuyện xảy ra êm đẹp. Anh và các con chỉ cầu mong có thế. Còn gì hơn là chút hy vọng trong giây phút lo lắng nhất mà gia đình ta trải qua. Các con giờ đã lớn khôn, chúng già dặn hơn anh khi gồng gánh đưa nhau sang đây mấy mươi năm trước. Có gần bên các con trong giờ nguy kịch, mới thấy chúng khôn lớn, chững chạc và bình tĩnh, vậy mà lâu nay anh không cảm nhận được. Tre già măng mọc mà em! Chỉ mong các cây tre xanh non này sẽ trở thành rắn chắc vàng óng, cao to hơn, cành lá sum suê hơn anh và em. Chiếc giường giải phẫu đưa em khuất vào phòng ICU. Anh và mấy đứa thập thò bên ngoài khi cánh cửa khu ICU12 khép lại. Cả nhà trở ra phòng chờ đợi để chờ giờ vào thăm em. Mỗi người tìm ly cà phê. Phần anh đã uống bao nhiêu ly cà phê hôm nay rồi quên đếm. Đồng hồ chỉ đúng 6 giờ chiều ngày Mồng Một Tết! Bên trong phòng ICU12, các y tá lăng xăng. Họ là những thiên thần, những chuyên viên cần mẫn đang dùng kinh nghiệm và sở học để tu chỉnh chiếc-đồng-hồ của gia đình mình mong hoạt động tốt trở lại. Cái đồng hồ đó chính là em, đã hơn 65 năm nay chạy đều không hề sai một giây phút. Em là chiếc đồng hồ treo tường đúng boong. Cứ đến giờ là báo cho mọi người bằng tiếng chuông ngân vang êm ả trong không gian. Em là chiếc đồng hồ báo thức các con đi học khi chúng còn bé, nhắc nhở anh thức giấc để đi làm, và báo cho cả nhà một ngày mới đang chờ đón có ánh bình minh rạng ngời. Em vẫn là chiếc đồng hồ chạy đúng giờ cho dù đã qua bao nhiêu thăng trầm lo cho các con đến khi khôn lớn, và quán xuyến mọi điều khi anh trở thành nghễnh ngãng. Mấy cô y tá và vị bác sĩ là những chuyên viên đang điều chỉnh, tân trang hay sửa chữa gì đó để chiếc đồng hồ kia tiếp tục hoạt động chỉ đúng ngày, giờ, tháng, năm cho gia đình chúng ta trong những ngày, tháng, năm sắp tới. Mấy ngày nằm trong ICU sao thấy dài đăng đẳng. Anh và mấy con đi đi về về từ nhà đến nhà thương như con thoi. Anh chỉ kịp cạo râu, rửa mặt mũi là trở lại cho kịp giờ thăm viếng thân nhân. Tình trạng em tiến triến tốt thấy rõ. Bác sĩ giải phẫu cho biết 24 giờ đầu tiên sau khi giải phẫu là quan trọng nhất. Chỉ sợ vết thương không ngừng máu sẽ ứ đọng trong não. 48 giờ sau đó thì sợ não bị sưng. Vì vậy những ngày em nằm trong ICU là cần thiết để theo dõi từng li từng tý. Lạy Trời! Cám ơn Trời Phật! Ông bác sĩ rất mát tay! Hay là những lời cầu xin của anh và các con được Ơn Trên phò độ! Mọi chuyện xảy ra êm đẹp hơn mong muốn. Trí nhớ em còn tốt. Sức khỏe em rất khả quan. Người y tá kêu em làm các động tác để trắc nghiệm. Em làm chu tất. Anh như đọc được trong ánh mắt em là muốn chứng tỏ cho anh và các con là em vẫn bình thường. Tội nghiệp em là ở chỗ đó, nghĩ và lo cho người Bao Mùa Nắng Hạ 68 Bao Mùa Nắng Hạ 69

    37 khác hơn cho chính mình. Cả đời em là như vậy, hy sinh cho chồng, cho con quên cả bản thân. Chính nhờ vậy nên anh mới có cơ hội trở lại trường học sau mấy chục năm bỏ bê đèn sách. Chính sự hy sinh của em nên anh mới không phải làm việc vất vả vì em biết sức anh có hạn, và cũng chính em đã khuyên anh nên về hưu khi thấy tuổi đời chồng chất và sức khỏe anh đến hồi suy thoái. Ngày em được đưa khỏi ICU về phòng, là đã qua được một thử thách lớn. Anh và mấy con chờ kết quả thử nghiệm trong khi em trên giường bệnh khi tỉnh khi mê. Lúc tỉnh táo, em ăn uống được chút đỉnh, bắt đầu tập đi những bước tập tễnh. Nhìn em chập chững đi mà anh nhớ mấy đứa con đứa cháu. Em nhớ không, mình mừng rơn khi đứa cháu đầu lòng đi những bước đầu trong đời: khập khễnh, khệnh khạng trong tiếng reo vui, trong ánh mắt rạng ngời của gia đình, trong nụ cười hồn nhiên của đứa cháu. Cũng vậy, khi xưa em đã từng là nguồn vui, là nụ cười, là niềm hạnh phúc cho gia đình mình, khi em chập chững những bước đầu tiên trong đời cách nay hơn 65 năm. Em đâu có ngờ bây giờ em phải làm lại từ đầu trong chu kỳ làm người, học đi, học đứng. Hôm nay, chính đó là niềm vui cho anh và các con khi nhìn em đi được chập chững sau cơn giải phẫu. Chính đó là khởi đầu cho niềm hy vọng là em sẽ có cuộc sống bình thường trong lúc tuổi về chiều. Bước chân này của em đã cùng anh dong ruổi trên đường đời, san sẻ từng bước vui buồn, thăng trầm bên nhau. Cuộc đời em lúc nào cũng như chiếc bóng bên anh, lặng lẽ, dong ruổi theo anh trên khắp nẻo đường đất nước vì em chấp nhận lấy chồng nghiệp lính. Cũng những bước chân đó đã cùng anh giang hồ đến phương trời xa lạ này, bỏ lại sau lưng gia sản cả nửa đời người tạo dựng. Nhớ nghe! Hứa với anh là em phải tìm lại bước chân năm xưa, để mình còn dong ruổi nốt đoạn đường còn lại. Anh biết, rồi sẽ có một ngày, hai bước chân sẽ lẻ bóng. Ngày đó ắt phải đến, nhưng không phải hôm nay! Bao nhiêu đêm anh ở lại nhà thương với em, trong ánh đèn lờ mờ chiếu hắt qua khung cửa sổ. Nhìn thân thể em quàng đầy dây nhợ, anh cảm nhận được tình yêu thương lúc tuổi về chiều, trong khi hoạn nạn còn hơn trăm ngàn liều thuốc hồi sinh. Đọc qua sách báo, tin tức hàng ngày, cái không may xảy đến cho người đời như ăn cơm bữa, anh đâu ngờ là một ngày tai họa lại giáng xuống gia đình chúng ta. Anh đọc đâu đó câu Hạnh phúc là cuộc hành trình của con người chớ không phải là điểm đến nhờ đó mà anh tìm được bình an cho tâm hồn, có thêm nghị lực để lo cho em! Bao nhiêu chặn đường mình đã đi qua, vui buồn có nhau. Em có nhớ, khi còn khỏe mạnh, mình đã từng lái xe trong những đêm trăng thật bình yên qua những đồi thông yên ngủ dọc hai bên đường. Em kể cho anh nghe đủ thứ chuyện. Anh lấy làm lạ là sao em lại nói nhiều như vậy vì thầy bói đã bảo là tuổi hai đứa mình khắc khẩu. Phải chăng là cảnh thơ mộng của đêm trăng, phải chăng là cảnh đồi núi trùng điệp yên tĩnh của vũ trụ đã cảm lòng em? Nhưng em cho biết là chỉ sợ anh ngủ gục nên em cố chuyện vãn cho vui. Thiệt em làm anh cụt hứng! Đến ngày N+11 thì em được xuất viện. Mấy người bạn đến thăm không ngờ tình trạng lại khả quan như vậy. Anh và mấy con mừng vì trí nhớ em có khi còn minh mẫn hơn trước khi giải phẫu! Em còn nhớ, chỉ cho anh đi tìm trong bếp những thứ mà em cất trước đây. Chuyện đầu tiên khi về đến nhà là anh mua cho bằng được, ngay hôm đó, cái walker để em tập đi đứng và dễ dàng khi di chuyển trong nhà. Anh đâu ngờ rằng chính cái walker đã đem tai họa đến tình trạng sức khỏe của em vì em đã té hai lần trong hai ngày liên tiếp. Em không muốn trở lại nhà thương. Em không muốn cho ai đụng đến cái đầu em nữa. Em sợ! Anh không làm sao diễn tả được tâm trạng mình khi nhìn em nằm sóng soài trên sàn nhà, mắt lạc thần, ú ớ nói không thành tiếng. Hình ảnh này sẽ hằn sâu trong óc anh, gặm nhấm anh suốt đời, nếu em có mệnh hệ nào. Vậy mà em cứ cho là em chỉ nằm đó thôi chớ không sao. Em đã mê sảng rồi, biết không. Đầu em sưng to, một bên thì vì vết mổ, một bên thì như ai ấp nửa cái trứng lên đầu vì trợt té. Em bị trợt ngã khi Bao Mùa Nắng Hạ 70 Bao Mùa Nắng Hạ 71

    38 anh ở dưới bếp đang nấu nồi cari gà mà em muốn ăn, trong khi bên ngoài mưa gió sấm sét tơi bời. Tiếng được tiếng mất, em giải thích là vì đói nên mới lần ra bếp. Nghe đứt ruột! Anh gọi 911! Xe ambulance đến. Em thoái thác, nhất định không chịu đi nhà thương cấp cứu. Anh kêu các con đến đầy đủ, khuyên bảo hết lời mà em cũng không nghe. Cả nhà đành bó tay! Bên ngoài vẫn còn mưa rả rích. Chính tiếng em té làm anh tưởng là sấm sét, vậy mà em vẫn nói là không sao. Em không muốn anh lo hay là em không biết gì? Tội nghiệp! Cái đầu vừa mổ bị sưng to, anh không biết hậu quả sẽ ra sao! Đã vậy sáng hôm sau em lại té thêm một lần nữa từ trên giường mặt mày bầm đen bầm tím, vậy mà em cũng nói là không té! Cuối cùng anh lấy được cái xe lăn. Anh cảm thấy an tâm hơn. Hình như em cũng cảm nhận được là em không còn bình thường lành lặn như trước đây nên đi đứng có phần cẩn thận hơn. Điều này làm anh an lòng phần nào. Anh túc trực cho em 24/24. Không có món ăn nào em muốn ăn mà không có, cho dù em không ăn bao nhiêu. Khi nấu, khi mua. Nhiều khi đợi lúc em ngủ anh lái xe vội mua các món em thèm. Ra đi mà lòng thấp thỏm, vì hai lần ngã vừa qua vẫn còn để lại ấn tượng hãi hùng trong đầu anh. Một hôm mưa bão lớn đến Houston, em muốn ăn tô phở gà, thịt trắng, nước trong. Anh cũng lặn lội mua cho được, nhưng em chỉ ăn được vài muỗng. Việc ăn uống của em ngày càng sút giảm. Anh lo ngại vô cùng. Sức khỏe, tinh thần em theo đó mà sa sút. Đầu óc em không còn minh mẫn. Thậm chí, càphê sữa đá mỗi sáng do anh làm là món em thích nhất, mà nay em cũng chỉ thấm môi. Săn sóc em, anh chỉ biết lo cho em ăn ngủ, thuốc men, dỗ dành, tạo khung cảnh bình an, thương yêu cho em chóng hồi phục. Còn tìm câu giải đáp cho tình trạng sức khỏe của em, anh đành bó tay thôi. loãng dần trong không gian. Mùi hương trầm thoang thoảng cảm thấy hồn lâng lâng quên đi cảnh vật xung quanh, nhọc nhằn âu lo hầu như tan biến. Bên kia phòng, em nằm thiêm thiếp. Em nghĩ gì? Điều gì đã đi qua trong đầu? Nhiều lần anh bắt gặp em soi gương và cố xua đuổi hình ảnh mình tiều tụy. Ngủ đi em, ngày mai anh sẽ đưa em đi bác sĩ dù chưa đến ngày hẹn, để tìm câu giải đáp. Ngủ đi em, ngày mai trời lại sáng, Đừng sợ anh bỏ em một mình. Đừng sợ! Không phải em, mà cả anh, chúng mình hai đứa là hai ngọn đèn trước gió. Không biết tim đèn, dầu đèn còn đốt được bao lâu, nhưng nếu mình còn đùm bọc lẫn nhau, che chở cho nhau lúc giông bão, thì rồi sẽ có lúc trời quang mây tạnh… Phạm Văn Hòa Tháng 3, 2009 Tại sao? Nguyên nhân? Đâu là lời giải đáp? Anh chịu thua… Anh thắp hai nén nhang, một cắm trên bàn thờ Phật, một cắm trên bàn thờ ông bà. Anh khấn vái. Khói hương nghi ngút, Bao Mùa Nắng Hạ 72 Bao Mùa Nắng Hạ 73

    39 Thế là tôi yêu quá mất rồi, Dáng đi, giọng nói, Nàng Xuân ơi! Chiếc lá thư xanh thay lời nói, Viết gửi xong… trông đứng, trông ngồi! Mùa Xuân năm đó có nhớ không, Gió Xuân ru nhẹ, nắng Xuân hồng, Bóng ngả song đôi khi chiều xuống, Cầm tay ai kể ai rõ nỗi lòng… Rồi sau ngày ấy mình chia tay, Ai vẫn chờ, vẫn nhớ ai hoài, Ai ở lại quê, ai viễn xứ, Gặp nhau trong giấc ngủ Liêu Trai… Em là cô gái đang độ Xuân, Nhởn nhơ như hoa thắm trên cành, Cho gió hôn môi hồng đôi má, Tóc bồng đùa nắng quá long lanh… Cũng chỉ vì ai hé môi cười, Mắt nai làm lịm cả lòng rồi, Tà áo trắng tinh đùa trong gió, Dáng Xuân ai mãi mãi trong tôi… Từ đó yêu hoa, thích làm thơ, Để lòng tơ tưởng, dạ thẫn thờ, Gọi gió, hỏi mây, hồn ru mộng, Nhớ nhung nào biết thực hay mơ… Dấn bước thăng trầm vì chiến chinh, Vẫn ấp trong tim giấc mộng lành, Nặng gánh quê hương, trăng treo đầu súng, Mơ… có Em, Tôi và Túp Lều Tranh… Nay em là gái quá độ Xuân, Sánh bước bên tôi bóng với hình, Năm tháng sương pha trên mái tóc, Nguyện cầu cho đất nước thanh bình… Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 74 Bao Mùa Nắng Hạ 75

    41 Sau khi coi lại hồ sơ bệnh trạng của em, ông ta đồng ý nhận em vào ngày thứ hai. Vì ông ta đã nhận ra là cái đầu em có vấn đề mà các bác sĩ điều trị, lúc gần đây hầu như không màng để ý. Vậy mà anh đã cãi hoài không lại với tập đoàn bác sĩ đang chữa trị cho em. Anh mừng còn hơn trúng độc đắc. Anh ra vào lẩm bẩm Ngày mai trời lại sáng, Đường đi sắp đến, Ánh sáng cuối đường hầm. Hai cha con anh vô cùng hy vọng và em biết không? Vào ngày Chủ Nhật, một trong các bác sĩ ở bệnh viện nghe tin muốn giữ em lại để chữa trị. Ông bác sĩ hay tập đoàn của họ có thể nghe được cách chữa trị của ông bác sĩ đã gặp thằng Út nhà mình đưa ra hôm qua. Niềm vui chưa trọn thì khốn nỗi, đêm Chủ nhật đó em bị stroke mấy lần. Phải đưa em vào ICU209. Anh gọi các con có mặt đầy đủ trong phút lâm chung. Thất vọng thấy rõ, không nói thành lời. Anh như đọc được sự đau đớn trong mắt của từng đứa con. Anh buồn lắm, cảm như buồn nôn, như hết sức, như chết đuối, như hết hơi, như quả bong bóng đang bay cao bị đâm thủng! Thế là giấc mộng của anh và các con chuyển em về bệnh viện khác tan theo mây khói. Em đã phấn đấu bao lâu nay. Kể từ Tết đến giờ. Vậy mà em đành buông tay bỏ cuộc, như người lội dòng nước ngược đuối sức, tàn hơi, kiệt sức bị cuốn theo thác lũ mang theo mạng sống của mình. 10 giờ phù du nữa thôi, mà em không chịu nổi. Âu phải chăng là số mạng. Hôm trước, anh đã đọc các bài viết mà anh ghi lại những gian truân mà hai đứa mình đã và đang trải qua cho em nghe từ ngày em ra vào bệnh viện, hôm Tết đến nay. Em nằm đó! Mắt nhắm nghiền! Anh bảo là nếu em nghe được thì bóp tay anh làm hiệu. Anh cảm nhận được một sức yếu, yếu lắm truyền qua đầu ngón tay em sang bàn tay anh. Sức em đã kiệt. Ngọn đèn sắp hết dầu. Anh cảm nhận được điều đó. Nhưng anh đã nói là cho dù niềm hy vọng của anh là epsilon, nhỏ vô cùng tận, thì anh vẫn còn hy vọng. Cho dù sức em hao mòn đến đâu, nhưng khi tim em vẫn còn đập, máu vẫn còn nóng trong châu thân, thì sự sống vẫn còn, và anh vẫn còn bên em, cùng tranh đấu để sinh tồn. Anh biết, sự sống con người không như món hàng, cái máy, chiếc xe. Hễ sửa không được thì vứt đi mua cái khác. Không đâu! Hễ sự sống của em không còn nữa thì anh sẽ vĩnh viễn không tìm, không mua bán đổi chác được nữa. Mình sẽ mãi mãi xa nhau! Hôm nay, anh chứng kiến những giờ phút cuối cùng của em. Nhịp tim em xuống dần, xuống dần 60, 50, 20, , 12, 13, 0, 15, Đồng hồ chỉ 9 giờ sáng ngày 16 tháng 6, năm… Anh cầu nguyện, các con cầu nguyện. Gia đình chúng ta vỏn vẹn đếm trên đầu ngón tay. Nay lại bớt đi một. Cả đời anh là lính, nhưng đây là lần đầu tiên chứng kiến người thân nhất của mình, người mình yêu quen biết hơn tám năm trời trước khi kết hôn, tính đến nay được hơn nửa thế kỷ. Làm gì được bây giờ! Anh cầu nguyện cho em đi bình an, đừng nuối tiếc. Tim mạch em cố nhịp, nhưng rồi lịm dần, lịm dần, tắt lịm… Ngọn đèn đã tắt! Chiếc dép đã lẻ đôi! Một cây cổ thụ đã ngã! Anh chùi giọt nước mắt đọng trên mi mắt trái của em mấy lần, khuyên em hãy buông xả, để lòng nhẹ nhõm, hãy bay bổng vì nơi đó em sẽ tái ngộ cùng cha mẹ họ hàng lâu nay xa cách. Em đã thật sự trở về nhà. Anh hôn lên trán em hai lần thật nồng nàn với tình yêu mà anh đã dành cho em, và cũng như lời cám ơn của anh, của các con, với em đã dành cho gia đình mình yêu thương, hạnh phúc hơn 45 năm qua. Trước em, anh bảo các con hãy tiếp tục dành tình yêu thương cho em. Hãy thương yêu nhau hơn vì ngón tay có ngón dài, ngón ngắn. Hãy đùm bọc nhau hơn, vì cuộc sống lúc nào cũng nghiệt ngã. Hãy sáng Bao Mùa Nắng Hạ 78 Bao Mùa Nắng Hạ 79

    42 lòng tin yêu với mình, với gia đình và tha nhân vì em là ngọn đuốc soi đường, và… anh xin lỗi em, những điều anh đã làm em phiền muộn. Anh hứa sẽ đưa em về chùa để sớm chiều nghe kinh kệ. Anh sẽ đưa má, tức bà nội của các con về cùng với em. Anh sẽ nguyện làm công quả cho chùa để được gần em và má, chờ ngày mình tái ngộ. Chiều nay, anh ngồi viết Cáo Phó. Mỗi chữ viết là một giọt nước mắt cho đến khi đầy trang giấy. Thôi em ngủ yên. Anh phải lo làm nốt các việc còn lại. Giờ này em không còn đau thương dằn vặt, không còn bệnh tật phải chữa trị lo toan. Em chán ngấy nhà thương, bệnh viện, hospital, health care mà anh cũng chẳng ưa gì. Từ nay em được THẢNH thơi như tên cha mẹ đặt cho em khi ra đời. Anh lựa cho em những bộ quần áo ưa thích để đưa sang nhà quàn cho em mặc vào lần cuối. Anh đi lựa khắp closet, tủ, ngăn kéo để tìm những thứ em thích nhất để em mang đi. Để rồi mai đây cũng trở thành tro bụi như em, như cuộc sống trần gian Cát bụi trở về Cát bụi. Tối nay, mấy đứa con họp mặt ở nhà lo nấu nướng, lo quét nhà, lo dẹp dọn sắp xếp nhà cửa vì lâu nay anh và em giang hồ hết bệnh viện này đến nhà thương khác, hết phòng thường đến phòng ICU. Còn anh thì hết ngủ ngồi, đến ngủ co, ngủ gà, ngủ gật. Cơm nước thất thường. Bạn bè muốn giúp, kêu anh đến dùng bữa. Nhưng anh khéo từ chối vì giờ giấc đi về nửa đêm nửa hôm. Hôm nay đứa con dâu của mình nấu canh chua cá bông lau, bạc hà, giá, cà chua, nêm rau mò om thơm phức. Thêm món mặn thịt kho. Cả nhà, thiếu em, ăn thật ngon những món mà chúng biết em ưa thích. Anh ăn cũng ngon miệng vì biết là đâu đó em mỉm cười khi thấy gia đình sum họp hạnh phúc. Anh chạy vội vào phòng em trống trơn, nhìn quanh, hỏi em có thấy không gia đình mình đầm ấm. Anh đốt nén hương lên bàn thờ, cám ơn ông bà, có cả em, cầu mong chứng giám cho niềm hạnh phúc nhỏ nhoi trong lúc đau khổ nhất, được mãi mãi tồn tại trong gia đình chúng ta. Bao Mùa Nắng Hạ 80 Bao Mùa Nắng Hạ 81

    43 Những bức ảnh lúc còn bé khi em học trường Providence của mấy soeur ngây thơ, nụ cười hồn nhiên như đón nhận cả thiên đường trần gian vào lòng. Bức ảnh em làm phù dâu, với bó hoa trên tay, điệu hạnh, mơ mộng như nghĩ đến một tương lai hạnh phúc đang đón chờ. Hoàng-tử em đặt cả lòng tin yêu, may mắn thay, người đó là anh! Bức ảnh em ngả đầu vào vai anh lúc anh vừa ra trường là bức ảnh mình ăn ý nhất, vậy mà khi bỏ xứ ra đi mình không mang theo như mình đã bỏ quên cả quá khứ và những gì đẹp nhất của cuộc sống lại phần đất thân yêu. Sau này Cô Út ở VN gởi bức ảnh sang, hai đứa mình nhìn nhau và nhìn hình để so sánh cuộc sống phong sương đã thay đổi vóc dáng mình đến cỡ nào. Anh định treo bức ảnh này ở phòng ngoài. Em lại thích treo trong phòng ngủ vì em không muốn phô trương, nguyên văn lời em nói. Lúc đó anh chiều em, nhưng nay anh mang ra phòng ngoài vì không còn ai cản ngăn anh nữa. Bức ảnh mình đi tiệc đầu Xuân do trường anh tổ chức cách nay mấy chục năm, anh mặc quân phục kaki vàng cầu vai alpha đỏ như nhắc nhở đến thời kỳ đang yêu mà anh đã viết bao nhiêu bức thư, bao nhiêu bài thơ ca tụng tình yêu gởi từ cao nguyên Đà Lạt. Khơi Dòng Kỷ Niệm Phạm Văn Hòa Như vậy là em đã bỏ cha con anh đến nay gần tròn một tháng! Mỗi lần đốt nhang trên bàn thờ, nhìn ảnh em lung linh trong khói, nhìn tàn nhang vương vãi mà thấy lòng quặn thắt. Hình hài đó, nét mặt đó, ánh mắt, đôi môi, mái tóc đó, tất cả đều trở thành tro bụi. Bao Mùa Nắng Hạ 82 Những bức ảnh đi Âu Châu. Những bức ảnh đường trường xa cả nhà cà rịch cà tang trên chiếc xe truck cũ kỹ có gắn camper top trên chuyến đi sang LA, vừa-đi-vừa-nấu-vừa-ăn, và lúc về ghé qua Grand Canyon sống mấy ngày với thiên nhiên hùng vĩ để cảm nhận được sự nhỏ bé của con người trước sự bao la của vũ trụ. Những bức ảnh chụp cả gia đình trên skyline drive đầu Thu ở rặng Appalachan Mountains trên đường từ Harrisonburg, Virginia đi Washington DC trong những năm đầu tiên đến Hoa Kỳ. Những bức ảnh chụp ngày mình được nhà thờ cho chiếc xe Studerbaker, anh vội vã đưa em và các con vượt trăm dặm đường lên D.C. để coi đoàn xiệc Ringling Brothers Circus, điều mà anh mơ ước là các con được hưởng những thú vui trẻ thơ không tìm được ở quê nhà. Bao nhiêu bức ảnh, bao nhiêu trăm ngàn lần nhiều hơn kỷ niệm dâng đầy. Đâu đâu anh cũng thấy dáng em. Đâu đâu anh cũng nghe tiếng nói em, giọng cười và ánh mắt em rạng rỡ. Ôi làm sao anh kể hết, tóm Bao Mùa Nắng Hạ 83

    45 niệm với nét đặc thù, là dấu ấn riêng cho từng người không diễn được thành lời, không viết được thành văn, không kết lại thành thơ, và không có mẫu tự nào có thể ghép nối để diễn tả hết được. Đau khổ chua hơn chanh, đắng hơn thuốc và cay hơn ớt! Người ta bảo thời gian là phương thuốc nhiệm mầu để chữa trị. Nhưng anh không CARE! Có khi anh không muốn được chữa lành vì không muốn quên em. Nhưng Thượng Đế đã sanh TA ra làm người, cho TA những buồn vui thương ghét, thì TA hãy để Ngài chữa trị giùm. Cũng như anh đã làm những điều gì có thể làm để cứu chữa cho em, nhưng cũng đành bó tay thôi. Con người là sinh vật yếu đuối nhất trong vũ trụ, mà Pascal cho là Cây sậy có tư tưởng. Chúng ta không sống lâu như cây cổ thụ trăm năm, thua cả con cua, con tôm dưới đáy biển. Chúng ta chậm lục, sức chống trả yếu đuối hơn cả con kiến; ngũ giác quan thua cả con chó con mèo; bệnh tật hơn bất cứ loài vật nào trên thế gian. Vậy mà TA vẫn muốn sống, TA vẫn muốn được làm người. Mọi chuyện của CON NGƯỜI đã được xếp đặt an bài, có lớp lang, cho em cho anh, cho mọi người từ khi tiếng khóc chào đời cho đến khi nhắm mắt xuôi tay. Hóa ra chúng ta chỉ là những diễn viên thủ diễn vai trò CON NGƯỜI theo như bài bản đã được viết sẵn. Mấy đứa con ráng đúc kết cuộc đời CON NGƯỜI của Mẹ chúng trong 12 phút slide show ngắn ngủi để tưởng niệm người Mẹ thân yêu được trình chiếu trong mấy ngày tang lễ. Đứa con lồng vào đó hai bài nhạc đệm Mẹ Tôi và Bông Hồng Cài Áo là hai bài mẹ chúng thích nhất. Anh đã hát cho em nghe không biết bao nhiêu lần từ nhà riêng đến hội trường, đến những ngày đêm đường trường dong ruổi. Anh đã hát cho em nghe từ khi còn sống ở quê mẹ Việt Nam, đến khi lưu lạc đói khát tại trại tỵ nạn ở Mã Lai, cho đến Hoa Kỳ vùng đất hứa. Lời ca không thay đổi, người hát không thay đổi, nhưng mỗi lần cất tiếng hát như mang sắc thái, tâm trạng buồn vui khác nhau. Đến mấy ngày tang lễ em khi hai bài hát được lồng trong slide show được trình chiếu, thì y như là Khúc Kinh Cầu để tiễn biệt em về cõi Vĩnh Hằng. Đám tang em có đủ mặt bà con xa gần, bằng hữu cũ mới, đồng hương nơi em và anh đã chào đời đến tiễn đưa em lần cuối. Bông hoa muôn màu, muôn sắc từ Úc, Canada, Europe, Việt Nam và nhiều nơi ở Hoa Kỳ gởi về vá đầy ba bên vách nhà quàn, tạo thành tấm thảm muôn hồng nghìn tía để đưa em Trở- Về-Mái-Nhà-Xưa. Khi sanh tiền em hay kê anh là quá ư nhà binh, lúc nào cũng trồng hoa từng loại, từng màu, đồng nhất như khoác bộ đồng phục cho khu vườn nhà, thiếu hẳn tươi mát linh động. Anh chiều em, trồng hoa theo ý em muốn, và từ đó khu vườn nhà chúng ta là tấm thảm gồm muôn hoa kết hợp, vui hơn, điệu đàng hơn, và cảnh sắc cũng hoà hợp hơn. Giờ đây, không còn ai trách móc, châm biếm, giận hờn, chia sẻ buồn vui cùng anh. Anh thèm tất cả những thứ đó. Có hôm anh mua được món hàng tốt, giá rẻ, như thay bốn cái lốp xe mới, anh muốn khoe với em, nhưng em đâu còn nữa. Anh thấy nghẹn ngào! Cả những thú vui buồn nhỏ nhoi này, từ nay anh không được chia sẻ cùng ai. Anh không được nhìn thấy ánh mắt em như sợ hãi nhìn anh, khi vì bệnh không kiểm soát được các công việc căn bản của con người. Anh nhớ hoài ánh mắt đó, em có biết không? Tại sao em phải sợ, anh đã hứa là lo cho em làm tất cả những gì để em được thoải mái trong suốt cuộc Bao Mùa Nắng Hạ 86 Bao Mùa Nắng Hạ 87

    47 hết. Anh ăn uống có vẻ ít hơn. Nhưng cho dù món ngon hay dở anh, vẫn để phần cho em như mình đã từng chia xẻ ngọt bùi suốt bốn, năm chục năm qua. Trưa thì em cũng có nước mát để uống, khi bên ngoài nóng nực, oi bức. Cứ mỗi lần cúng Thất về thì đồ chay đầy nhóc tủ lạnh, vì mấy chị bạn muốn anh mang về ăn lần vì không ai nấu nướng. Các anh chị khác mang cho đủ thức thức ăn. Anh cảm thấy cay cay nơi khóe mắt khi đón nhận. Từ nay anh như con gà trống cô đơn, không còn ham khoe tiếng gáy, vì không còn ai nghe. Dù có tìm được con trùn non, cũng đành nuốt vội một mình vì không có ai san sẻ. Thật không dè cuộc sống của anh thay đổi nhanh như vậy kể từ khi mất em. Anh không nghĩ tới, hay anh không dám nghĩ tới. Anh chấp nhận và mong thời gian là liều thuốc khuây khỏa. Viết đến đây, cũng quá khuya. Nghe tiếng động ngoài phòng của thằng Út. Anh bảo: – Chừng nào con đi ngủ, nhớ nhắc ba nghe! – Sao vậy ba? – Ừ, nếu con không nhắc, ba sợ cứ ngồi viết lách rồi quên ngủ đó thôi. – Thì ba ngủ đi, con cũng đi ngủ đây khuya rồi, mai con còn phải đi làm. Anh nghe lời con, vào giường cố dỗ giấc ngủ muộn. Thu mình dưới chiếc chăn cô đơn, bên tai văng vẳng câu Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô A Di Đà Phật… trầm bỗng, phát ra từ chiếc máy tụng kinh trên bàn thờ em nghe rõ mồn một trong đêm khuya thanh vắng. Phạm Văn Hòa Chao ơi tôi khóc tự bao giờ Chợt nghe hồn lạc lõng chơ vơ Quanh mình bóng phủ mờ nhân ảo Tôi thức đây mà đâu phải mơ Chút buồn cho thi vị nguồn thơ Niêm vận không đâu lệch mù mờ Đặt bút nỗi niềm lên trang giấy Tình sầu nhuộm đắng phút đợi chờ Niềm vui trong như suối tuổi thơ Yêu để rồi lưu luyến đợi chờ Vui phút tương phùng lòng mở hội Tình dâng cao, tim nhịp khù khờ Vui buồn tựa nước chảy hoa trôi Buồn vui như mây lửng lưng trời Khóe mắt suối buồn vui khôn cạn Cho hồn dang cánh lướt ngàn khơi Tôi buồn tím lòng khóc cho vơi Tôi vui sao lại khóc người ơi Vui buồn khơi vắt dòng lệ cạn Giọt mắt len hồn say khướt tình đời Bao Mùa Nắng Hạ 90 Bao Mùa Nắng Hạ 91

    48 Vườn Hoa Sau Nhà Phạm Văn Hòa Em à! Sáng nay anh đi mua bông để thay trên bình cho em. Em biết không? Chợ hoa, ngoài các loại anh thường cắm cho em, còn có nhiều loại khác anh chưa hề biết tên. Có loại thiệt đẹp, màu sắc thật tươi nhưng không giữ được lâu. Riêng bông Carnation thì lâu tàn hơn cả bông hồng, anh định mua nhưng đã cặm cho em mới tuần trước đây. Hoa Hydrangea thật đẹp màu trắng, giống như loại trồng quanh chỗ condo anh ở khi công tác ở Nam Phi nhưng đắt quá lại không được tươi. Cuối cùng, anh lựa được hai bó hoa Tulips, một màu cam và một màu vàng là hai màu em thích nhất. Cô tính tiền khen hoa đẹp và khen anh khéo chọn! Anh định sẽ dành một khoảnh đất sau nhà để trồng loại hoa này. Nghe nói là khó trồng lắm, nhưng biết đâu anh chẳng gặp may hơn người ta! Khởi công bây giờ và giăm củ thì vừa, vì rễ sẽ đâm vào cuối Thu, qua Đông và kịp Xuân thì có hoa để cắt mà cắm vào lọ cho em. Dù biết em không thích màu trắng hay màu đen. Nhưng em đã từng nói là vườn hoa phải có đủ màu sắc mới đẹp. Cũng như phải có đủ sắc da, chủng tộc mới đúng là thế giới loài người. Chừng nào con người cảm nhận được và tôn trọng lẫn nhau để sống hòa đồng hòa hợp thì chừng ấy ta mới tìm thấy thiên đường nơi hạ giới. Vườn hoa cũng vậy, anh sẽ trồng thêm vài loại màu trắng để cho khu vườn được muôn hồng nghìn tía. Vườn Hoa Sau Nhà hoàn thành vào Thu, khi mùa Xuân đến, là lúc trăm hoa đua nở, anh cắt một ít cắm vào bình cho em, một số sẽ để lại trong vườn để mình cùng ngắm khi mệt mỏi, khi vui, khi buồn, lúc sáng sớm khi cây cỏ còn đọng sương mai, lúc ban chiều khi hoàng hôn vừa tắt nắng… Ngoài vườn hoa ra, anh còn muốn đào cái hồ nhỏ để trồng sen, cho bông khi mùa Hạ đến, và trồng các loài hoa khác chịu được đến cuối Thu. Chừng đó, vườn hoa sau nhà suốt năm sẽ là sân chơi của những loài ong, các con lady bugs, mấy con lizard sống len lách, và các loài chim nhỏ tìm sâu… Khu vườn Bao Mùa Nắng Hạ 92 Bao Mùa Nắng Hạ 93

    49 sau sẽ có hoa quanh năm cho em và để anh có thú tiêu khiển Em còn nhớ đó, căn nhà thân yêu mà mình đã sống gần ba mươi năm đầm ấm trước đây, sở dĩ bán được sớm cũng nhờ cái hồ sen mình làm sau nhà mà người mua rất thích. Cách nay không lâu, người chủ mới đã điện thoại hỏi là hoa sen gần như chết hết rồi… Giờ phải làm sao? Anh bảo họ không lo, vì sen sẽ tàn vào Đông, đâm chồi vào Xuân và cho bông vào Hạ. Hình ảnh vườn hoa sau nhà mà anh phác họa trong đầu đã đưa anh vào giấc ngủ đêm đêm thật thơ mộng êm đềm. Em biết tánh anh là trước sao gì cũng làm cho bằng được. Khổ nỗi, chưa biết việc trồng hoa rồi sẽ ra sao? Anh sẽ làm từng giai đoạn một, đến đâu hay đến đó. Khi khỏe thì làm, khi mệt thì nghỉ, nhưng lạy Trời đừng bệnh hoạn. Vì bây giờ sức lực cũng không được như xưa. Bệnh tật không biết ập đến lúc nào. Ở tuổi này thời gian không phải là phe ta, anh phải tự liệu thân vì giờ không có ai lo cho anh nữa! *** Anh đã khởi công vườn hoa cả tháng nay vào lúc cuối Hạ. Làm được giàn hoa, tốn mất ba ngày trời, sau khi hoàn tất coi cũng chắc chắn. Hy vọng năm tới vào giờ này thì hoa Ti Gôn sẽ leo giàn và cho những chùm hoa treo lủng lẳng. Em còn nhớ bài Hai sắc Hoa Ti Gôn của TTKH không? Ngoài thơ Nhất Tuấn, bài này em thích nhất, vì nói lên thân phận người con gái với mối tình không trọn vẹn. Để anh đọc cho em nghe vài đoạn: Một mùa thu trước, mỗi hoàng hôn Nhặt cánh hoa rơi chẳng thấy buồn Nhuộm ánh nắng tà qua mái tóc Tôi chờ người đến với yêu đương Nếu biết rằng tôi đã lấy chồng Trời ơi, người ấy có buồn không? Có thầm nghĩ tới loài hoa vỡ Tựa trái tim phai, tựa máu hồng… (Hai sắc hoa Ti Gôn, TTKH) Còn anh, mong cho hoa đủ nhiều lủng lẳng thì sẽ cho leo vào vách và làm lối đi bên dưới. Anh đã lót các phiến gạch trên cỏ thành lối đi, kéo điện ra để giăng đèn đêm đến sẽ đẹp biết chừng nào. Anh còn mua thêm cái water fountain nhỏ đặt trong khóm hoa Tulips. Cứ ngày ngày được nghe tiếng nước róc rách sẽ cho mình cảm giác thật bình yên. Vườn hoa mới này hòa hợp với những hoa có sẵn ở vườn sau như bông bụp, hoa lài, hoa sứ, hoa anh đào, hoa ngâu, hoa tường vi sẽ làm giàu thêm hương sắc. Nơi đây sẽ là thiên đàng nho nhỏ để sáng sáng thưởng thức những ngụm cà phê đầu ngày, để cám ơn một ngày đã sống và đón chào một ngày mới ngập ánh bình minh. Còn em, cũng sẽ ngày ngày được nhìn ngắm khu vườn hoa sau nhà từ trên cao hay qua khung cửa sổ. Em vẫn cảm được cơn gió mơn man khi thấy cành cây xao động bên ngoài, em cũng vẫn được nhìn những đàn ong bướm bay lượn chuyền từ đóa hoa này đến cành hoa khác và từng đàn chim nhỏ tung tăng trong sân hòa cùng tiếng nước tí tách trong hồ. Cuộc đời cực khổ gian nan đã qua. Em đã cùng anh phải làm lại từ đầu khi tuổi đời vơi gần quá nửa. Cuộc hành trình vượt biển Đông cùng đàn con nhỏ ngày nào làm sao anh quên được. Tiếp theo đó là những ngày cơ cực nhất. Mình đã khắc phục, nhưng khi đến lúc đáng được hưởng những quả ngọt do công vun xới cây đời thì lại là lúc em ra đi. Nỗi buồn, không sao nói hết cho người ở lại. Không ai thích cuộc sống cô độc. Không ai muốn độc thoại, độc hành. Cuộc sống của người còn lại luôn cưu mang hình ảnh của người đồng hành đã bao năm chung bước. Anh sẽ không bao giờ quên em, và Vườn Hoa Sau Nhà cũng chỉ thay cho lời nói yêu thương mà mình đã cho nhau dù Bao Mùa Nắng Hạ 94 Bao Mùa Nắng Hạ 95

    50 qua bao nỗi thăng trầm. Em thích căn nhà này, anh hứa sẽ săn sóc để cho căn nhà luôn là tổ ấm chúng mình. Sân trước, vườn sau, từ trong ra ngoài, đâu đâu cũng in dấu em. Giờ đây anh cảm thấy an lòng phần nào khi đã quyết định làm những điều mình ước nguyện. Anh cảm thấy vui vì em vẫn còn và mãi dự phần vào cuộc sống của anh. Niềm hạnh phúc, nỗi cô đơn và đau khổ nào cũng có đáy của nó, và biết còn phương thuốc nhiệm mầu nào nữa sẽ đưa anh đi nốt con đường thiên định! *** Hôm nay, anh hoàn tất vườn hoa Tulips. Làm đất thật kỹ, giăm củ Tulips và mong mau sớm mau tối cho đến Xuân sang năm để biết kết quả công trình mình làm hôm nay. Chiều nay, đứa cháu nội đến thăm. Sau khi vào chào em ở bàn thờ, nó tìm anh sau vườn. Nhặt một cánh hoa pensée màu vàng, thả vào luống hoa Tulips, xong đến nắm tay anh hỏi nhỏ: – I just made a wish! Papa! Tay chỉ cánh hoa pensée trên luống đất. – Tell me what you wish for? Anh hỏi. – To love you forever, Papa! Anh ngồi xuống bế đứa cháu vào lòng, nghẹn ngào không nói nên lời. – Why you cry, Papa? – Because, I am so happy, and I love you too, my Boy! Anh xoa đầu đứa cháu, cảm thấy bình an và ấm cúng lạ thường. Nhìn quanh không thấy em. Nhưng anh chắc là em đã nghe thấy những lời của trẻ. Chắc em cũng đâu đây bên anh và đang ôm hôn cháu như em đã từng, khi đứa cháu tỏ ra ngoan ngoãn. *** Hôm nay, cơn bão tuyết ngập cả sân sau. Vườn sau nhà trông điêu tàn chỉ vì chút phấn trắng trông vô hại và thơ mộng kia. Các cây hoa đang xinh tươi mơn man nay cũng héo úa tàn tạ. Chỉ có đám hoa pensée, dù bị tuyết lấp hết, nhưng hoa cũng như lá không hề hấn gì khi tuyết tan. Thật kỳ diệu! Khi xưa anh ép từng cánh hoa pensé gởi cho em từ cao nguyên Đà Lạt, màu sắc vẫn nguyên vẹn sau bao năm nằm yên trong mảnh giấy pelure. Hương vẫn còn thoang thoảng. Còn nay sau cơn bão tuyết, thì hoa pensée vẫn giữ được hương sắc dù dáng vóc yếu ớt mong manh nhưng vẫn chịu đựng được trời Đông giá buốt. Có phải nỗi lòng tương tư của con người như tên hoa pensée, sẽ tồn tại thật lâu trong ta cho dù thực chất đầy thử thách cam go. Em là loài hoa pensée, để lại lòng anh tưởng nhớ, dù bao nghịch cảnh nhưng vẫn còn mãi mãi trong anh. *** Tháng ngày chầm chậm trôi qua, từ khi em ra đi. Thân bằng quyến thuộc, mời gọi, an ủi anh lúc ban đầu giờ cũng lơi dần. Tâm thần anh giờ cũng dần dà lắng đọng. Lâu lâu, anh vẫn đọc những bài viết về em vào buổi sáng khi anh pha cà phê và chia đôi với em. Đó là lúc anh cảm thấy mình gần gũi nhau nhất. Chúng ta giờ chỉ gặp nhau qua lời cầu nguyện, qua câu văn, qua vần thơ, qua những kỷ niệm mà thôi. Thực sự chúng mình đã mất nhau vĩnh viễn. Cuộc đời là vậy đó ư! Cho đến giờ này anh vẫn chưa hiểu được cuộc sống trần gian và càng thấy ngu ngơ hơn sau khi em không còn nữa. Anh cố tìm việc gì làm để lúc nào cũng bận rộn, để đầu óc khỏi buộc thắt vào mớ kỷ niệm đau buồn. Anh không còn lái xe đi lang thang khi nửa đêm về sáng. Giấc ngủ vẫn cô đơn khi tiết trời giá lạnh, khi mưa gió sũng ướt mặt trời, nhưng anh đã quen và không để lòng mình bị ngoại cảnh thắt lọng dẫn đi. Anh tìm được chút ánh sáng trong cái u tối nhất, tìm chút an ủi để cảm thấy đời bớt vô vị và không để ưu tư gặm nhấm lòng mình. Sự ưu ái của bằng hữu, sự lo lắng của người thân làm mình cảm thấy như tìm được hơi ấm khi ngoài trời giá lạnh. Anh thấy tỉnh táo để chào đón một ngày mới với ly cà phê đầu ngày không phải một mình vì có người còn nghĩ đến và chia xẻ cùng Bao Mùa Nắng Hạ 96 Bao Mùa Nắng Hạ 97

    51 anh. Sự ưu ái từ trong ánh mắt, trong lời nói, trong cử chỉ đã làm lòng mình rung động như nghe được khúc nhạc hay, đọc một câu văn ý nhị, hứng được chút ánh sáng nhiệm mầu từ trên cao ban cho. Đêm khuya sẽ bớt cô lẽ vì được nghe những lời nói trong đêm ngọt ngào đưa mình vào giấc ngủ. Nhiều khi anh không biết mộng hay thực, chân hay giả, nhưng từ ngày em ra đi, anh tin vào định mệnh an bài cho kiếp người. Em là mớ kỷ niệm ăn sâu vào lòng. Khi hạnh phúc thì rạng rỡ như ánh dương, thăng hoa như pháo bông, thánh thót như nước trong khe suối. Khi buồn phiền thì như vết thương để lại tì sẹo hằn sâu trong tim. Tất cả được lưu trong ta như khúc phim của một đời người. Không có cơn mưa nào mà không dứt. Không có cánh hoa nào đẹp mà không tàn. Không có vật thể nào không luân lưu chuyển động. Không có tuổi đời mãi mãi êm xuôi và không có tình yêu nào không có hồi kết cuộc. Đó là lẽ tất nhiên của trời đất, nhưng anh chỉ mong Vườn Hoa Sau Nhà sẽ mang được những gì hương sắc nhất của chúng mình. Và anh như vừa làm được một điều phải nữa với em. *** Mấy hôm nay mưa thật nhiều, em biết anh rất thích. Ngược lại anh biết em rất sợ khi nghe tiếng sét từ thinh không. Những giọt nước mưa ngọt ngào tưới mát lòng mình, tưới ướt Vườn Hoa Sau Nhà để hoa ươm mầm, cho lá thêm xanh. Nhìn những giọt mưa đêm xuyên qua ngọn đèn đường vàng vọt gục đầu, so vai như vì lạnh và đang khóc cho em, cho anh, cho thân phận con người. Sao trời mưa nhiều quá vậy em? Mưa ngày và mưa suốt cả đêm Hoa lá rét run vì gió lạnh Đèn đường gục đầu khóc vì em… Gió bớt rồi, mưa cũng bớt rơi Sao lòng còn khắc khoải chơi vơi Mưa ơi! Tí tách từng giọt nhỏ Ru ta vào giấc ngủ tuyệt vời… (Mưa Đêm) Cơn mưa nào rồi cũng tạnh. Những cơn mưa sầu Đông vừa dứt thì hơi Xuân thoang thoảng trong không gian. Hoa lá lún phún trên cành cây dáng gầy khô như không còn nhựa sống. Cho dù mùa Đông rét mướt, tước đi mớ lá xum xê, xanh mướt, nhưng nhựa sống chỉ chực hồi sinh khi Xuân về. Khu Vườn Hoa Sau Nhà, Tulips bắt đầu đâm chồi. Những nụ lá xanh non e ấp vươn khỏi mặt đất lạnh. Công anh đã bỏ ra vào mùa Thu năm rồi, giờ thấy kết quả. Những búp hoa đủ màu sắc thi nhau chào Xuân khi vạn vật thoát khỏi cái vỏ co ro của mùa Đông. Mấy mươi năm trước, anh và em cùng chăm nom khu vườn sau nhà mỗi độ Xuân về. Anh lo làm đất, em lo trồng rau, cải, cà, ớt… Mình thường ra sau vườn mỗi sáng tinh mơ để nghe mùi hoa bưởi, hoa quít ươm đầy không gian. Hít đầy buồng phổi không khí trong lành sẵn sàng cho một ngày mới. Thế mà năm rồi, em đã không thoát khỏi sức tàn phá của mùa Đông, cơ thể em héo hắt, rồi tàn tạ khi Hạ đến. Dù nằm một chỗ, nhưng em đã nhắc đi nhắc lại với anh là đừng quên đi Hội Xuân Đồng Hương để chúc Xuân bà con. Và năm nay, một mùa Xuân nữa đến, mùa Xuân đầu tiên không có em bên anh trong cuộc sống này. Đêm hội Xuân năm nay, rồi cũng đi qua. Bao nhiêu người quen biết không còn. Và bao nhiêu người nữa sẽ lần lượt ra đi. Đêm Hội Xuân hàng năm vẫn còn tiếp tục nhưng sẽ mãi mãi thiếu vắng bóng em và những người đã từng góp công sức, tâm huyết để tình tự bà con được vun xới. Một ngày mới, một mùa Xuân mới, sẽ đến rồi đi. Anh còn ngồi đếm thời gian qua tiếng tích tắc của con lắc. Liệu còn được bao lâu? Anh chặc lưỡi: Một đời người!, mỗi khi nhìn lên bàn thờ, nhìn ảnh cha mẹ, nhìn ảnh em lung linh. Với em, một trang tình sử được lật qua. Dù buồn, dù yêu thương vẫn đầy ắp trong tim, nhưng người còn lại phải gói gom mớ kỷ niệm tận đáy lòng để tiếp tục cuộc sống. Vườn Hoa Sau Nhà ngày một xanh tươi khởi sắc lúc vào Xuân Bao Mùa Nắng Hạ 98 Bao Mùa Nắng Hạ 99

    52 như chút quà cho em, như chứng tích của những gì đẹp nhất mà em đã để lại lòng anh. Vườn Hoa Sau Nhà này cũng chỉ là một mắt xích tạm kết nối dây xích cuộc đời bị đứt quãng. Hương sắc kia cũng chỉ làm cho cuộc đời bớt phần tẻ nhạt trong khoảnh khắc, rồi sẽ tan loãng trong không gian, úa tàn theo thời gian. Thời gian là liều thuốc nhiệm mầu, rồi sẽ như gió, như mưa, như sóng biển xóa nhòa dấu chân con người trên cát. Mai này, anh cũng sẽ cùng em uống ly cà phê đầu ngày để ngắm Vườn Hoa Sau Nhà đổi thay theo tiết trời Xuân, Hạ, Thu Đông. Hoa sẽ tàn nhưng rồi sẽ lại đơm bông khi mùa Xuân lại đến… còn cuộc sống con người biết còn có được Kiếp Lai Sinh?! Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 100 Bao Mùa Nắng Hạ 101

    53 – Thôi, mình nói chuyện đó sau! Ba sửa soạn lên con ngay. Tiếng bên kia đầu máy, giọng rất vui: – Ba! Ba! Ba không cần lên bây giờ, một vài hôm, hay mai ba đi cũng được, giờ chiều rồi mà từ nhà lên đây những 500 miles. Ở đây có Debbie, bạn gái của con tôi, lo cho con được. Kẹp điện thoại ở cổ, vừa đi vừa nói: – Bây giờ là 2 giờ chiều, trễ lắm là 4 giờ ba rời nhà, thì khoảng trước nửa đêm ba sẽ đến bệnh viện. Thôi ba cúp, để sửa soạn đồ đạc. Ba mừng cho con. Ba cám ơn Trời Phật. Con nhớ van vái mẹ phò hộ nghe. Bye! Trái Thận Cho Con Tôi Phạm Văn Hòa Đêm 6 tháng 8, 2011 Tiếng điện thoại cell phone, đứa con ở Oklahoma City cho biết là hiện đang ở bệnh viện để chờ được thay thận. Tôi mừng quýnh: – Con vào hồi nào mà không cho ba hay sớm, trước khi vô nhà thương? – Từ 12 giờ trưa. Mà con phải chờ cho chắc, mới gọi ba. – Ủa sao vậy? Mà phải chờ cho chắc? Tôi hỏi mà không cần đứa con trả lời, Bao Mùa Nắng Hạ 102 Không trả lời con, vì việc này tôi đã quyết định từ khi biết Thức, tên đứa con trai lớn, lên đầu danh sách chờ thận từ mùa Hè năm qua. Tôi không mất nhiều thời giờ để cho quần áo, thuốc men và những đồ cần thiết của mình vào túi xách. Từ lâu, tôi đã tính là phải làm gì khi hay tin này. Tôi biết chờ đợi thì lâu, nhưng khi được tin báo là không có nhiều thời giờ thu xếp, vì thận ghép đang trên đường đến bệnh viện. Chẳng mấy chốc, tôi đã sẵn sàng để lên đường, sau khi báo cho mấy đứa em của nó cùng vài người bà con, bè bạn. Mấy đứa nhỏ cũng cản quá chừng, đòi mua vé máy bay và mướn xe cho tôi để đi lại ở OK City. Đứa con dâu thì khóc thút thít vì cản không được và sợ tôi lái xe nguy hiểm. Mấy đứa nhỏ biết tánh ba nó nên không đứa nào nằn nì thêm. Tôi rời nhà lúc 4 giờ chiều trên chuyến xe hy vọng và lòng vui khấp khởi. Chẳng mấy chốc, tôi đã sẵn sàng để lên đường, sau khi báo cho mấy đứa em của nó cùng vài người bà con, bè bạn. Mấy đứa Bao Mùa Nắng Hạ 103

    54 nhỏ cũng cản quá chừng, đòi mua vé máy bay và mướn xe cho tôi để đi lại ở OK City. Đứa con dâu thì khóc thút thít vì cản không được và sợ tôi lái xe nguy hiểm. Mấy đứa nhỏ biết tánh ba nó nên không đứa nào nằn nì thêm. Tôi rời nhà lúc 4 giờ chiều trên chuyến xe hy vọng và lòng vui khấp khởi. Chẳng mấy chốc tôi đã rời khỏi thành phố Houston trước giờ tan sở kẹt xe. Xe bon bon trên đường. Tôi thầm van vái cho chuyến đi được an toàn vì một mình lái xe trên đoạn đường dài về đêm. Nhờ trời mùa Hè, hy vọng chừng trời sập tối thì tôi đã đến Dallas, như vậy tôi chỉ còn phải lái vài tiếng về đêm mà thôi. Cảnh trí hai bên đường mang tâm trạng của tôi nên có vẻ vui hơn thường ngày, nhìn quanh đâu đâu cũng thấy tươi mát dù Houston và Texas năm nay bị hạn hán nặng. Có nhiều cánh đồng trồng bắp ngút ngàn nhuộm toàn một màu vàng úa vì thiếu nước, vậy mà tôi cũng cảm thấy đẹp và có cảm tưởng như cảnh lúa chín ở quê tôi. Trời trong xanh, chỉ lơ thơ vài cụm mây lạc trôi lơ lửng, chẳng bằng những lúc giông bão, mây từng lớp và từng lớp cuồn cuộn vây kín khung trời. Chỉ một giờ đầu tiên khi rời nhà, tôi buồn ngủ vô kể. Ngáp muốn trẹo hàm. Nước mắt ràn rụa. Tôi ca, tôi véo vào người, tôi làm đủ trò để tỉnh ngủ mà cũng vậy. Nhưng tôi không muốn uống thuốc có chất caffeine sớm vì nghĩ là khi trời sập tối tôi sẽ cần để lái xe. Vậy mà chẳng ngờ ít lâu sau tôi tỉnh như sáo. Trên đường đi tôi nghĩ ngợi đủ thứ và… Nhớ lại cách nay hơn hai chục năm khoảng gần nửa đêm, cũng vào Hè như hôm nay, trời oi bức và khi hai cha con còn thức đang ngồi chuyện vãn. Điện thoại của bệnh viện, cho biết là thận để thay cho con tôi đã có và phải vào bệnh viện càng sớm càng tốt. Cùng lúc cái pager của nhà thương reo báo. Dạo đó chưa có cell phone, nhà thương cho người chờ thận pager để báo khi có thận. Đó là lần thay thận đầu tiên cho đứa con. Tôi mừng quá, hai cha con và mẹ nó ôm chầm, nước mắt dàn dụa. Chưa đầy nửa giờ sau là chúng tôi có mặt tại nhà thương. Trên đường đến bệnh viện, viễn tượng tương lai tươi đẹp của đứa con được vẽ lên trong đầu. Lời cầu xin cho con có được cuộc sống bình thường sắp trở thành sự thật. Nhiều khi tôi tự hỏi, biết bao nhiêu đứa trẻ ngoài kia, tại sao con tôi lại chịu điều bất hạnh! Không biết con tôi nghĩ gì, nhưng nhìn khuôn mặt dàu dàu cũng đủ nói lên những nỗi buồn của con mình. Lúc đó nước da cháu khô héo và tóc như râu bắp khô. Nhìn con mà lòng se thắt. Ông bà xưa kia có câu bàn tay có ngón dài ngón ngắn, con cái trong gia đình rồi cũng có đứa thiếu may mắn hơn các đứa khác. Làm cha mẹ, những đứa như vậy đáng được dành cho tình yêu thương nhiều hơn. Điều này đúng với gia đình tôi khi được biết cháu bị thận từ lúc 7 tuổi. Vừa lo trị bệnh cho cháu, vừa lo theo dõi sự tăng trưởng cơ thể cho đúng với tuổi của con, bởi nếu không thì hậu quả càng tệ hại hơn. Không nỗi vui mừng nào hơn là biết được thận ghép vào hoạt động bình thường chỉ trong thời gian ngắn và cháu sẽ có được cuộc sống bình thường. Cháu như cây khô thiếu nước, sau vài ngày tóc tai đen mướt đầy sinh khí. Cơ thể không còn căng phồng vì không bài tiết được nước. Vậy mà đã 20 năm rồi. Nhưng cách nay khoảng bốn năm, thận làm việc yếu dần và ngưng hoạt động cách nay vài năm. Cháu phải sống cuộc sống khép kín, vì đêm đêm cần phải lọc máu tại nhà nhờ vào máy lọc loại nhỏ. Mỗi lần cháu về thăm gia đình, là phải UPS nước thuốc cả chục gallons. Còn máy lọc máu thì cháu mang theo để tránh trường hợp thất lạc hay hư hỏng. Sau bữa cơm chiều, cháu lủi thủi vào giường để lọc máu… lo cho cuộc sống ngày mai! Sự sống của đứa con bất hạnh thật đau lòng. Có sự kiên nhẫn nào hơn khi con bệnh phải tranh sống từng ngày. Cuộc sống nhiệm mầu, đầy quyến rũ, nhưng đối với con tôi mỗi khi thức dậy thấy ánh mặt trời là một điều ân phước. Có lần tôi rủ Bao Mùa Nắng Hạ 104 Bao Mùa Nắng Hạ 105

    55 cháu về VN chơi để biết quê hương bà con, thì cháu nhìn tôi thật tội nghiệp: – Con đi lúc còn quá nhỏ nay không còn nhớ gì, nhưng bây giờ có về cũng phải chờ thay thận. và nỗi buồn vô cớ. Dù vậy, tôi cũng không dám quá lạc quan khi tôi đã một lần, như con chim bị ná… để rồi hụt hẫng vì những bất trắc đến muộn, đã cướp đi cuộc sống của mẹ cháu. Cầu Trời tôi không phải hứng chịu nỗi đau này thêm một lần nữa. Mấy ngày bên cháu, chứng kiến các biến chứng, sốt, huyết áp đột nhiên tăng vọt đến mức báo động. Tôi chỉ biết cầu cứu y tá, dù đứng đó nhưng đành bó tay. Rồi sự lo âu qua đi, khi cháu trở nên khá hơn và nay đang trên đà hồi phục. Nhìn đứa con từng bước chậm chạp bước sau chiếc xe lăn chỉ sau một ngày giải phẫu. Dáng lom khom, già nua, nặng nhọc! Debbie đi cạnh bên. Tôi lẽo đẽo theo sau đẩy chiếc giá treo lủng lẳng dây nhợ. Tiếng máy đo nhịp tim, tiếng máy vô thuốc kêu bong bong như tiếng kèn xe theo từng bước chân con tôi. Người y tá đến bên ra dấu muốn thay tôi, có lẽ vì tội nghiệp tôi chăng? Cám ơn cô y tá, nhưng tôi muốn làm, vì người bệnh này là đứa con kém may mắn của tôi, mẹ nó không còn, tôi rất sung sướng để lo cho nó. Tôi thầm nghĩ, và ngước mắt ngầm cám ơn cô. Giọng cháu thật ôn tồn, nghe như một lời than, một sự chấp nhận, một lời cầu xin, một điều ước, bởi vì dù sống bất cứ nơi nào, làm sao ta chối bỏ quê hương đã cưu mang và đã cho ta thấy ánh sáng khi chào đời. Tôi nghẹn ngào, kín đáo đốt nén nhang, khấn trên bàn thờ vì không biết cơ hội này chừng nào mới đến. Có những việc mình có thể làm được, có thể đốt giai đoạn, có thể bỏ tiền ra đánh đổi, nhưng có rất nhiều việc chúng ta đành bó tay, chỉ còn chờ đợi và khấn nguyện. Và hôm nay, phần quà mà cha con tôi nhận được thật vô giá! 11:30 đêm, tôi đến bệnh viện. Dù đường xa, nhưng tôi không cảm thấy mệt. Trong khi đi đường thì Debbie gọi cho biết đã giải phẫu xong. Ca mổ lâu khoảng hơn hai giờ và bác sĩ cho biết mọi chuyện xảy ra tốt đẹp. Tôi cám ơn cô bạn gái của con và mẹ cô ta đã bên con thay tôi. Nhìn con thiêm thiếp. Tôi cảm thấy nghẹn ngào và nước mắt lặng lẽ mang theo nỗi vui mừng Theo dự tính thì cháu có thể về nhà vào cuối tuần vì tình trạng hồi phục và trái thận ghép hoạt động tốt. Khi cháu nhập viện, độ đo creatinine, cho biết tình trạng của thận, của cháu thật cao mà nay xuống như người bình thường. Tình trạng tốt thấy rõ. Sau vài ngày, dây nhợ, ống nối vào người và các ống implant vào người trước đây để đêm đêm cháu tự lọc máu được rút ra. Con tôi vui thấy rõ. Tôi mừng vô hạn, và cảm như nhẹ được ngàn cân thay cho con. Các người bạn điện thoại, chia vui và cầu chúc điều may mắn. Cô cháu gọi và lo lắng cho tôi suốt trong chuyến đi và thăm hỏi bệnh trạng của Thức thường xuyên. Cám ơn lòng yêu thương mà mọi người dành cho cha con chúng tôi. Tôi rất cần điều may mắn, rất cần tình thương trong lúc này. Thấy con khỏe, tôi trở lại câu chuyện dang dở trước đây: Bao Mùa Nắng Hạ 106 Bao Mùa Nắng Hạ 107

    57 Bầu trời trăng soi sáng trần gian Chuông chùa thánh thoát vọng ngân vang Ánh hào quang rạng đời nhân thế Ngày Rằm mùa lễ hội Vu Lan Lòng bồi hồi nhớ mẫu phụ thân Hương trầm nghi ngút tỏa xa gần Khấn nguyện Phật Trời ban ơn phước Tiên cảnh an bình hưởng hồng ân Nhớ mới ngày nào con ra đời Thế mà nay đã tròn bảy mươi Ơn đấng sanh thành cao vời vợi Cha mẹ ngàn đời, thương nhớ khôn nguôi!!!! Vu Lan 2012 Phạm Văn Hòa Hai Mùa Mưa Phạm Văn Hòa *** Life s not about waiting for the storm to pass It s about learning to dance in the rain Cuộc đời không phải là đợi chờ cơn bão đi qua Mà là học khiêu vũ trong cơn mưa Trời chiều nay không có nắng Hạ vàng, bầu trời mây đen nặng trĩu. Ngồi một mình nhâm nhi ly cà phê nhìn mưa rơi bên ngoài càng lúc càng nặng hạt làm tôi cảm thấy thật yên bình. Vậy nên tôi rất thích mưa, vì mang đến nguồn cảm hứng, gợi nhớ những kỷ niệm xa xưa. Bao Mùa Nắng Hạ 110 Bao Mùa Nắng Hạ 111

    58 Mây đen ùn ùn kéo đến từ vùng vịnh Mexico vì cơn bão Alex. Mùa này là mùa bão tố, cứ vài năm thì có cơn bão đến viếng Houston, dù người-khách này không ai chào đón. Nhìn hạt mưa rơi tí tách bên hiên, từng sợi mưa đong đưa theo gió. Nghe tiếng mưa rơi trên mái nhà như nhịp điệu luân vũ. Các ngọn cây nhấp nhô như đang nô đùa nhảy múa trong mưa. Các cành cây oằn theo từng cơn gió như cánh cung bắn từng đợt giọt mưa vào không gian. Các nhánh hoa sũng ướt trĩu nặng. Sau cơn mưa cỏ cây xanh hơn, đường sá sạch hơn như vừa được tắm gội. Hôm nay, cơn bão rớt đổi hướng đi nơi khác làm người dân ở đây thở phào nhẹ nhõm, nhưng những trận mưa ào ào kéo đến từng đợt, từng đợt như những toa xe lửa tuần tự diễn hành qua các phần đất vùng vịnh Mexico. Những tiếng sét từ thinh không gợi nhớ lúc còn nhỏ, lúc đó mỗi lần như vậy tôi kiếm chỗ nào kín đáo nhất để nấp vì sợ trời đánh. Má vẫn thường nói Ông Trời kiếm những đứa khó dạy, rắn mắt, cứng đầu mỗi khi mưa. Mấy thứ này tôi đều có đủ! Những trận mưa miền nhiệt đới như quê tôi thì sấm sét tơi bời. Thuở ấy, dù sợ sấm sét nhưng thích dầm mưa. Trốn dưới rặng trâm bầu nhìn những con cá đớp mồi tạo thành từng vòng tròn lan dần trên mặt ao, những bong bóng nước di động, như các quả cầu bằng pha lê của mụ phù thủy phản chiếu hình ảnh bên ngoài có cả tôi, bập bềnh, gây cảm giác vui vui, rờn rợn. Những hôm mưa to nước tràn lan, tôi xách giỏ đi tìm bắt cá. Có nhiều khi cá băng qua đường nằm phơi trên cỏ. Còn mưa lâm râm thì tôi lội xuống đám rau bông súng để hái về nhà ăn với mắm và rau hay mắm kho. Thật không còn gì thú vị hơn khi được sì sụp bữa cơm nóng với mắm khi bên ngoài trời mưa rả rích. Cơn mưa vào Hạ khi lúa đã gặt xong, tối đến tôi đi soi ếch hay soi bò tọt. Các chú ếch say sưa nhìn chăm, nhìn chết vào ánh đèn khi chúng bắt cặp. Đường sá trong xóm, các bờ ruộng thì trơn trợt sau cơn mưa cho tôi cảm giác trơn tru mát lạnh dưới chân. Khi trời vừa chạng vạng là tiếng ếch nhái nổi lên như khúc nhạc rền vang từ bên hè nhà cho đến các xó xỉnh quanh làng. Nhiều hôm lười biếng nghe tiếng mưa rơi lộp độp trên mái lá, nghe tiếng côn trùng rả rích, tất cả hoà điệu hành khúc nhạc tuyệt vời, độc đáo miền quê tôi. Những niềm vui lúc còn bé ở quê tôi kể làm sao hết, khi cơn mưa miền nhiệt đới vào Hạ thì như không bao giờ dứt. Lớn lên, khi trọ học ở Sài Gòn, hễ mỗi lần mưa gió thì tôi khoác áo mưa, thả bộ ra ngoài. Lang thang trên những con đường có cây cao, bóng rậm, để nhớ lại lúc ngày xưa còn bé, để những giọt mưa thấm ướt, để được hưởng cái mát lạnh trời ban. Tôi ca nho nhỏ những bài hát mình ưa thích. Tôi đá từng vũng nước đọng bên đường, lòng chợt vui khi nước bắn tung tóe. Ánh đèn đường vàng vọt của các cột đèn so vai ủ rũ vì lạnh. Các quán sá, người người co ro như cố giữ chút hơi ấm. Có bếp than hồng của người sửa xe bên đường lách tách nổ, khói um vì hơi ẩm và vì có giọt mưa tạt vào bếp. Đường sá trở nên vắng vẻ hơn cho tôi có cảm tưởng không bị quấy rầy bởi sự huyên náo của thành phố. Đi miệt mài, đầu óc trơn tru sạch sẽ như khối óc đang tắm gội, và chỉ trở về nhà trọ khi mưa tạnh hay vì quá lạnh đến cóng tay run chân. Cơn mưa năm đó! Khi hai đứa cùng trọ học xa nhà, không biết đã nói những gì mà em bằng lòng cùng tôi đội mưa dạo phố. Hai đứa cùng khoác dưới chiếc áo mưa tản bộ. Gió mơn man, ve vuốt từng sợi tóc của em. Hai mái đầu thật gần, để những sợi tóc quấn quít khuôn mặt em và tôi. Mưa để lại những hạt nước ngọt ngào trong veo như ngọc trai trên khuôn mặt em sũng ướt. Tay trong tay, chúng tôi chia nhau chút hơi ấm mặc ngoài trời mưa gió. Mỗi cơn sét từ thinh không đưa chúng tôi gần nhau hơn, sát nhau hơn, mong sao tiếng sét cơn mưa miền nhiệt đới đừng bao giờ dứt. Tôi tưởng mình là người hạnh phúc nhất trong cơn mưa hôm ấy. Em cười bằng mắt, nói bằng cử chỉ thân ái, và chúng tôi trao nhau nụ hôn đầu tiên của mối tình khi cơn mưa nặng hạt. Những giọt nước mưa như dung môi để hai tinh thể hòa hợp trong niềm hạnh phúc mới. Tôi thầm cám ơn trận mưa, vì đã bắt nhịp cầu qua vũng lầy nhút nhát. Và chúng tôi ngượng ngập nhìn nhau sau giây phút tuyệt vời này! Bao Mùa Nắng Hạ 112 Bao Mùa Nắng Hạ 113

    59 Còn mưa Đà Lạt thì lạnh hơn, se thắt hơn. Cảnh mưa Đà Lạt thì tình tứ và lãng mạn hơn quê tôi, khi những đồi, những thung lũng nối tiếp mờ dần nơi chân trời khi mưa giăng giăng. Gió vi vu qua đồi thông chập chùng như nghe tiếng tiêu lẩn khuất, vi vút như tiếng sáo Tao Đàn. Gió cao nguyên tạo thành từng cơn sóng mưa trên thinh không ào ạt băng qua đồi núi, thung lũng. Có lần ngoài bãi tập cơn mưa ập đến. Bó mình trong chiếc áo poncho, gối đầu trên tay súng, nhấm từng lá thông chua chua hương vị thật dễ chịu để nhớ về em và lẩm bẩm với bức hình em như thằng lính khật khùng. Những trận mưa khi tôi chập chững những bước đầu trong đời binh nghiệp từ Đà Lạt, Trại Hầm, Thác Prenn, đồi 1515, đến căn cứ sình lầy Dục Mỹ… dù có khổ nhưng chưa bằng những cơn mưa ngoài trận địa, trên những con đèo heo hút miền cao nguyên Kontum, Pleiku, các nơi Bồng Sơn, An Lão, Sơn Hòa, Vũng Rô, Quốc Lộ 1, Quốc Lộ 21, Quốc Lộ kẻ thù rình rập, bất trắc khôn lường. Vận nước đã đến hồi hấp hối, những cơn mưa theo tiễn tôi rời quê hương vào ngày 30-4, khi chiếc tàu đổ bộ giang vận LCM8 rời vùng biển Cà Mau, rời đảo Hòn Khoai thân yêu, xuôi về Nam để tránh cảnh sống với những người không cùng chiến tuyến. Cơn mưa dai dẳng tưởng không bao giờ dứt. Trước mặt mờ nhạt như tương lai vô định. Sau lưng là mảnh đất tận cùng nước Việt thân yêu nhỏ dần, mờ nhạt cho đến khi chỉ còn nhấp nhô dưới sóng biển. Đây là con đường, là thủy trình tôi đã chọn đi qua mà sẽ không bao giờ trở lại. Gia đình tôi gồm vợ và ba đứa con nhỏ phải rời bỏ quê hương trong nỗi thống khổ. Những giọt nước mắt lăn dài trên má, khi hình ảnh quê hương bị chìm sâu trong sóng nước, như chìm vào bóng tối ngục tù. Bao giờ tôi mới gặp lại người mẹ thân yêu gầy gò, cằn cỗi kể từ khi ba tôi qua đời! Bao giờ tôi mới gặp lại những chiến hữu đã cùng tôi ôm súng gìn giữ quê hương! Sóng biển nhấp nhô bên mạn tàu, như biểu đồ diễn đạt tâm tình của tôi, mông lung, lo lắng. Cơn mưa miền nhiệt đới càng lúc càng nặng hạt làm mờ chân trời trước mặt, như viễn ảnh tương lai của tôi, gia đình tôi và bao nhiêu sinh mạng trên tàu. Hòn Khoai là hòn đảo tận cùng cực Nam của quê hương, từ từ biến dạng dưới chân trời, phủ lấp bởi cơn mưa như không bao giờ dứt, khi chiếc tàu xa dần hải phận Việt Nam. Giã biệt Hòn Khoai, Giã biệt Cà Mau, Giã biệt Việt Nam quê hương tôi! Quê hương ơi! Bao giờ tôi mới trở lại nơi đây! Bao giờ tôi mới gặp lại bà con họ hàng, anh chị em! Bao Mùa Nắng Hạ 114 Sau bao ngày lênh đênh trên biển mưa bão, chiếc LCM8 già nua cũng đưa chúng tôi đến Pulau Perhentian. Bao nhiêu ngày ở hải đảo Mã Lai là bấy nhiêu ngày hứng đủ cơn mưa miền Bao Mùa Nắng Hạ 115

    60 nhiệt đới. Gia đình tôi, gia đình người bạn cùng khóa và hai gia đình nữa cùng chia nhau căn lều nhỏ, dưới rặng dừa ven biển. Tôi không thấy thơ mộng chút nào cho dù cảnh trí rất nên thơ, vì trong đầu chất chứa bao nhiêu ưu tư, bao nhiêu câu hỏi không có lời giải đáp. Tầm tay quá ngắn, không với tới những gì mà tạo hóa sắp sẵn cho đời mình. Một hôm, mưa gió tơi bời trong đêm, làm tróc gốc cây dừa cạnh lều, nhưng nhờ trời gia đình chúng tôi được bình an. Làm sao ai có thể biết được bất trắc ập đến đời họ, như tai nạn cây dừa này, như quốc nạn mà dân Việt phải gánh chịu. Thôi đành phó thác cuộc sống của mình trong bàn tay Thượng Đế. Đức tin đã giúp tôi sống qua những ngày cùng cực nhất trần gian. Niềm tin đã nung ấm năng lực tiềm ẩn còn sót, để chúng tôi sống qua cơn khổ nạn. Chúng tôi đã tìm thấy chân trời ở phương Nam! Chúng tôi đã tìm được ánh sáng khi định cư trên phần đất Tự Do! Nhưng nơi xứ người, mưa mang đến nhiều buồn hơn vui. Có phải vì quá ưu tư cho cuộc sống mà ngoại vật bị nội tâm chi phối? Có phải tuổi đời chồng chất làm tâm hồn mình cằn cỗi? Tôi vẫn thích mưa, dù mưa có làm cóng lạnh vì cơ thể già nua. Nhưng mưa vẫn cho tâm hồn được tắm gội, đầu óc có cơ hội bừng dậy để sáng tác, để nhớ Ông Bà Ông Vải như má thường nói lúc còn sanh tiền. Những lúc sau này, mưa thường mang cho tôi những tin buồn. Mười năm trước, tôi có đứa bạn thân cùng khóa qua đời khi trời hôm đó cũng bão tố như hôm nay. Hai năm sau đó, người thầy kính mến đã rèn luyện tôi trong những bước đầu binh nghiệp cũng ra đi vào một đêm mưa gió. Và hôm nay Houston mưa gió đã mấy ngày liên tiếp, tôi lại đội mưa để đến chào tiễn biệt một người đàn anh đồng môn. Còn năm ngoái cũng những cơn mưa Hạ, tôi đã phải chia tay với người vợ thân yêu mà mấy mươi năm trước tôi với em đã cho nhau nụ hôn đầu đời trong cơn mưa miền nhiệt đới ở quê nhà, để bắt đầu cho cuộc sống có đôi. Bao Mùa Nắng Hạ 116 Xưa kia, tôi được tắm gội trong những cơn mưa ở quê nhà để nên người khôn lớn, như mầm non cần nước để đâm chồi nảy lộc, như cây cần nước để đơm bông kết trái, như sông cần nước để mang phù sa nuôi sống dân tôi. Những cơn mưa đầu đời đã cho tôi những kỷ niệm thật đẹp, mang đến một mối tình thật tròn trịa và hạnh phúc. Cuộc đời dâu bể, thay đổi khôn lường, bao nhiêu mùa mưa tiếp nối trong đời, bao nhiêu cơn mưa ở quê nhà và ở xứ người đã góp nhặt tích lũy, như những viên gạch lót đường đưa tôi đến nơi này. Còn nay tôi như cây dần khô, thì mỗi cơn mưa lại nhắc những kỷ niệm, những con đường, những con sông, con rạch, lúc ngày xưa còn bé. Những địa danh, những trận mạc đã tích lũy trong đầu sau bao năm chiến tranh, lúc phiêu bạt nơi quê người, lúc giã từ người vợ thân yêu. Giờ đây, tôi không còn đầm mình trong mưa như lúc bé, mà chỉ ngắm mưa qua khung cửa nhỏ trong tâm trạng bồi hồi luyến tiếc như bị gạt ra ngoài lề xã hội. *** Bên ngoài nắng đã lên cao, ngồi nhâm nhi ly cà phê đầu ngày nhìn qua khung cửa vườn sau mà không biết cuộc đời rồi sẽ ra sao? Que sera, sera! What will be, will be! Như có bóng ai len lén đến bên tôi nhẹ nhàng êm ái. Nghe tiếng ai gọi tên thật đầm ấm như tiếng nói bên tai đêm đêm đưa tôi vào giấc ngủ tuyệt vời. Cảm thấy có vòng tay ai đặt hờ trên vai như truyền cho chút hơi ấm, như chia sẻ chút ngọt bùi. Có bàn tay ai cầm lấy tay tôi để cùng chia ly càphê đầu ngày. Có tiếng ai hát êm đềm làm hồn tôi bay bổng. Có tiếng động nhẹ đâu đây. Nhìn quanh cũng vẫn tôi với tôi. Chiếc ghế bên cạnh vẫn còn trống trơn, im lìm. Bao Mùa Nắng Hạ 117

    61 Dụi mắt mấy lượt! Tỉnh hay mơ! Đồng hồ chỉ đúng 10 giờ sáng! Ngoài trời bắt đầu sầm tối, mây đen vây kín. Có lẽ Những cơn mưa cuối đời sắp bắt đầu và biết đâu tôi sẽ tìm được hạt mưa ngọc trai đã một lần tôi tìm thấy trong đêm mưa ngày nào… Phạm Văn Hòa Mùa bão tố ở vùng Vịnh Mexico Bao Mùa Nắng Hạ 118 Bao Mùa Nắng Hạ 119

    62 Chuyến Xe Cuộc Đời Phạm Văn Hòa Sáng tinh mơ hôm nay, tôi ra đi đến thành phố xa để chia buồn cùng người bạn có đứa con dâu vừa qua đời ở tuổi còn rất trẻ. Rời nhà khi ngoài trời mưa lất phất, màn đêm còn trùm phủ vạn vật. Hơi lạnh làm tôi tỉnh ngủ, các giọt mưa bay bay dưới ánh đèn đường vàng vọt càng làm buổi sáng hôm nay thêm ảm đạm. Cây cối bên đường nghiêng ngả vì gió, như cuộc sống con người luôn bị ngoại lực chi phối. Phố xá vắng tanh vì còn đang ngáy ngủ. Các hàng quán đóng cửa im ỉm, thỉnh thoảng có vài chiếc xe lầm lũi trên đường sáng loáng sũng ướt bởi cơn mưa đêm. Các khu thương mại, ban ngày phồn thịnh bao nhiêu, thì giờ này im lìm, bãi đậu xe trống trơn. Các ngọn đèn đường xanh đỏ đổi màu buồn thiu. Bao Mùa Nắng Hạ 120 Bao Mùa Nắng Hạ 121

    63 Chẳng mấy chốc xe đã ra khỏi thành phố. Điện thoại reo, bên kia đầu dây giọng còn mơ ngủ của người thân thức sớm để chuyện vãn cho tôi đỡ buồn khi đi đường, nhờ vậy dù lái xe một mình nhưng tôi có cảm tưởng như có người ngồi bên cạnh trò chuyện để chuyến đi đỡ phần tẻ nhạt. Cây cảnh hai bên đường đang hả hê tắm mưa vì thời tiết bắt đầu vào Hạ. Khi bầu trời ửng hồng thì tôi đã đi ngót trăm dặm đường và cũng vừa đến ngã rẽ giữa hai lộ trình. Tôi quyết định rẽ vào theo con đường mới mà tôi chưa hề đi qua lần nào, và có lẽ cả đời chưa chắc tôi sẽ trở lại khúc đường mà tôi sắp đi qua hôm nay. Đây, cũng chỉ là một ngã rẽ của cuộc đời. Suốt đời, tôi đã từng đi qua nhiều nơi và rồi không hề trở lại. Ngược lại, có những con đường quen thuộc, tôi biết những nơi nào có quán xá, nơi nào có chỗ tạm dừng chân để nghỉ xả hơi trên chặn đường dài. Cả đời chúng ta có vài ba lựa chọn: một là làm theo thói quen để được an toàn; hai là chấp nhận rủi ro làm những điều mà mình chưa hề làm bao giờ; hoặc là cứ theo vết người đi trước, ai sao tôi vậy! Trong các chuyến đi, có khi thấy lòng hăm hở vì sẽ đến một nơi hoàn toàn xa lạ nhưng hứa hẹn nhiều bất ngờ thích thú; có khi trong lòng băn khoăn vì nghĩ đến một nơi đầy cạm bẫy, bất trắc rình rập đâu đây; có khi hồi hộp, mang tâm trạng như sẽ gặp người mình yêu trong lần đầu tiên hò hẹn. Cuộc đời tôi cũng chỉ là kết hợp những chuyến đi như vầy trong suốt bao nhiêu năm được sống, được hít thở và được thấy ánh mặt trời. Tâm tình cũng thay đổi theo từng thời, từng tuổi đời và từng đoạn đường đời đã qua. Bỏ nhà đi lính là một ngõ quanh mà tôi đã chọn cho chính mình. Bỏ xứ ra đi cùng với vợ và bầy con dại đến một nơi hoàn toàn xa lạ, là một con đường mà tôi đã chọn, bao nhiêu lộ trình nữa đã chọn để đi, và rồi còn bao nhiêu lộ trình nữa sẽ phải lựa chọn cho những tháng ngày còn lại đời mình! Hôm nay cũng lại là một chuyến đi mà tôi sẽ đến đích điểm để giã biệt một con người vừa rời chuyến xe cuộc đời. Bao nhiêu sân ga mà con tàu cuộc đời đã dừng lại rước khách lữ hành, và đã để lại bao nhiêu người khách xuống tàu, vĩnh viễn xa rời chúng ta! Bên ngoài cảnh vật êm đềm, trời đất mênh mông của một buổi sáng thật bình yên nơi thôn dã. Thiên nhiên không bị đóng khung, cho ta cảm tưởng ngột ngạt như con ngựa bị che mắt để kéo xe. Ánh sáng chan hòa không bị cắt xén bởi những cao ốc như trong thành phố. Chim chóc tha hồ bay lượn, không phải chui rúc trong các đống rác cao nghệu hay lượm các mẫu bánh mì vụn vặt trên đường. Lâu lắm mới có được cảm giác nhẹ nhàng thơ thới như vầy. Tôi vốn sinh ra nơi thôn dã và mong được trở về sống nơi mình mở mắt chào đời để chu kỳ làm người được tròn láng như viên đá cuội. Trong này, không gian nhỏ bé của chiếc xe, tôi có thể nghe rõ hơi thở của chính mình. Tôi nghe rõ mồn một tiếng ngón tay mình đánh nhịp trên tay lái theo điệu nhạc trong CD nghe hoài thành nhàm chán. Đó là thực tế, lúc nào tôi cũng bị đóng khung trong cuộc sống thể xác và tâm hồn. Bị đóng khung bởi những luật lệ của xã hội, những khuôn sáo gia đình, làm cho tôi có cảm tưởng như bị đóng băng đến nghẹt thở, bị trói chặt đến bực bội. Tôi phải sống trong cái vỏ nhàm chán và chừng nào mới được nhấc bổng bay lượn như những cánh chim ngoài kia! Bao Mùa Nắng Hạ 122 Bao Mùa Nắng Hạ 123

    64 Cơn mưa sáng nay đã bị bỏ lại sau lưng Tôi lái xe bon bon trên đường, bỏ lại bao nhiêu thước lộ, bao nhiêu chặn hàng rào, bao nhiêu ngọn đồi, con suối. Tôi cảm thấy hơi lo ngại vì đường xa hun hút không một bóng xe. Hai bên đường đồng không mông quạnh. Đồi chập chùng chìm trong sương mai. Tại sao tôi lại chọn con đường này để đi? Ở tuổi này của đời người, liệu có ích gì khi phiêu lưu như vầy không? Liệu những thích thú có đáng gì so với những rủi ro đang rình rập đâu đây? Tự nhiên trong đầu tôi bao nhiêu câu hỏi ùn ùn kéo đến. Tôi quá lo chăng? Có thể! Tôi không còn tin tưởng ở chính mình nữa chăng? Có thể! Có phải tại vì quá nhàn rỗi, hay vì quá ưu tư khi nhận thức cuộc đời này không có gì vĩnh cửu, như mây trên trời luôn luôn biến đổi chỉ vì cơn gió thoảng? Có thể! Nỗi cô đơn và mùi tân khổ do sự mất mát trong cuộc sống đã tạo một khoảng trống không trong tôi cơ hồ như không có gì san lấp. Nhưng thời gian dần dà đem lại ổn định cho cuộc sống. Hố sâu trong tâm hồn tôi dần dà được lấp bởi từng hạt cát, từng hạt bụi li ti lượm được. Tình cảm của tôi dần dà được những hỉ-nộ-ái-ố khỏa lấp những thất thoát, hụt hẫng. Bao nhiêu nguời thân sơ đã giúp tôi để cuộc sống mau trở lại bình thường và còn lo lắng cho cuộc sống sau này rồi sẽ ra sao! Có người cho tôi sự trìu mến mà tôi chưa một lần biết đến hương vị. Cám ơn tất cả, và hôm nay sự hiện diện của tôi trong đám tang này, mong được là niềm an ủi nho nhỏ cho người bạn vong niên như mọi người đã dành cho tôi bấy lâu. Thật ra, những điều cảm nhận được sáng nay khi một mình trên con đường vắng tanh ngang qua thôn dã cũng đáng công cho sự lựa chọn của mình. Bởi vì, lâu lắm tôi mới được ngắm đàn bò thong dong gặm cỏ trên cánh đồng ngút ngàn, dưới màn sương mỏng như tấm lụa buông phủ từ thinh không. Các hoa dại đủ màu, đủ loại như những tấm chăn hờ trên các sườn đồi, bên bờ đường như cảnh lên thiên thai. Từng cánh đồng trồng bắp, xanh mướt tiếp nối, mút mắt bên cạnh cánh đồng lúa mì vàng cháy. Đâu đó ẩn hiện vài mái nhà lạc lõng. Có ánh đèn lẻ loi giữa không gian bao la giống như chính mình cô đơn trong cuộc sống. Gần một năm qua rồi, tôi phải chấp nhận những biến chuyển dồn dập, phải tập làm quen với những gì mà trước đây chưa hề nghĩ đến trong đời. Cuộc sống con người, hiện tại có phải là kết quả của những chuỗi quyết định của mình trong quá khứ? Có những điều mình đã quyết định và chấp nhận hậu quả do quyết định của mình. Nhưng có hằng-hà-sa-số điều mà ta bị áp đặt dù có chấp nhận hay không. Phải chăng đó là số phận? Con người lúc nào cũng bị giằng co giữa những đối lực của cuộc sống. Tôi phải cúi đầu chấp nhận, và tìm lối sống thích hợp để tự tồn, để ít bị đày đọa bởi những gì đang đè nặng. Bởi vậy, bây giờ tôi tập tành làm thơ và viết những điều mình nghĩ. Tôi muốn ghi nhận lại cảm nghĩ của mình, vì biết rằng khi để nó qua đi thì chắc gì sẽ lưu vết trong ký ức. Viết để khỏa lấp nỗi trống vắng, để ca ngợi tình yêu thương nhiệm mầu phát xuất từ con tim, để tìm cho mình lối thoát, để giải bày tâm sự, và viết để có cơ hội sống với thế giới thần tiên của mình không bị ràng buộc bởi dây nhợ cuộc đời. Có người đọc những vần thơ, những bài viết đầy ắp yêu thương này, chắc sẽ ngạc nhiên nếu biết được tuổi đời tôi đã sống. Bao nhiêu câu hỏi về cuộc đời và tâm tình của người đã viết những bài thơ, những đoạn văn kia! Có lẽ chỉ có những người từng sống qua lớp tuổi và hoàn cảnh của tôi, mới thấu hiểu và biết tôi nói thật lòng mình, đã nói thay những điều mà họ ngần ngại khi diễn đạt uẩn khúc con tim! Thật ra, chỉ khi nào quả tim ngừng đập, máu không còn luân lưu, con người đến lúc phải xuống con tàu cuộc đời… thì có lẽ chừng đó sự trăn trở mới đến hồi kết thúc! Viết đến đây, tôi vẫn còn không hiểu nỗi tâm tình của nhà tôi vào phút lâm chung, khi mà quả tim ngừng đập, biểu đồ tim chỉ còn là một đường thẳng xanh lè lạnh lùng… nhưng trên khóe mắt rươm rướm hai ngấn lệ. Em đã nghĩ gì trong giờ phút cuối cùng này? *** Bao Mùa Nắng Hạ 124 Bao Mùa Nắng Hạ 125

    65 Tôi đến thật kịp lúc. Người bạn vừa gọi điện thoại thì thấy tôi lù lù xuất hiện. Anh cho biết đang lo vì ít khi tôi trễ hẹn. Hai đứa trao nhau cái siết tay thật chặt và không đứa nào nói thêm một lời. Có lẽ chúng tôi quá biết nhau, nên những lời chia buồn khuôn sáo sẽ thừa thãi trong lúc này. Dáng anh và vợ anh bơ phờ, mệt mỏi. Hai đứa con dại, ngây thơ, bị bỏ lại khi người mẹ đột ngột ra đi. Nhìn hai cháu nhỏ vô tư mà thấy lòng se thắt. Rồi một ngày nào đó, khi hai đứa trẻ lớn lên, hiểu biết, sẽ nghĩ gì khi không có người để gọi MẸ. Cuộc đời những người còn ở lại sẽ bị khập khiễng từ đây. Nhìn đứa con dâu của bạn tôi nằm im như say ngủ, chỉ thiếu hơi thở thoi thóp trong lồng ngực. Chốc nữa đây khi nắp quan tài đóng kín, thì hình hài kia sẽ vĩnh viễn rút vào ký ức. Rồi khi quan tài kia vùi sâu dưới ba tấc đất hay rũ thành tro bụi thì thực thể đó trở về hư không. Cuộc đời là vậy mà! Bao nhiêu lần trong cuộc sống, mình phải ngậm ngùi than câu sinh ly tử biệt: Ta đã trở thành côi cút, và con cái một ngày nào cũng sẽ trở thành côi cút như ta thôi! (Sẽ còn lại gì của PVH). Chuyến xe cuộc đời dừng lại, để một người nữa rời tàu, trong khi con tàu thời gian cứ lầm lũi, không dừng lại chờ ai. Hiện tại bỗng trở thành quá khứ. Hiện thực phút chốc trở thành ảo ảnh. Thực thể biến mất vĩnh viễn khi con người rời bỏ chuyến xe cuộc đời. Cát bụi trở về với cát bụi. Cuộc sống cứ tiếp tục quay đều của những người còn lại trên chuyến xe cuộc đời. Rồi hình hài kia, sẽ bị quên lãng khi thân thể bị rữa nát theo thời gian. Kỷ niệm được tồn tại cho đến khi những người giữ mớ kỷ niệm kia lần lượt rời bỏ chuyến xe cuộc đời, chừng đó tất cả trở về với con số không, với hư không, với sắc không, không sắc. Lại một chuyến đi! Lại một lần đưa tiễn! Suốt 250 dặm đường có lúc trời mưa lất phất, có lúc đường hun hút không người qua lại, có lúc bồn chồn lo lắng, có lúc ngây ngất vì thiên nhiên đẹp tựa tiên bồng… Cuộc đời con người cũng chỉ vậy thôi! Giờ ngồi đây viết lại cảm nghĩ của mình, tôi cảm thấy ray rứt vô cùng vì mớ kỷ niệm đau buồn của chính mình dấy lên trong tôi. Tôi cảm thấy hụt hẫng, vì đã ở vào tâm trạng này và cả năm qua phải can đảm sống trong nỗi cô đơn gặm nhấm. Đây chỉ là một góc cạnh của cuộc sống đã lấn át những mẫu đời khác của tôi lúc gần đây. Thật ra đời sống con người còn nhiều thích thú, thi vị và lạc quan hơn những gì tôi kể. Chính nhờ vậy con người mới thấy cuộc sống đáng sống, mà tình yêu thương là nguyên nhân để sống, và sẽ tồn tại lâu lắm khi con người rời bỏ chuyến xe cuộc đời. *** Hôm nay cũng gần tròn một năm khi nhà tôi vĩnh viễn rời tôi, xa con cái, bỏ lại thân bằng quyến thuộc. Suốt năm qua, tôi đã viết thật nhiều về Diệu Toàn, pháp danh của nhà tôi, mà vẫn chưa thấy đủ. Tôi đã san sẻ cùng DT bao nhiêu ly cà phê sáng đầu ngày, thay đổi bao nhiêu đóa hoa tươi trên bàn thờ để nói lên cái đẹp mà DT để lại lòng tôi. Tôi đã thao thức bao đêm để nghĩ về DT, về những gì DT đã mang đến cho gia đình này. Hôm nay tôi mới nhìn kỹ trong gương, thấy mình thật nhiều thay đổi, từ vóc dáng, mái tóc, làn da. Nếu đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn thì sự vật chung quanh tôi nay đều mờ nhạt từ ngoại cảnh đến nội tâm, từ những điều tôi thấy và từ những điều suy ngẫm; từ hy vọng, đến tuyệt vọng, đến lặng câm chấp nhận và phó thác cho số phận. Tâm tình thay đổi khá nhiều không nhất thiết vì thời gian, nhưng vì những vướng bận, những mảnh đời, những thổn thức đã bắt gặp trong suốt năm qua. So với cuộc sống con người, một năm có là bao. So với cuộc sống của vũ trụ, thì cuộc sống con người còn thua con số không vô nghĩa. Hôm nay, tôi lại lái xe qua những nơi mà nhà tôi đã dừng chân trong những ngày tháng cuối cùng. Tôi muốn sống lại những kỷ niệm đã bị chôn vùi, muốn tìm lại những vị đắng của cuộc đời đã nếm, muốn thấy lại những nơi mà mình đã đi qua coi có gì thay đổi, và muốn nghe lại những âm thanh, Bao Mùa Nắng Hạ 126 Bao Mùa Nắng Hạ 127

    66 ngửi lại những mùi hóa chất đã dự phần vào sự ra đi của nhà tôi. Tôi muốn để ngũ giác quan của tôi trực diện với những gì đã cướp mất một phần đời mình. Nhưng tiếc thay, tất cả nhạt nhòa, mơ hồ như sương khói mà tôi chỉ còn cảm thấy rưng rưng trong lòng. Một tờ lịch bóc rời. Một trang sách lật qua. Con tàu thời gian vẫn miệt mài. Chuyến xe cuộc đời vẫn ngừng lại từng sân ga để khách lữ hành lên xuống. Còn tôi, TÔI PHẢI SỐNG, vì con người chỉ có một đời để sống, tôi không muốn phí phạm, muốn bắt giữ hiện tại trước khi vuột khỏi tầm tay, TÔI PHẢI TIẾP TỤC SỐNG, vì chỉ có một người ở với mình suốt đời đó là chính mình. Bởi vậy, mình phải sống, khi mình đang sống! (The only person, who is with us our entire life, is ourselves. Be ALIVE, while you re alive). Phạm Văn Hòa Ngày đầu Hạ nhân một chuyến đi và kỷ niệm ngày giỗ tròn năm của nhà tôi. Bao Mùa Nắng Hạ 128 Bao Mùa Nắng Hạ 129

    67 Lang Thang Như Mây Phạm Văn Hòa Trời đã sang Xuân, hoa trên cành bắt đầu nở. Lá xanh mơn man màu mạ, như lụa mịn màng chưa nhuốm tì vết của gió, nắng, tuyết, mưa. Tôi yêu tuổi thơ cũng vì giống như những lá non, những chồi hoa vừa chớm, những con vịt nhỏ tong tong theo mẹ, những con chim sâu chờ mẹ đút mồi. Tuổi thơ thần tiên của tôi, các bạn bè thuở nhỏ, những ngôi trường tôi đã đi qua thời thơ ấu. Các trò chơi của những đứa trẻ nhà quê, đánh đáo, nhảy cò cò, đá banh, bắn bi, thảy lỗ, ăn thua bằng nút ve hay bao đựng thuốc lá. Tắm sông, bắt cá, mò cua, chọi me keo… Chọc ghẹo mấy đứa trẻ chăn trâu, dùng nạng giàn thun bắn dơi treo lủng lẳng trong chùa… Tôi có đủ. Tôi đã có được những ngày tháng năm đẹp nhất đi qua đời mình, hưởng thụ thật tự nhiên như chuyện đương nhiên con người phải có tuổi thơ. Hồn nhiên! Thơ mộng! Nhưng, đến khi lớn lên tôi mới hiểu thêm là có biết bao nhiêu người ngoài kia không có được tuổi ngọc ngà mà tôi đã có. Ừ nhỉ, lâu lắm quê hương tôi chỉ còn trong ký ức. Một năm nữa lại qua đi, dù bao nhiêu năm xa quê hương, nhưng những kỷ niệm tôi không bao giờ quên. Tất cả những nơi tôi đã đi qua, những người bạn thân thương, những bà con từ miền quê đến thành thị. Tất cả nhào nặn và cưu mang trong tôi như một mớ ký ức vô giá. Các bức tranh, những tấm hình ngày xưa, có thể nhạt nhòa vì năm tháng, nhưng mớ kỷ niệm trong tôi không bao giờ phai mờ. Tiếng leng keng của chiếc xe bán cà rem, tiếng gõ lốc cốc của người bán mì dạo trong xóm, tiếng còi tàu rút lên khi buổi chiều chầm chậm xuống… những âm thanh này mang âm hưởng êm dịu, nhẹ nhàng hơn dòng nhạc Beethoven. Hình ảnh những chiều mưa ảm đạm, những cánh hoa sen trong hồ báo hiệu hè sang, những chiếc lá lả tả rơi theo làn gió cuốn, báo hiệu mùa Thu tàn. Bao nhiêu là mộng tưởng, bao nhiêu hình ảnh đẹp, bao nhiêu khuôn mặt đầy tình yêu thương của cha mẹ, thân quyến, bè bạn giúp tôi sống qua những ngày thơ ấu trong xã hội mà sau nầy bị chiến tranh tàn phá. Có bao Bao Mùa Nắng Hạ 130 Bao Mùa Nắng Hạ 131

    68 nhiêu đứa trẻ như tôi được sống qua những ngày tươi đẹp này?! Bao năm qua, nay tuổi đời chồng chất. Giấc mơ thuở thiếu thời có thành sự thật hay không, ngày nay, việc đó không mấy quan trọng. Nhưng quan trọng là tôi đã được sống trong thời thơ ấu đầy đủ của một đứa trẻ đáng được hưởng sự hồn nhiên của tuổi thơ. Bây giờ, nhìn cụ già ngồi gục gặc một mình trên xe lăn, mắt lạc thần nhìn vào chỗ trống không, tôi mới chợt hiểu là cuộc đời không có gì vĩnh cửu. Hãy tận hưởng những gì trời ban hôm nay đừng để vuột mất, vì chúng ta sẽ không tìm lại được. Tuổi thơ! Thời niên thiếu! Thời tuổi vàng, tuổi ngọc… cụ già kia đã có đủ trong chu kỳ làm người, mà nay phải ra nông nỗi… Phải đây là viễn ảnh của tôi một ngày nào? Hôm nọ đi đám tang một người thân. Nỗi chán chường và ưu tư dấy lên gặm nhấm. Công danh, sự nghiệp của anh một thời áo trận sáng chói, nay gói gọn dưới nắp đậy chiếc áo quan. Chốc nữa đây tất cả trở thành tro bụi hư vô. Hỡi ai, hãy đừng tỵ hiềm, ganh đua, bôi bác… chỉ làm cho cuộc sống chúng ta càng nặng nề, bất ổn. Cuộc sống chúng ta có được nhẹ nhàng thanh thản hay không đều do chính mình mà thôi. Tất cả biến chuyển đều có cơ nguyên của nó. Có bắt đầu thì phải có hồi kết thúc. Làn sóng mạnh, cơn bão tàn khốc thì cũng có lúc bể lặng, dịu êm. Ở tuổi của tôi cứ thường xuyên phải đưa tiễn người thân, bè bạn quen biết, rồi một ngày nào cũng sẽ đến phiên mình. Sáng kia được tin bà cô già nua của người bạn mới đưa vào nursing home, sau khi làm thủ tục đầu tiên – tiền đâu đã bị hù dọa đủ điều, nào là phải làm điều này điều nọ, nào sẽ bị khước từ nếu không chịu chuyển hết tài sản của bà qua trương mục do ban quản đốc viện dưỡng lão trông coi. Thật ra ngoài cái vỏ bác ái tất cả chỉ vì tiền bạc mà thôi. Có ai thương mình hơn chính bản thân mình đây, không biết! Nhìn bà cụ ngồi gật gà gật gưỡng! Nhìn cảnh tượng bạn bè rũ áo ra đi! Thấy cảnh già nua bệnh tật… Sao mà ngán ngẫm! Tôi chỉ cầu mong được sống an lành cho đến ngày nào đi vào giấc ngủ bình yên để không bao giờ thức giấc, giã từ kiếp nhân sinh! Năm nay, tôi trở lại Washington DC sau bao nhiêu năm xa cách, đúng vào mùa Xuân, hoa anh đào đua nở, để rồi, tôi lại ra đi sau 35 phút lái xe quanh quẩn để chụp tấm hình kỷ niệm. Chụp vội bức ảnh hoa anh đào và Cây bút Chì Washington monument. Tôi tiếc là không được ở lại lâu hơn để đi dọc bờ hồ Potomac, để coi đàn vịt thanh thản bơi quanh. Tối hôm trước tôi gặp mấy đứa bạn đồng môn để uống vài chai bia, nói chuyện khơi khơi ngày cũ. Bao nhiêu thay đổi trong thời gian này. Bao nhiêu bè bạn tóc đã đổi màu sương tuyết. Thế mà cây cổ thụ năm xưa trên đường phố DC vẫn còn đó, và dàn cây anh đào bên hồ, vẫn nở rộ đúng vào thời điểm đầu Xuân. Những đóa hoa màu hồng phấn khoe sắc trước khi những lá xanh non mơn mởn vươn theo, đánh dấu một chu kỳ mới được tái sinh sau mùa Đông giá buốt. Thủ đô Hoa Kỳ giờ đây những đoạn đường mà tôi đã đi qua trên đại lộ băng qua hồ Potomac cũng cũ hơn, nhiều ổ gà, lồi lõm. Con đường chật hẹp, có vẻ hẹp hơn vì dòng xe cộ lũ lượt xem hoa hội mùa Xuân. Các trạm an ninh được mọc lên sau biến cố 9/11 cách nay 10 năm, choán đường xe cộ. Thành phố này xưa kia thơ mộng bao nhiêu, giờ này tôi không tìm được cái duyên mà mấy chục năm trước tôi hằng ao ước được mang vợ con đến nơi này dù chỉ một lần trong đời. Rồi giấc mơ kia trở thành sự thật, sau biến cố Tôi đưa cả nhà từ Harrisonburg, VA lên đây để xem đoàn xiếc Ringling Brothers Circus và xem ngày July Fourth đầu tiên trên đất Hoa Kỳ. Bây giờ hoa anh đào vẫn nở rộ chào Xuân, nhưng bao người xưa đã khuất. Thủ đô DC vẫn còn đó, nhưng cái duyên năm xưa nay còn đâu. Tôi trở về DC sau nhiều năm xa cách gợi nhớ bài hát thân quen Ngày Trở Về, Trở Về Mái Nhà Xưa của Phạm Duy. Bao Mùa Nắng Hạ 132 Bao Mùa Nắng Hạ 133

    69 Thấm thoát bao nhiêu năm thăng trầm. Thấm thoát bao nhiêu năm xa quê hương. Nhớ những lần trở về quê hương đổ nát lúc tôi bỏ lại sau lưng. Cảnh cũ người xưa, quê hương tôi hoàn toàn xa lạ, xã hội đầy ung nhọt. Tôi trở về chỉ mong tìm lại hình ảnh ngày xưa còn lưu trong ký ức. Thế mà không mảy may lưu vết. Thậm chí căn nhà thân yêu năm xưa, tôi bỏ bao nhiêu công sức, bao nhiều tiền bạc dành dụm đổ vào mà nay tôi đứng đó nhìn hoài không ra. Cây mù u trước nhà giờ bị đốn đâu mất. Con lạch sau nhà, bị san lấp tự lúc nào. Căn nhà đẹp đẽ năm xưa giờ đây dáng ọp ẹp, lũng sâu vào trong đám nhà mới cất. Tôi nhớ từ cây cừ tràm được tôi mua về để làm móng đổ nền. Tôi nhớ khung cửa sắt tôi vẽ kiểu để cho anh thợ hàn tên Đạt làm giống theo ý mình. Bên trong nhà tay thang để lên lầu được người thợ tên Ông Bốn làm bằng đá mài mát rượi dù bên ngoài trời oi ả. Còn đâu nữa! Nay còn đâu nữa! Tôi chỉ ước được vào đó một lần thôi, để sống lại những giây phút kỷ niệm, để được sờ mó những gì của tôi còn sót lại, để được nhìn từng lầu lửng của căn nhà chan chứa biết bao yêu thương. Nhưng cánh cửa đã chặt khép. Những gì của tôi nay không thuộc về tôi nữa! Tiếng còi xe inh ỏi, làm tôi chợt tỉnh vì đang lái lấn lane trên đường trở ra phi trường về lại Houston. Nhiều khi tôi tự hỏi tại sao tôi lụp chụp trong chuyến đi, khi mà tôi có đủ thời giờ nán ở lại thêm vài ngày nữa. Tôi đâu phải cần về vội để làm gì. Tôi đâu còn vướng bận công ăn việc làm mà phải gấp về cho kịp. Ngồi trên phi cơ từ DC xuôi về Nam. Đám mây lơ lửng bên dưới như mớ bông gòn. Bên dưới đám mây là tấm thảm xanh lá mạ, những con đường ngoằn ngoèo nhỏ xíu kia là một thế giới thanh bình. Nhớ lại xưa kia, cũng cảnh sắc như vầy ở quê hương tôi thì bao nhiêu cạm bẫy rình rập, bất trắc khôn lường. Quê hương tôi đã biến dạng. Tôi không dám nghĩ xa xôi, chỉ nhớ lại thời thơ ấu thôi cũng đủ làm lòng mình se thắt. Tuổi thơ vuột mất, tuổi niên thiếu phai mờ, tuổi thanh xuân như giấc mơ tàn. Tất cả chẳng qua là chu kỳ của cuộc sống con người, nhưng cái đau của mình hôm nay là niềm tin không còn. Bao Mùa Nắng Hạ 134 Không gian đó, quê hương đó, dãy đất hình cong như chữ S bên bờ đại dương còn đó, nhưng thật xa vời. Bà con thân tộc còn sống sót trên quê hương tôi là sợi dây ràng buộc duy nhất còn sót giữa tôi và quá khứ, ngày càng mong manh, cho đến khi các người đó chết hết, thì vĩnh viễn tôi mất tất cả. Tôi thấy cay cay nơi khóe mắt. Tiếng phi cơ rè rè. Tôi cảm như được nhấc bổng lên cao, chấp cánh bay lượn như cánh diều căng gió. Nhà cửa bên dưới nhỏ dần, nhỏ dần, nhỏ dần… *** Chiếc máy bay vừa hạ cánh ở phi trường, không khí ngột ngạt ập vào khi cửa phi cơ mở ra. Mùi khói, mùi ẩm quen thuộc ùa vào khứu giác. Trời mưa lác đác, mồ hôi rịn ra, cảm thấy bực bội, bứt rứt. Tôi theo đoàn người lên chiếc xe wagon không vách đưa vào phi cảng. Khi vào bên trong để trình giấy tờ nhập cảnh thì người tôi âm ẩm vừa là mồ hôi, vừa là nước mưa. Cặp mắt cú vọ của người xét giấy chiếu khán nhìn chằm chằm vào tôi, xong nhìn vào passport hình như tìm kiếm gì, chốc chốc liếc nhìn làm tôi sốt ruột. Người khách Tây phương đi trước tôi qua thật lẹ không có gì trở ngại. Đến phiên tôi thì hình như hắn muốn nói điều gì, nhưng lại thôi. Những người sau tôi tỏ vẻ nôn nóng, còn tôi thì cảm thấy như trăm cặp mắt đang nhìn mình. Tôi hả miệng muốn nói điều gì nhưng lại thôi. Mà lạ quá sao tôi cứ cố gắng mở miệng mà mở không ra. Cuối cùng như có tiếng quát đâu đó, và tên khám giấy chiếu khán ra hiệu cho tôi đi. Tôi thở phào nhẹ nhõm, bước nhẹ như đi trên mây. Đến chỗ lấy hành lý, thì một màn hỗn độn lại tiếp diễn. Hành lý bị lật mở, xé tứ tung. Mọi người nhốn nháo. Người này lấy lộn hành lý người khác. Ồn ào, mất trật tự! Mớ đồ tôi mua về biếu mọi người mất đâu hết. Tìm được vài món nhưng bị mở tung. Thuốc men thì mất hết chỉ còn hộp không. Bánh trái, chocolate thì chảy nhệu nhạo. Tôi cầm kẹo cao su chảy đầy tay, chùi hoài không hết. Liếm tay thì vị chocolate không thấy đâu mà đắng nghét cổ họng. Đồ đạc vải sồ bay tứ tung, quấn chân tôi vướng sang chân người Bao Mùa Nắng Hạ 135

    70 khác, làm té dồn cục. Lúc đó, một toán người lạ mặt xuất hiện, mặt mày hầm hầm, mang dấu hiệu gì như là nhân viên công lực. Họ cố chìa thẻ bài ra nhấp nhánh như cố dọa nạt đám hành khách đang lấy hành lý. Không ai tỏ vẻ sợ, mà còn chỉ chỏ chống báng. Tôi bỏ đi, chán nản, đầu óc nặng chì, cố tìm cho được người bà con ra đón ở phi trường, không thấy đâu mà chỉ thấy toàn những người xa lạ. Tôi thất thểu đi dọc theo con lộ, mà không biết mình đi đâu. Phần lo lạc đường, vì đi xa lâu ngày đường xá trở thành xa lạ. Những con đường quen thuộc giờ không còn nhận ra nữa. Nhà cửa chen lấn ra tận mặt đường. Xe cộ tấp nập. Không biết đi được bao lâu, tay tôi trống trơn, hành lý mất hết. Chỉ còn lại mớ giấy tờ tùy thân còn dính trong người vì tôi bỏ trong bọc mang trước ngực. May mà không mất để tôi còn chứng minh đặng trở về Hoa Kỳ vì con cháu tôi, nhà cửa tôi, vẫn còn ở đó. Không biết bằng cách nào tôi thấy mình lạc về đến bùng binh chợ Sài Gòn. Xe cộ chạy vù vù qua rond point thấy mà chóng mặt, tôi lạng quạng đi băng qua công trường Quách thị Trang ở trước chợ Bến Thành gần ga xe lửa Sài Gòn thì nghe còi xe inh ỏi. Tôi vừa chạy vừa la, có người đuổi như cố giựt mớ giấy tờ trên người tôi. Càng la thì càng như hụt hơi và kêu cứu thì ai nấy đều làm ngơ. Cố vùng vẫy đánh lại tên định cướp giấy tờ, vùng vằng, la lối, tay chân quơ đập lung tung thì… Có bàn tay đập nhẹ vào vai! Tôi choàng tỉnh. Thì đây là giấc mơ! Mình mẩy ướt đẫm mồ hôi. Mệt muốn đứt hơi! Nhưng mừng vì đồ đạc, quà cáp bị mất, cả giấy tờ tùy thân sắp bị giựt cũng chỉ là trong giấc mơ. Hú hồn! Hình ảnh trong giấc mơ thật hãi hùng. Phi cơ đảo vòng chuẩn bị hạ cánh tại Houston. Cảm nghĩ của tôi bị cắt nghẽn. Có những giấc mơ thật vui, thật đẹp, khi tỉnh giấc vẫn còn tiếc rẻ. Còn hôm nay, tôi thầm cám ơn vì thoát khỏi sự dằn vặt giữa quá khứ và hiện tại, của giấc mơ làm mình choáng váng, ray rứt. Bao Mùa Nắng Hạ 136 *** Căn nhà tôi vẫn còn đó im lìm. Tiếng khóa lách cách. Cánh cửa mở đưa tôi trở về không gian thu hẹp cho tôi cảm giác an toàn. Sự quạnh quẽ bao quanh bốn bức tường, nhưng tôi tìm gặp lại kỷ niệm khi nhìn lên bàn thờ tổ tiên có cả bức ảnh nhà tôi. Đốt cây nhang trên bàn thờ nối lại nhịp cầu với quá khứ. Còn tương lai, tôi đã bó tay từ lâu bởi nếu không, hiện tại của tôi sẽ không phải như hôm nay. Cuộc đời của tôi đã được lật sang trang khác, sau biến cố đau buồn xảy ra cho mình cách nay mấy năm. Bao nhiêu thay đổi theo đó ập đến như thác lũ. Tôi nghĩ ngợi, hoang mang. Có ai đó ghẹo tôi là người ở cõi trên, tôi cũng mặc. Tôi đã viết nhiều về cuộc sống mình lúc gần đây, để diễn đạt nội tâm ray rứt. Đau buồn thì có lúc cũng nguôi ngoai, và hôm nay tôi muốn viết thêm một đoạn nữa cho cuộc hành trình còn lại đời mình. Tôi viết về em, mà cũng nói luôn cho mình nỗi lòng thầm kín. Hãy nghe tiếng yêu thương xuất phát tự đáy lòng, từ trong tiềm thức chớ không phải là những danh từ du nhập hoa mỹ. Tôi không viết để ca tụng em như thiên thần mà tôi bắt gặp trên chặng cuối con đường. Tôi không viết để ru em ngủ trên giấc mơ hoa. Tôi sẽ không làm những gì có thể khuấy động mặt hồ phẳng như mặt gương soi, trong như pha lê, óng ánh như nắng trời mà hình ảnh em không lung linh lay động. Bên em, tôi cười thật vui và hồn nhiên tưởng chừng như đã đánh mất từ lâu. Gần em, tuổi thơ ập đến như thác lũ, hình ảnh ngày xưa gọi nhau về vô tư trìu mến. Trò chuyện cùng em, thâu đêm cũng chưa đủ vì thời gian như vụt mất bao giờ. Tôi muốn cùng em băng qua cánh đồng đầy ắp lúa vàng nơi có căn nhà thật bình yên, tĩnh lặng. Có em, trời trong hơn, gió mơn man dìu dặt hơn, mùi rạ mới quanh đây, tiếng lúa reo vui xào xạc, và có em tiếng cười như không bao giờ dứt, nổ giòn như tiếng pháo đón Xuân. Em gặp tôi trong hoàn cảnh vô cùng đặc biệt. Tôi gặp em chỉ Bao Mùa Nắng Hạ 137

    71 là chuyện tình cờ. Có những cơn mưa bất chợt giữa mùa nắng Hạ, tưới mát lòng người, cây cỏ hả hê uống từng giọt nước trời ban. Mưa đổ ào từ thinh không khi không chút mong đợi đã mang sức sống đến cho cỏ cây hoa lá. Em là cơn mưa bất chợt mà tôi chưa hề có dù bao mùa nắng Hạ đi đến trong đời. Em chợt đến khi bao nhiêu hy vọng, ước vọng, kỳ vọng để rồi tuyệt vọng. Em đến thật bất ngờ nhưng vô cùng thích thú. Vòng tay hờ hững trên đôi vai để san sẻ niềm đau. Ánh mắt thân tình, kín đáo thấu hiểu sự đổ vỡ của lâu đài yêu thương do công trình bao năm xây dựng. Bỗng chốc tan tành nhanh hơn thiên tai, rã nát hơn mối mọt. Những thứ ấy lặng lẽ kết nối tôi với em. Tôi tiễn đưa nỗi đau trong tôi trở về hư không, thì em nhẹ nhàng đến vào cuối Hạ. Mấy câu thơ của em thoáng đến vào buổi bình minh rạng ngời là dải lụa êm đềm cho tâm hồn đơn côi. Tôi có cảm tưởng là vòng cầu ngũ sắc đã được bắt qua vòm trời khi cơn mưa trái mùa chợt tới, chính là con đường hạnh phúc mà con người mơ ước. Bước chân phải thật nhẹ nhàng nương trên tấm lụa mây năm màu để khỏi làm tan biến hạnh phúc mong manh nhưng vô cùng thánh thiện. Hạnh phúc trong vòng tay nhưng sao thật xa vời. Có bức tường vô hình nào đã đánh gục tình yêu thầm kín, đến phải giấu nhẹm tiếng nói thánh thót đêm đêm. Em là một thực thể hay là một hình tượng trong giấc mơ để cho những tâm hồn cô đơn tìm đến. Em là dòng suối trong, là con sông nhỏ bên đường để tắm mát lữ hành, hay em là tiếng hát trong veo, vút cao để hồn nương đến chín tầng, bay bổng như mây lang thang… Em có thật hay là mộng tưởng! Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 138 Bao Mùa Nắng Hạ 139

    72 Mấy chục năm trước tôi cảm thấy nhỏ bé trước sự hùng vĩ của kỳ quan thế giới khi viếng thăm Grand Canyon ở Hoa Kỳ. Tôi cảm thấy tê buốt nơi xương sống khi nhìn vực sâu và lo nghĩ đến an toàn bên bờ vực thẳm. Nhưng tất cả sự sợ hãi năm nào không thấm vào đâu khi nghĩ là… tim tôi sẽ ngừng đập, và bài viết này ghi lại cảm xúc mà tôi đã phải đương đầu. Hôm nay, tôi càng cảm thấy ân sủng hơi thở mà mình có được mỗi khi thức giấc thấy ánh mặt trời, nghe tiếng chim líu lo, ngắm đóa hoa đầy hương sắc và gặp lại những khuôn mặt thân thương! Tôi cảm thấy đau nhói ở lồng ngực khi vừa bước vào nhà. Tôi đã ở ngoài sân sau cả tiếng đồng hồ coi mấy người Mễ cắt cỏ sau vườn đâu có thấy gì lạ, nhưng khi họ vừa đi khỏi là cảm thấy trong người khó chịu. Có lẽ khí oi bức mùa hè chăng? Mùa hè Houston mấy năm gần đây khắc nghiệt, nóng bức, oi ả. Hơi lạnh từ máy lạnh trong nhà toát ra làm tôi càng thấy buốt, mồ hôi vã ra như tắm. Tôi thả người phệt xuống lazy chair, bật ngã thẳng cẳng mà vẫn không bớt chút nào, cơn đau thắt càng tăng nơi lồng ngực bên trái nơi tim. Đầu óc choáng váng. Tôi không còn nhìn rõ cảnh vật quanh mình. Ngồi dậy, tôi quờ quạng đi ra ghế sofa phòng trước, vừa đặt lưng là tay trái tê, rồi tay phải, chân trái, chân phải tê rần như bị kiến cắn. Lồng ngực tôi đau thắt dữ dội. Thoáng trong đầu là mình bị heart attack. Bên Bờ Vực Thẳm Phạm Văn Hòa Mọi việc xảy ra nhanh quá tôi không còn tự chủ được. Dù vậy tôi cũng mò vào phòng học lấy xâu chìa khóa, cái ví và điện thoại cell, xong lê ra ngoài nằm vật xuống sofa. Cơn đau càng tăng. Chóng mặt, hoa mắt. Mồ hôi nhễ nhại. Lạnh buốt xương. Bao Mùa Nắng Hạ 140 Bao Mùa Nắng Hạ 141

    73 Đúng là tôi bị heart attack! Tôi gọi đứa con. Nó bảo sẽ đến trong vòng mười phút. – Không được. Con gọi ngay 911! Bây giờ môi, mũi và trán tôi bắt đầu tê rần. Đầu óc thật mù mờ. Tôi mang điện thoại ra bấm mà không biết gọi ai. Trong phút kinh hoàng nhất tôi còn đủ tỉnh táo ra mở khóa cửa trước, xong trở vào thay quần áo, vì tất cả trên người tôi đều ướt đẫm mồ hôi. Tôi vào lục tung mớ giấy không biết để tìm gì mà cho đến hôm xuất viện, nhìn phòng học của tôi ngổn ngang như có trộm vào nhà. Nằm chờ đợi xe cứu thương và thân nhân, mỗi phút trôi qua dài tôi chưa từng tưởng. Lồng ngực đau như sắp bị vỡ tung. Mồ hôi tiếp tục vã như có ai xối nước. Cả người tôi tê rần. Đầu óc mù mờ choáng váng và cảm thấy bị ngộp thở. Tôi mong tiếng gõ cửa. Tôi bắt đầu ho. Tôi ráng ho, ho đến khàn cả cổ. Tôi nghe tiếng mình thở ào ào, dồn dập, vậy mà vẫn cảm thấy thiếu hơi trong lồng phổi. Sau này được biết là từ bên ngoài mọi người đã nghe tiếng thở labor gấp rút của tôi. Tiếng gõ cửa. Tôi hổn hển: – Cửa mở vào đi! Cô con của cháu tôi đến. Thấy cháu vừa nói điện thoại, vừa đến thăm hỏi chăm sóc. Miệng tôi ứa ra đầy chất nhờn, đứa cháu vội lấy giấy ra lau. Con trai tôi cũng đến sau đó ít lâu. Cuối cùng tôi loáng thoáng thấy mấy người trong toán medic mang băng ca vào. Lúc đó, tôi còn đủ nhớ để trả lời một vài câu hỏi của họ về tình trạng dị ứng của mình, và thuốc gì tôi đã uống hôm nay. Mọi chuyện xảy ra trong tích tắc. Khi nằm trong xe cứu thương, người y tá trong toán medic còn cho tôi thêm ba viên aspirine 81 để nhai, nuốt, mà sáng nay tôi đã uống 1 viên như vẫn uống cả mấy năm nay. Cơn đau vẫn chưa suy giảm, họ xịt loại thuốc gì đó dưới lưỡi đến lần thứ hai thì cơn đau dịu đi phần nào. Họ bắt đầu chuyền nước biển và gắn máy đo nhịp tim tôi vào hệ thống của nhà thương Methodist hospital. Cho đến khi xe cứu thương vào cửa emergency, thì toán cứu cấp của nhà thương đã sẵn sàng chờ. Mọi thủ tục cấp cứu được hoàn tất trong thời gian kỷ lục, và tôi được tức tốc đưa vào phòng để mổ trị liệu. Tôi lờ mờ, cho đến khi tỉnh lại thì vị bác sĩ cho biết là bị nghẽn ba mạch tim, và ông ta đã đặt stent (*) vào một chỗ lớn nhất bị nghẽn 100%. Sau đó nằm lại nhà thương chờ bốn hôm, bác sĩ đặt thêm một stent nữa vào chỗ khác bị nghẽn 90%. Lần sau này stent được luồn qua cùng đường gân, nên máu ra nhiều hơn lần đầu, và tôi phải nằm bất động chân phải, nơi đường gân được dùng, khoảng sáu giờ. Máu tạm ngưng, nhưng khuya hôm đó lại rỉ chảy tiếp. Cuối cùng, mọi việc cũng tạm ổn, sức khỏe dần dà hồi phục và tôi xuất viện ngày sau đó. Hai tuần lễ trôi qua. Một biến chuyển sinh tử đời người. Hôm nay ngồi ôn lại những gì tôi đã trải qua để cảm thấy cuộc đời sao ngắn ngủi. Cuộc sống của tôi từ nay sang một ngõ rẽ khác. Nhất là việc ăn uống phải kiêng cử, dù bác sĩ cho biết là tôi không phải bị hạn chế trong mọi sinh hoạt. Vài phút ngắn ngủi quyết định cuộc đời con người. Có ai lâm vào hoàn cảnh này mới cảm thấy mỗi sáng thức dậy được thấy ánh mặt trời là điều ân sủng. Hằng ngày được nghe tiếng nói, được nói lên lời yêu thương là điều nên làm. Con cháu, thân quyến, bè bạn là những hình ảnh thân thương, quý mến. Được nghe bài ca hay, đọc bài thơ, áng văn để thấy cuộc đời thiệt nhiều uẩn khúc, bao nhiêu câu hỏi thiệt khó tìm lời giải đáp. Bởi số phận con người đã được an bài. Những đóa hoa xinh xắn sau vườn, vạn vật quanh ta, và cả vũ trụ sẽ không hề thay đổi cho dù có sự hiện hữu của mình hay không. Tất cả nằm ình ra đó, mình không mang theo được. Tiền tài, danh vọng cũng phải để lại sau lưng. Nhưng, Bao Mùa Nắng Hạ 142 Bao Mùa Nắng Hạ 143

    74 có một thứ mà ta ta có thể mang theo như là hành trang là tình người, tình bạn, tình yêu, và hôm nay tôi cảm thấy trân quý hơn bao giờ hết. Nhìn những khuôn mặt thân thương, những khuôn mặt lo lắng ưu tư, những cặp mắt che giấu cảm xúc khi đến thăm, tôi đọc, tôi hiểu và tôi rất cảm ơn cảm tình và sự yêu thương mà bạn bè thân quyến dành cho mình. Từ hôm xuất viện đến nay kể có hơn mười ngày rồi. Sức khỏe dần dà hồi phục. Đêm đêm trong giấc ngủ cô đơn từ nay tôi không còn cảm thấy cô đơn nữa, vì trái tim tôi vẫn nhịp đều cho tôi cuộc sống với tình yêu thương tuyệt vời. Bây giờ tôi đã đến bờ vực thẳm cuộc đời, mà bảy mươi năm qua, tôi vô tâm đến độ không biết là có một trái tim lúc nào cũng gõ nhịp, đồng hành cùng tôi. Tôi vô cảm đến độ không hề quan tâm đến sự làm việc miệt mài của trái tim đã cho tôi cuộc sống và tình yêu! Từ lâu tôi lắng nghe tiếng nói con tim của người mà quên đi tiếng nói con tim của chính mình. Thật là điều thiếu sót. Và từ nay, tôi sẽ dành tâm tình để tâm sự cùng con tim và lắng nghe từng nhịp tim nhịp đều như khúc nhạc êm đềm, nhất là trong đêm khuya thanh vắng. Và đây là lời tâm sự cùng người bạn con tim: Sáng nay mày có khỏe hay không? Đêm tao thao thức bấy nhiêu lần Lắng nghe mày nhịp đều đêm vắng Mày cho tao giấc ngủ thiên thần! Hai đứa song hành bấy nhiêu năm Cuộc đời qua bao nỗi thăng trầm Đừng giận để lòng tao đau nhói Mày tao thù tạc… mặc thế sự đầy vơi!!!! Tôi được sanh ra và sống đến hôm nay là nhờ công sức của chính tôi, những người chung quanh tôi, của cộng đồng, xã hội, đồng đội, thân quyến và đặc biệt là cha mẹ đã cho tôi hình hài, hơi thở và con tim. Thế mà lắm khi mình không nhận thức được. Cho dù trễ nhưng không quá muộn màng, từ nay tôi phải nhớ những gì mình đã thụ hưởng, phải biết ơn những người đã cho tôi tình yêu thương, để nói lời cám ơn tự đáy lòng, bằng tiếng nói phát xuất tự con tim của chính mình. Phạm Văn Hòa (*) Stent: Là một cơ phận y khoa nhỏ, khi được mở rộng thì giống như lò xo ở đầu cây bút nguyên tử (ball point pen). Sau khi dùng phương pháp Angioplasty Procedure để mở thông động mạch bị nghẽn, cơ phận này được đưa đến và mở ra theo như kích thước của mạch máu bệnh nhân, để giúp máu thông thương. Theo thời gian, vách của động mạch lành lại xung quanh stent. Trưa nay nắng nóng mệt quá trời Mình kiếm chỗ nào nghỉ xả hơi Tựa bóng cây nhìn trời, mây, nước Mày khỏe, tao suy ngẫm sự đời Chiều rồi giờ mới được thảnh thơi Ánh dương vừa khuất bóng sau đồi Trăng lên, chim chóc bay về tổ Hai đứa mình tìm chút nghỉ ngơi Bao Mùa Nắng Hạ 144 Bao Mùa Nắng Hạ 145

    75 Bức Tranh Treo Tường Phạm Văn Hòa Từ ngày dọn về căn nhà này tính đến nay là năm năm. Căn nhà cũ tôi ở cũng được gần ba mươi năm, giờ thấy quá xa nơi người đồng hương cư ngụ, nên dời về đây cho gần. Khi đi bỏ lại bao nhiêu kỷ niệm. Lúc mua khi nhà vừa cất xong, từ mảnh vườn, đến sân trước, sân sau, trong ngoài đâu đâu cũng còn dấu vết của tôi để lại. Cũng buồn khi phải xa căn nhà năm xưa, nhưng mặt khác nếu chần chừ đến giờ này thì chắc là không làm gì nổi, vì cắt cỏ cũng còn mệt ứ hơi chứ nói chi đến dọn nhà. Bao Mùa Nắng Hạ 146 Bao Mùa Nắng Hạ 147

    76 Đến giờ này mà nhiều món từ nhà cũ hãy còn để trong thùng ngoài garage chưa mở, vì không muốn mang đủ thứ vào đây, vừa tùm lum vừa phải lo quét bụi. Hôm nọ dọn dẹp garage, tôi kiểm lại thứ gì nên giữ, cái gì không đem cho salvation army. Đứa con muốn tôi bán garage sales, nhưng tôi không thích vì chẳng được bao nhiêu tiền, mà khách họ quăng lên liệng xuống cũng đau lòng, bởi mỗi thứ gợi tôi ít nhiều kỷ niệm. Soạn đồ đạc tôi liệng đi một mớ, mớ khác cho vào thùng để đem cho, ngậm ngùi không phải vì tiếc, mà như vứt đi từng mớ kỷ niệm đời mình. Còn đồ điện tử lâu không dùng, không biết cái nào còn tốt, cái nào hư nên tôi vứt hết. Trong một xó garage tôi thấy có cái kệ coi còn khá; phòng học của tôi cần một cái kệ cỡ này, nên tôi khệ nệ kéo lê ra ngoài lau chùi sạch bụi đem vào chất mớ sách để dễ tìm khi cần. Đâu dễ gì mang nó vào phòng học, vì nhà tôi thuộc loại garage rời, nên phải mang đi khá xa một mình. Cuối cùng rồi cái kệ sách cũng vào đúng vị trí tôi muốn trong phòng học. Trở ra garage, còn một tấm tranh tôi bọc giấy nằm sau kệ này mà từ lâu nào hay. Vừa nhìn thấy, biết ngay là tấm tranh mà tôi có ý tìm bấy lâu, tưởng như đã mất, hay đã để quên ở căn nhà cũ khi dọn về đây. hòa hợp thanh nhã cho dù tranh sơn dầu, tranh màu khô hay nước. Bởi vậy các bức tranh vẽ của anh được dùng cho hình bìa tập san nhà trường. Sau này các sáng tác của anh thiên về nét đẹp của phụ nữ, như bức tranh tôi có. Bức tranh ấy đến nay màu sắc không phai, không úa. Người phụ nữ áo dài màu gụ đỏ, quần satin trắng, ôm đàn tỳ bà trong căn phòng ấm cúng với bánh mứt ngày Xuân. Bình hoa sen với đài hoa trắng ửng hồng, gợi ý thiền định nhớ lại hình ảnh thời xa xưa. Ngắm người trong tranh, có cảm tưởng như đối mặt nàng Kiều của Bây giờ thì bức tranh yên vị nơi phòng khách. Mỗi lần nhìn nó thì bao nhiêu kỷ niệm hiện về! Người bạn vẽ bức tranh này trước khi anh qua đời. Anh kém may mắn, phải chịu cảnh tù đày. Sau này khi được trả về, vì hoàn cảnh gia đình nên anh ở lại quê nhà, để rồi căn bệnh quái ác cướp đi người họa sĩ tài hoa. Những ngày cuối cùng, anh nằm liệt giường, nhưng đầu óc vẫn còn minh mẫn. Các bạn ở quê nhà, các đứa khác ở quê người trở về thăm, anh nhớ từng tên, dù thời gian làm vóc dáng năm xưa nhiều thay đổi. Nay anh nằm yên dưới lòng đất mãn nguyện với ước nguyện là được ở trong lòng quê hương. Nhớ lại thời học trong trường, anh được bè bạn đặt cho tên thợ cọ. Thật vậy nét cọ của anh rất có hồn, bay bướm. Màu sắc Bao Mùa Nắng Hạ 148 Bao Mùa Nắng Hạ 149

    77 cụ Nguyễn Du, đang đánh đàn trong căn nhà này. Nét thanh thoát và cặp mắt sống động như theo dõi từng bước chân của tôi, nhất là đêm khuya thanh vắng. Đêm về, tôi ít khi nhìn bức tranh này, chẳng phải vì đôi mắt long lanh ấy, mà như có sự hiện hữu của người bạn năm xưa, dù nghìn trùng xa cách. Tôi nghe như có tiếng đàn văng vẳng, trong đêm khuya khi bên ngoài trăng giữa đỉnh đầu. Bức tranh này tôi lựa trong số tranh mà thợ-cọ gởi qua tặng anh em, để nhớ những kỷ niệm ngày xưa trên cao nguyên Đà Lạt. Món tiền nho nhỏ chúng tôi gởi về chỉ là tượng trưng, vì bức tranh vô giá mà anh đã gửi gắm tâm hồn để làm kỷ vật tặng anh em. Mái nhà xiêu vẹo, chiếc giường ọp ẹp trong những ngày cuối đời đã ôm gọn tâm hồn nghệ sĩ, gói ghém tâm tình trong những bức tranh anh đã để lại cho đời trong khi bệnh tình trầm trọng. Bao Mùa Nắng Hạ 150 *** Sau ngày 30-4 là một sự đổi đời xảy ra trên quê hương tôi. Hình ảnh hào hùng của người chiến sĩ tự do ngày càng bị người cầm quyền cố tẩy xóa trong lòng dân Việt. Cũng như họ tìm cách tẩy não cả một thế hệ yêu chuộng tự do nhân bản của người miền Nam. Nhưng họ thất bại! Họ càng ngọ nguậy trong vũng bùn thì càng bị lún sâu trong ý thức hệ mà họ tôn thờ. Họ không thể thay đổi ý chí sắt đá của những chiến sĩ Tự Do dù bị họ cầm tù từ Nam ra Bắc, gọi là học tập cải tạo. Họ thành công đày đọa thân xác của các bạn tôi, nhưng không thể thay đổi hay cải tạo được như họ mong muốn. Chính thời gian đổi đời này đã sinh ra thành phần tác quái của một xã hội độc đảng. Anh đã vẽ những bức tranh nói lên tệ trạng xã hội lúc ấy, đã nói lên ý chí bất khuất qua những đường nét thật sâu sắc của những người trai bị gán nhãn hiệu người-thua-cuộc. Công việc của anh âm thầm, chậm chạp vì tuổi đời cơ cực phải gánh chịu. Từ ngày ra trường đến nay tôi không hề gặp lại anh. Quan chức đối với anh không quan trọng bằng được làm thợ cọ để ghi lại nét đẹp của cuộc đời, của con người, và những gì anh bắt gặp trong hành trình đời mình. Tù đày đối với anh chưa đủ để thay đổi tâm hồn nghệ sĩ sống thác cho nghệ thuật vị nhân sinh, là dùng hội họa để đề cao triết lý sống của con người. Anh đã cho mỗi vật thể một linh hồn khi anh diễn tả bằng nét cọ tuyệt vời. Anh không viết lách, không ồn ào, nhưng qua những tác phẩm anh để lại, chứng minh hùng hồn dù thể chất tàn phai, dù đời đổi ngôi, nhưng mấy ai lay chuyển được tư tưởng bất khuất. *** Hôm nay, tôi đếm từng buớc chân buồn trong căn nhà im tiếng như tôi hằng trực diện đêm đêm. Nhìn tranh, nhớ đến người. Người bạn dù không còn, nhưng những tác phẩm của anh sẽ lưu lại thật lâu trong lòng người thưởng ngoạn. Định mệnh! Ngẫm số phận người, thân phận mình! Một ngày, lại một ngày nữa qua đi như mọi ngày. Đêm về chỉ còn tôi cùng chiếc bóng đồng hành trong căn nhà trống vắng. Vật thể, thân xác dù rã rời tro bụi. Người thân thiết rồi cũng ra đi. Chỉ còn lại chiếc bóng luôn cùng tôi, đã lớn dần theo tuổi đời và nay cùng héo hắt khi đôi vai tôi gánh nặng thời gian. Tất cả đổi thay, nhưng chiếc bóng vẫn bên tôi vĩnh viễn, cho đến một ngày phải chia tay, cho đến khi ánh đèn phụt tắt để tôi trở về với tôi… và để chiếc bóng tìm nơi an nghỉ! Bức tranh liệu còn treo trên tường nhà này được bao lâu. Màu sắc chừng nào phai úa. Các bạn thường nhạo tôi dễ xao động như trẻ thơ, dễ xúc động và mau nước mắt. Các bạn đừng cho tôi là thằng khùng khi nhìn quá sâu vào bức tranh chỉ có hai chiều. Bức tranh đẹp, áng thơ hay, câu văn ý nhị làm tim người xao xuyến. Đó là chiều thứ ba mà tác giả gởi gắm. Những giọt nước mắt nếu có, chỉ là tiếng nói của con tim cảm thông với chiều sâu không có trên mặt phẳng. Tôi không là kịch sĩ đem câu ca, nước mắt tô điểm cho đời. Nhưng với tôi nước mắt là tiếng vọng con tim, là nỗi băn khoăn, là niềm cảm xúc rất con người. Chiếc bóng trong đêm là người bạn chí cốt, sẽ cùng tôi đi nốt quãng đường còn lại. Bức tranh trên tường là Bao Mùa Nắng Hạ 151

    78 của người bạn thợ-cọ đã để lại cho tôi, là kỷ niệm khó quên, bởi mỗi khi nhìn làm tôi nghĩ về quá khứ. Và nỗi vui buồn như khúc phim trình chiếu mà từ lâu ngỡ đã quên. Cám ơn bạn thợcọ đã cho tôi giây phút nghĩ về tình bằng hữu mà bạn đã để lại lòng tôi! Đồng hồ treo tường thong thả điểm 12 tiếng nhẹ nhàng thanh thoát. Có ánh trăng len qua phòng học. Nghe như tiếng đàn vẳng từ phòng khách nơi có bức tranh treo tường. Tôi sign off máy computer. Chiếc bóng tạm xa tôi khi ánh đèn phụt tắt, và tôi mong có được giấc ngủ yên bình đầy ắp kỷ niệm với những người thân thương… Phạm Văn Hòa Chuyện Phiếm: Đi Nhà Thương Phạm Văn Hòa Đáng ra thì nên nói là đi bệnh viện, là cái viện lo cho con bệnh. Còn nhà thương là tiếng người Việt chúng ta hay dùng để chỉ nơi đầy ắp tình thương như nhà của mình, đến đó khi bệnh hoạn, cho dù có thương mình thiệt hay thương cái túi của bệnh nhân. Nhưng khi nói nhà thương, nghe có vẻ dễ chịu hơn là bệnh viện. Thuở nhỏ có mấy ai đi nhà thương, như chú em cho biết là 13 năm trời không hề biết nhà thương là gì. Tôi lúc nhỏ cũng vậy, nhưng bây giờ thì mỗi năm vô ra Emergency mấy lần. Ô hô! Tuổi bạc, tuổi vàng, tuổi hạc đen hạc trắng sao mà nhiều ưu ái nhà thương đến như vậy. Thậm chí muốn về VN ở mấy tháng… đổi không khí, mà cũng chẳng dám vì cái thân không biết trở chứng lúc nào. Bao Mùa Nắng Hạ 152 Bao Mùa Nắng Hạ 153

    80 gì, tôi nói cần đi Phòng Nghỉ. Anh ta chỉ cái Intercom treo khuất trong đống dây nhợ trên tường sau giường, hỏi sao tôi không dùng mà la hoài chẳng ai nghe đâu. Tôi không có thời giờ trả lời anh ta. Sau khi giải tỏa cơn buồn, thấy đời lên hương trở lại, trên đường về phòng, ghé qua trạm y tá hỏi anh chàng Philippine nếu là bệnh nhân thì làm sao biết Intercom đâu mà tìm? Đừng đổ lỗi cho bệnh nhân! Tôi bỏ đi, chỉ muốn yên thân nằm chờ lên phòng để nghỉ ngơi vì đồng hồ chỉ hơn 9 giờ tối, và bên ngoài trời bắt đầu tắt nắng. Ngẫm lại cái số của mình là vậy, và đây không phải là lần đầu tôi bị buồn. Cách nay hơn bốn thập niên, khi tôi bị thương chân lúc phục vụ ở miền Trung, được đưa vào bệnh viện dã chiến Hoa Kỳ Phú Hiệp, Tuy Hòa để chữa trị. Họ làm skin graft chỗ bị thương. Lần đầu ráp vá da không thành công, nên phải làm lần thứ nhì. Sau khi xong giải phẫu, tôi khát nước vô cùng vì thuốc mê và thuốc tê chích nơi thắt lưng trước khi giải phẫu. Người y tá da đen tên McVay to như ông thần ve chai, không hiểu sao tôi còn nhớ tên anh ta, cho tôi uống luôn hai ly nước mát. Đã quá! Nhưng chưa đầy năm phút sau tôi buồn gần như chết được, mà phần dưới tê cứng đẩy hoài không ra một giọt. Cuối cùng họ phải luồn ống, và trong đời chưa bao giờ tôi thấy yêu đời hơn hôm đó sau khi giải tỏa được cơn buồn. Nhìn xuống dưới chân giường thấy y tá McVay đưa ngón tay cái, và tôi cũng phụ họa đưa ngón tay cái kèm theo nụ cười khoan khoái. Có lẽ những ai là bạn của nhà thương, ít nhiều thông cảm với câu chuyện này và nhất là ở tuổi thất thập hay buồn vô cớ như vậy. Đây cũng là điều tôi cố nhớ để không còn tái phạm: (1) Tuyệt đối không uống nước nhiều trước và sau khi giải phẫu, nếu khát ngậm nước đá cục chịu trận. (2) Không đóng kín cửa phòng, để khi hữu sự la làng cầu cứu! Sau một ngày tròn ở nhà thương để theo dõi bệnh trạng, họ chụp thêm Scan coi máu lưu thông. Mọi chuyện xảy ra bình thường. Được xuất nhà thương tôi cảm thấy nhẹ như trút được ngàn cân bấy lâu đè nặng nơi ngực. Thôi thì thà đi nhà thương mà không tìm ra bệnh, còn hơn là bị bệnh rồi vào nhà thương. Ít ra lần này tôi còn sức để lái xe, và còn đủ sức để tự lo cho mình. Số trời đã định cứ bình tĩnh đón nhận những gì trời ban, và hưởng những gì còn sót lại trong ngân hàng cuộc đời đề tên mình. *** Thấm thoát gần tròn một năm bác sĩ xoa nắn tim. Vào ngày này sẽ ăn mừng thôi nôi của mình. Tôi không cần phải bắt đồ vật như trẻ nhỏ để coi tương lai mình ra sao, nhưng từ nay tôi cần lo cho mình nhiều hơn, vì cơ thể đã ngầm nói lên điều này. Nghĩ cho cùng, trước đây nếu không kịp thời cấp cứu và không nhờ nhà thương thì có lẽ tôi không có cơ hội viết những dòng chữ này. Khác với năm qua, lần này vào nhà thương tôi không báo cho ai, ngoại trừ trường hợp chẳng đặng đừng. Tôi không quên mọi người, rất cảm kích những gì hằng mang ơn, vậy tại sao lại không báo kể cả con mình, sao nằm cô đơn nơi đây. Bao nhiêu câu hỏi không có lời giải đáp. Mệt mỏi nhìn căn phòng trống vắng đầy dây nhợ. Trên chiếc giường này, nhiều bệnh nhân đã được chữa lành, mà cũng là ngưỡng cửa cuối đời của nhiều người khác. Quá khuya, đầu óc trống rỗng, giấc ngủ không đến, mi mắt cay sè. Người y tá tiêm cho mũi Morphine, trong khoảnh khắc thấy mình lơ lửng. Thân xác nhẹ nhõm bay bổng lên cao, bên dưới là con rạch uốn quanh thôn làng. Làn khói lam chiều nhẹ len qua vách lá vươn lên không, bồng tôi cao mãi tít từng mây. Quê tôi đẹp vô ngần, tôi được trở về hình ảnh thiên thần của ngày xưa còn bé… Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 156 Bao Mùa Nắng Hạ 157

    81 Sáng nay mày có khỏe hay không? Đêm tao thao thức bấy nhiêu lần Lắng nghe mày nhịp đều đêm vắng Mày cho tao giấc ngủ thiên thần! Trưa nay nắng nóng mệt quá trời Mình kiếm chỗ nào nghỉ xả hơi Tựa bóng cây nhìn trời, mây, nước Mày khỏe, tao suy ngẫm sự đời Chiều rồi giờ mới được thảnh thơi Ánh dương vừa khuất bóng sau đồi Trăng lên, chim chóc bay về tổ Hai đứa mình tìm chút nghỉ ngơi Hai đứa song hành bấy nhiêu năm Cuộc đời qua bao nỗi thăng trầm Đừng giận để lòng tao đau nhói Mày tao thù tạc… mặc thế sự đầy vơi!!!! Bao Mùa Nắng Hạ 158 Bao Mùa Nắng Hạ 159

    82 Thông thường nghe nói Ghiền Càphê chớ có ai nói Càphê Ghiền bao giờ! Vậy mà nay có người nói có vẻ ngược đời. Ghép hai chữ làm một đảo ngược xuôi cũng lắm điều phiền, có khi lẩm cẩm là khác. Cái đầu như vậy nên có người bạn cho tôi là hay lý sự, còn gán cho nhãn hiệu cõi trên cõi dưới đủ điều. Nhưng gì thì gì, tôi phải viết ra để khỏi ức lòng cái vụ Càphê Ghiền này. Chữ nghĩa tiếng Mỹ thì không thông mà tiếng Việt nội đánh vần chữ GHIỀN cũng thấy ngờ ngợ biết có đúng không đây. Càphê Ghiền! Phạm Văn Hòa Ghiền mà người miền Bắc gọi là nghiện, như nghiện thuốc phiện, thuốc hút, nghiện gái, nghiện rượu vân vân Hễ nói ghiền tức là không có không được, không được thì nhớ, mà nhớ thì sanh ra nhiều thứ rắc rối cuộc đời. Cứ chuyện nhỏ thôi, như ghiền thuốc lá giờ này đa số bị con cháu cấm hút trong nhà, ở tiệm thì phải ra ngoài. Bởi vậy, nhìn mấy quán càphê mặc nóng, lạnh, mưa, gió, cũng bởi vì ghiền thuốc nên phải ra ngồi ngoài dù cho phong ba bão táp. Ghiền thì thời nào cũng có. Nhất là khi xưa, cắp sách đi học mà ngửi mùi tiên ông phất phới dưới đường phố, mãi đến thời kỳ bị cấm, bàn đèn bị đốt thì mới bớt đi cái mùi ông tiên này. Ca dao có câu: Có chồng ghiền như ông tiên nho nhỏ, Ngó vô mùng đèn đỏ sợ sao… Còn càphê là loại lấy từ thảo mộc có chứa caffeine rất được ái mộ trên thế giới. Chất caffeine cũng làm người uống ghiền. Caffeine được dùng trong khoa học, ứng dụng trong y học và được giới sành điệu yêu chuộng vì hương vị và cũng là môi trường để giao tế làm ăn. Tôi uống càphê thì đứa bạn nói bác sĩ dặn những ai đau tim không nên dùng. Còn trên net thì nói là tốt cho tim và đỡ phải bị bệnh mất trí nhớ. Vậy thì tin ai bỏ ai! Càphê ở Ban Mê Thuột là loại ngon, ngoại quốc thì có càphê Columbia, càphê Pháp. Lâu nay tôi hay dùng càphê Du Monde, càphê cứt chồn, càphê Trung Nguyên. Nhưng gần Bao Mùa Nắng Hạ 160 Bao Mùa Nắng Hạ 161

    83 đây nghe đồn ở VN họ nghiền quinine pha vào càphê cho có vị đắng, thêm màu cho đậm đà bắt mắt, ướp hương cho bắt mũi, nghe cũng sợ không biết họ bỏ thứ quái gì trong càphê mình ưa thích. Ở Hoa Kỳ, cũng nhờ đánh đúng thị hiếu mà càphê Starbuck là loại uống được ưa chuộng nhất hiện nay. Hai chữ Càphê và Ghiền mà được ghép lại với nhau thì sanh ra nhiều điều lý thú lắm! Còn Càphê Ghiền, không hẳn là ghiền càphê mà càphê chỉ là cái cớ, chẳng hạn như: Tôi đâu có ghiền cà phê Chỉ ghiền bạn hữu cho phê cuộc đời Tôi còn ghiền thêm chỗ ngồi Cùng thằng bạn hữu nhìn đời cho phê Bởi vậy không ghiền càphê mà vẫn phải uống càphê là vậy! Cho nên mua ly cà phê nói chuyện đã đời, khi ra về ly cà phê chỉ uống có mấy ngụm. Vậy Càphê Ghiền chỉ là lý do, là cái cớ để gặp nhau bù khú nói chuyện trên trời dưới đất. Đã vậy còn ghiền chỗ, phải có chỗ ngồi quen, không khí quen thuộc, ghiền và nhớ chỗ đó chớ đâu có nghiện ngập gì. Còn nếu ghiền càphê muốn uống đúng điệu, đúng dose, thì tôi pha ngon gấp mấy lần ngoài tiệm, đứa bạn nào cũng khen. Vậy là tôi không Ghiền Càphê mà Càphê Ghiền đó quý cụ! Đầu xóm nhà tôi khi xưa cũng có mấy tiệm càphê của người tàu. Mà lạ thiệt càphê chỉ có tiệm người tàu là đông khách. Sáng, trưa, chiều, tối lúc nào cũng có nhóm người lớn đàn ông tụ tập. Ngồi chồm hỗm trên ghế đẩu, càphê đổ ra dĩa uống, húp nghe rột rột. Mấy người này chắc cũng như tôi và bè bạn bây giờ mượn cớ uống càphê để tán gẫu đây thôi. Lúc nhỏ tôi hay theo má đi chợ quê có các quán cốc bán càphê trong nhà lồng chợ. Má tôi thường ghé mua tách càphê đá nhâm nhi trước khi đi chợ. Mùi càphê thơm phức, tôi đâu có tương tư mùi vị gì khi ra khỏi quán, nhưng thích được đi theo má, được nhìn má húp từng ngụm càphê đổ ra dĩa, thích nghe má và những người bạn trò chuyện. Mỗi lần được má cho đi theo để xách giỏ là tôi mừng rơn. Bước ra khỏi nhà là chân thấp chân cao thích thú ra mặt. Nhiều khi má cho một ngụm nhỏ, tôi uống đâu có khoái khẩu gì cho cam, mà cảm thấy đắng ơi là đắng. Tôi tự hỏi sao đắng nghét mà có người thích là sao? Trẻ con làm gì biết có chất gì trong càphê đâu mà ghiền với không. Tôi thì chỉ thích cái mùi thơm phức mà thôi. Vậy là tôi có máu Càphê Ghiền từ nhỏ mà không biết. Còn ở Đà Lạt có càphê Tùng, mỗi tuần được đi phép ngày chủ nhật là kéo nhau vào đó nhâm nhi. Uống càphê ở Đà Lạt thú hơn ở Bonard Sàigòn. Không khí lành lạnh sương mù ở cao nguyên thật gợi tình, thưởng thức càphê, nghe giọng ru êm Bảy Ngày Đợi Mong của TTT thì còn gì hơn: Anh hẹn em cuối tuần Chờ nhau nơi cuối phố… Đường phố Đà Lạt dốc cao, dốc thấp hun hút, em đâu không thấy, mà chỉ có đôi tay bên tách càphê tìm hơi ấm, tưởng chừng như ôm em trong vòng tay. Dáng em mong manh như khói thuốc, lơ mơ để tâm hồn bay bổng và tan loãng. Đấy cũng là loại Càphê Ghiền, chớ hương vị càphê làm sao đưa tâm hồn tôi đến được bến mê, giấc mộng có em, có tôi, có đôi cánh thiên thần! Sáng nay Houston đổ mưa thiệt sớm. Tiếng sét từ thinh không đánh thức giấc ngủ muộn màng. Đồng hồ chỉ 5 giờ, trời còn mù mờ. Ngọn gió lao xao cây sồi trước nhà và tiếng mưa ngày càng nặng hạt gõ nhịp bên cửa sổ. Tôi bỏ chân xuống giường, nhưng vội rút về chui vào lại tấm chăn mỏng để mong giữ cảm giác êm đềm vụt đến trong cơn mưa bất chợt. Có những niềm vui nhỏ nhỏ, dù biết không lưu lại trong ký ức, dù biết rồi sẽ tan như bọt biển, hay sẽ vụt biến theo cơn mưa, nhưng vẫn cố Bao Mùa Nắng Hạ 162 Bao Mùa Nắng Hạ 163

    84 bắt giữ, như tiếc nuối giấc mơ đẹp chưa đến hồi kết thúc. Tiếng mưa tí tách bên ngoài, tiếng giọt càphê đầu ngày lách cách chạm vào đáy cốc như ánh mắt thăm thẳm của em giam cả đáy sâu hồn tôi. Mùi càphê thơm ngát, quấn quít trong không gian tĩnh lặng. Tôi thấy ngây ngất trong sự êm ả đủ khuấy động tâm hồn. Mùi càphê gợi nhớ thời mơ mộng của trời Đà Lạt sương mù, nhớ những buổi dừng quân bên đường trong kia là rừng sâu đầy bất trắc, nhớ những lần bên nhau đếm giọt càphê đầu ngày. Bao nhiêu kỷ niệm đi qua đời tôi ít nhiều vấn vương với hương vị càphê. Dù vậy tôi vẫn không Ghiền Càphê mà Càphê Ghiền vì càphê mang đến những kỷ niệm cứ ngỡ rằng quên. Sữa đặc làm nhạt đi màu đậm càphê, bớt đi càphê vị đắng. Ngoài trời vẫn còn mưa, cây cối sũng ướt tắm gội ban mai trong những ngày đầu Hạ. Mùa Thu thơ mộng mang tôi vào đời, mùa Hạ nồng nàn nhưng để lại lòng tôi chia ly đau xót. Cứ bao mùa Thu tàn, Hạ đến để thời gian nhuộm trắng mái đầu. Vị càphê hôm nay ngon hơn thường khi, màu càphê sữa đậm đà hơn lần trước, mùi càphê nồng nàn quấn quít vì mưa vây kín khung trời. Tôi nhớ lắm, nhớ em vô cùng. Nhớ em qua bao mùa nắng hạ. Tên em thật nên thơ đã một thời đi qua đời tôi được giữ kín. Khi nhà tôi còn sống, tôi viết chút xíu về em. Nhà tôi bắt gặp bảo già rồi mà làm thơ viết văn ướt át không biết mắc cỡ. Có hai con người ẩn tàng trong ta: một cho bổn phận, trách nhiệm, xã hội và một cho những điều thầm kín. Nói thật lòng mình có gì đáng trách hay không? Tôi nghe tiếng nhà tôi thở dài nhè nhẹ, mông lung nhìn ra bầu trời cũng mưa gió như hôm nay. Cũng vì trượt chân ở vườn Bích Câu Đà Lạt mà chúng tôi quen nhau. Rồi quán càphê Tùng là nơi tôi mạo hiểm cả tương lai, trốn trường ra gặp em trong buổi chiều mùa Hạ mưa gió. Hôm ấy dưới ánh đèn mờ ảo, tôi vụng về làm tách càphê đổ ướt vạt áo em, tôi chăm chút lau để rồi cuộc tình lãng mạn như trời Đà Lạt, nên thơ như đồi sim, và du dương như tiếng thông reo được bắt đầu. Cũng lại tách càphê, lần này em làm đổ ướt vạt áo em, tôi chăm chút lau để rồi cuộc tình lãng mạn như trời Bao Mùa Nắng Hạ 164 Đà Lạt, nên thơ như đồi sim, và du dương như tiếng thông reo được bắt đầu. Cũng lại tách càphê, lần này em làm đổ ướt vạt áo tôi, màu áo chiến binh, vào một buổi chiều bên nầy bờ sông Hương, mà bên kia là nhà em nơi cầu Gia Hội. Dòng sông Hương bảng lảng mờ sương có những con đò neo bến. Tôi ra thăm em trên chuyến trực thăng H34 từ Qui Nhơn để thỏa lòng mong nhớ. Nào ngờ đây là lần chót. Chiếc áo chiến binh lấm màu càphê nhuốm bụi đường này, không còn mơ mộng như bộ y phục dạo phố thời sinh viên ở vườn Bích Câu, không còn quyến rũ như bộ quân phục lấm màu đất đỏ ở quán càphê Tùng, và cuộc tình của cô nữ sinh Đồng Khánh với người lính chiến không thơ mộng bằng là người yêu của chàng sinh viên Võ Bị. Tôi cảm nhận được điều đó. Thực tế đưa em xa dần tôi, lần này em không trợt chân vấp ngã, nhưng tâm hồn em chấp cánh khỏi vùng trời thơ mộng của tuổi vừa biết yêu. Càphê đem cho tôi tình yêu, cũng càphê mang tình yêu ra khỏi đời tôi, và sáng nay buồn nhớ kỷ niệm quá đẹp qua đi trong đời. Hình như cô nữ sinh Đồng Khánh ngày nào đã trở về đất Thần Kinh sau thời gian dài xa xứ, nghe nói có lần cô sống cùng thành phố với tôi đang sống. Biết đâu trên bước đường bôn ba xứ người đã có lần gặp lại người xưa mà không hề nhận biết, bởi 50 năm qua đi trong đời, bao nhiêu thay đổi. Hình ảnh oai hùng của chàng thanh niên trong bộ y phục dạo phố thời sinh viên không còn, thì mong chi tìm lại được đôi mắt quyến rũ màu càphê! Mưa tạnh. Những tia sáng đầu ngày loáng thoáng trên cỏ cây. Tôi nghiêng cao ly càphê uống đến giọt cuối cùng như mong tìm được ánh mắt người xưa nơi đáy cốc. Càphê ngon thiệt ngon, hương vị đậm đà của thứ Càphê Ghiền tuyệt hảo. Nhưng kỷ niệm đã trả lại dĩ vãng, để muôn đời luyến nhớ đôi mắt màu càphê có một thời say đắm hồn tôi. Tiếng điện thoại reo! Tôi biết là thằng bạn già gọi thằng già bạn đi Càphê Ghiền! Bao Mùa Nắng Hạ 165

    85 (Ghi lại xúc cảm, nhân xem đoạn video tảo mộ Nghĩa Trang Biên Hòa) Phạm Văn Hòa Nghe đâu đây tiếng hờn trong gió Vọng từ lòng đất lạnh nghĩa trang Trên tàng cây, chiếc lá, vươn theo khói nhang Từng tấm thẻ bài nay nằm yên trong lòng đất… Hỡi anh linh người lính hữu-vô-danh Ngày anh mất, bao giờ, ở đâu ai có nhớ! Nhiều quá, anh đã hy sinh quá nhiều Cho quê hương qua bao điêu linh thống khổ… Các bạn ơi! Những người còn sống sót Chiếc áo hoa… lạc rừng Cánh sắt, hoa dù… lạc gió Con tàu trùng dương… lạc bến Đôi chân, cánh tay, miệt mài… anh để lại nơi đâu Non cao? Rừng sâu? Đồng hoang? Góc bể chân mây? Quê hương ơi! Nay biết phương nào! Chút men say cho thỏa lòng nhung nhớ Nét đài trang dáng thiếu phụ trong mơ Tiếng đàn Tương Như trầm bổng nên thơ Trăng vàng lá ý thơ tràn sóng nước Chợt tỉnh mộng hồn thẫn thờ cô độc Dấu nhạt mờ trăng soải dốc đồi thông Sóng nước mênh mông chở cả nỗi lòng Ly trăng cạn… đáy không mờ nhân ảnh… Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 166 Uống đi anh, rượu nồng tình chiến hữu Mắt anh mờ có còn thấy tôi không? Tai anh ù vì tiếng bom đạn, tù gông Chân không còn… lấy gì đâu để mỏi Anh uống đi, mai này xa anh rồi Chút rượu thôi, cho trôi tủi buồn đời Tôi còn đôi chân, nhưng sao thấy rụng rời Còn đôi mắt, nhưng mờ nhòe vì dòng lệ Người nằm đó! Anh còn đây! Tôi trên từng mây trở về xứ lạ Tấm thẻ bài, xin giữ lại đến lúc tàn hơi… Bao Mùa Nắng Hạ 167

    86 anh chim cu nằm không buồn nên mới tờ mờ sáng là gáy vang xóm. Ở nhà quê khi xưa, có khi cả chục con gáy cùng một lúc, như thi đua coi cái mồm nào to hơn để lọt mắt xanh con mái. Đôi khi con trống bay lên cành cây cao hơn gáy thách thức tình địch. Thuở nhỏ, tôi hay theo rình gà gáy, theo dõi cu đất gáy nên từng chứng kiến hai con thi đua bay lên cành cao hơn mà gáy, trông thật buồn cười. Xóm tôi khi xưa có mấy cây mù u cổ thụ cao chót vót, thân mấy vòng tay ôm, là nơi các con cu đất đến gáy, tiếng nghe đồng vọng vào buổi trưa hè. Chuyện phiếm: Chim Cu Đất, Cá Thia Thia… và Tôi Phạm Văn Hòa Chim cu đất là loại chim thoạt trông giống như chim bồ câu, đa số màu nâu lợt hay màu càphê sữa lợt, và có lẽ trong đời tôi chỉ thấy một lần có con chim cu màu trắng. Ở đây, chim cu thường đi lúc thúc sau vườn để kiếm đọt cỏ non, hay đáp theo chỗ mới cắt cỏ để kiếm dế, cào cào, sâu bọ, côn trùng. Ở đồng quê Việt Nam thì chim cu thường sà xuống các đám ruộng lúa chín vào mùa gặt để lượm hạt thóc rơi. Vào mùa này chim mập lắm và kêu vang ngoài đồng. Chim cu nếu có cặp thì chim trống thường không gáy. Nhưng nếu lẻ bạn thì con trống thường gáy để gọi mái nhất là vào lúc sáng tinh mơ, hay vào lúc trưa mặt trời giữa đỉnh đầu. Khu nhà tôi có lẽ đêm rồi Bao Mùa Nắng Hạ 168 Bỗng dưng tôi nghĩ và viết chuyện bá láp này, là vì cả tuần nay cứ sáng sáng tôi bị đánh thức bởi tiếng cu đất gáy vang. Có khi kéo dài cả tiếng đồng hồ. Tiếng cu gáy làm tôi nhớ nhà, nhớ quê. Thói quen như thuở nhỏ, tôi mò mẫm đi tìm trên mấy cây thông, cây sồi quanh nhà, quanh xóm nhưng chẳng thấy chim cu gáy đâu. Có lẽ tại mình điếc lác, bởi từ khi tai nghe yếu thì tôi định hướng tệ lắm. Như nghe điện thoại reo đầu này mà mò kiếm đầu khác. Cái bệnh này có từ cả chục năm trước chớ không phải mới bắt đầu. Thuở tôi còn làm việc trong các cao ốc ở downtown Houston. Khi đợi thang máy, nghe tiếng Đinh! Đinh! tôi quay đầu về hướng này thì mọi người đi về hướng khác phía thang máy mở cửa, làm tôi sộ nhiều lần. Nói lòng vòng như vậy là vì tôi biết cu gáy ở đâu đó quanh nhà, tức mình là không tìm ra thủ phạm. Một hôm tôi tìm hoài không thấy, trở vào nhà ngồi thở dốc ở family room thì nghe tiếng gáy vọng oang oang. Tôi kề tai vào chỗ lò sưởi thì đúng là phát ra từ đó. Ha! Ha! Tôi biết chắc là anh chàng này đang ở đâu! Ra ngoài nhìn lên ống khói trên nóc nhà, thì anh cu gáy đang đóng đô chễm chệ trên chót cao ngay bên dưới mái che ống khói lò sưởi. Theo dõi vài hôm tôi biết anh chàng này cứ sáng sáng sau khi gáy đã đời thì bay qua nóc garage rỉa lông… để đón một ngày mới. Ôi sướng sao cuộc đời con chim cu đất này! Tôi cũng vui lây. Bao Mùa Nắng Hạ 169

    87 Nghĩ cũng lạ cho con người, sao rắc rối. Người xứ nào nói tiếng xứ đó. Lúc đầu mình qua Mỹ, Mỹ nói Mỹ nghe. Còn chim cu đất này, tiếng gáy có khác gì tiếng cu gáy ở Việt Nam! Bảo đảm mang anh bạn này về quê tôi, anh không cần học gáy kiểu VN, mà mấy con cu mái cứ theo ào ào! Ngẫm cuộc đời chim cu sướng hơn con người mấy bậc, không cần biết no đói, lúc nào cũng thảnh thơi. Có lẽ vì tối ngày rình chim gáy, rình gà gáy mà dạo nhỏ tôi hay nằm mơ thấy mình bay lơ lửng. Lạng qua lạng lại thấy xóm làng bên dưới. Con rạch trước nhà uốn quanh đẹp và êm đềm làm sao. Tôi xoải cánh, lượn trong gió mơn man mát lạnh, ôi chao hạnh phúc! Nhiều khi tỉnh giấc nửa chừng chưa đã, cố nhắm mắt ngủ thêm để tiếp tục giấc mơ, nhưng không tài nào ngủ lại được, tiếc quá chừng. lâm râm, tôi hay lội xuống ruộng, nước lấp xấp ngang bụng. Đi thật nhẹ len qua mấy bụi lúa, bụi lác tìm chỗ có nhúm bọt là chỗ đó có cá thia thia hoặc cá bảy trầu, có nơi còn gọi là cá trầu hay cá bãi trầu. Bọt cá thia thia thì đơm và nhuyễn hơn bọt cá trầu. Muốn bắt cá tôi dùng vợt, vợt nhẹ phía dưới bọt. Nhiều khi vợt nhằm cá mái, không có màu sắc, hay cá trầu thì thả trở lại. May mắn lắm vợt được cá thia thia Xiêm. Trên bàn học của tôi thường có khoảng năm bảy con nuôi trong keo. Ngăn các keo bằng tấm giấy tập xếp tư để chúng khỏi thấy nhau đá bóng. Loại cá này hễ thấy nhau là đá, cắn nhau tơi bời. Trước khi đi đá độ, tôi không cho cá ăn và thường tập bằng cách rút miếng giấy ngăn các keo là chúng cứ phùng mang đá bóng, đá gió. Trông thích lắm. Kể ra thì cũng hơn 60 năm rồi. Bao nhiêu thay đổi. Trò chơi khi xưa cũng không còn. Chẳng vậy sống ở xã hội này tôi có cảm tưởng mình cũng như con cá thia thia này. Con cá bị giam trong cái keo 1 gallon nước. Còn tôi thì tự giam mình trong căn nhà này. Cuộc sống của tôi thua xa cuộc sống con chim cu đất, có cả bầu trời thênh thang tha hồ bay nhảy. Có lẽ thời còn trai trẻ cuộc sống tôi cũng ít nhiều giống nó, bôn ba, giang hồ đó đây đời quân ngũ. Thời gian qua mau, bước chân ngày nay nặng nề mỏi mệt, mái tóc nhuộm trắng bụi đời, sức khỏe không còn khang kiện như xưa. Cuộc đời của tôi cũng đã một thời như con chim cu đất kia và giờ này thì như con cá thia thia trong chậu. Nói lòng vòng mà quên cho con cá thia thia ăn sáng nên nó cứ lội quanh giang sơn của nó phùng mang như muốn ăn thua đủ với tôi. Giang sơn của anh cá này là cái keo cỡ 1 gallon nước. Phía đáy tôi cho ít đá màu xanh xanh, đỏ đỏ cho vui nhà… nhà cá. Tôi biết chắc đây là cá trống vì màu sắc sặc sỡ. Thuở nhỏ ở quê tôi gọi là cá Xiêm. Cá thia thia Xiêm thì màu sắc đẹp hơn cá thia thia đồng Việt Nam. Nhớ lại những lúc trời mưa Sống trong căn nhà vắng lặng cũng buồn, nên tôi hay làm con cá thia thia giật mình, lúc đó nó trốn im giấu mình dưới đáy. Được ít lâu, lại mò lên phùng mang tiếp. Tôi và cá sống thật êm thuận, vì nó không trả lời trả vốn cho dù có bực mình tôi. Nhưng rồi mỗi khi thấy bóng tôi đi ngang nó cũng vồn vã lượn theo, phùng mang gây sự tiếp. Cuộc sống con cá này còn tệ hơn tôi nhiều! Cả đời không chơi và làm bạn được với đồng loại. Hễ gặp nhau là quần thảo tơi bời đến tưa mang, rách kỳ, tróc vảy. Bao Mùa Nắng Hạ 170 Bao Mùa Nắng Hạ 171

    89 Cơn mưa cuối Hạ ùn ùn kéo đến Houston vì chịu ảnh hưởng bão ở vùng vịnh Mexico. Bầu trời u ám như miếng giấy carbon in đậm không gian. Nhìn tờ lịch, mai đây bắt đầu vào Thu, vậy mà những cơn bão cuối mùa vẫn còn ráng cựa quậy cho đến phút cuối, như bão Ikes cách nay năm sáu năm. Dù vậy, cư dân ở đây đón những trận mưa cuối Hạ với vòng tay mở rộng vì cả mùa hè cây cỏ khô cằn thiếu nước trời ban. Mảnh sân trước nhà nhờ vậy cũng tươi mát hẳn lên, cỏ xanh hơn, mấy khóm cúc vàng trong sân tươi tắn, cây hoa Hoàng Hậu Hoàng Thiên Mai cành lá la đà trên đất vì no nước. Cánh Hoa Dại Màu Trắng Nhỏ Xíu Trong Đám Cỏ Xanh Phạm Văn Hòa Dù mưa gió, sáng nay vẫn đi uống cà phê với mấy người bạn già, từng cụm mây nặng treo đậm bầu trời. Bên lối đi sạch trơn tru vì mưa, tôi thấy mấy chiếc hoa dại trong đám cỏ xanh. Mấy hôm trước cũng chỗ này cỏ bắt đầu vàng úa vì thiếu nước. Những chiếc hoa tí hon này phải tinh mắt mới thấy. Hoa trắng bốn cánh có nhụy lơ vàng. Loại hoa dại này làm sao biết tên, cũng như chúng ta đã gặp bao nhiêu cánh hoa trong đời có mấy ai để ý. Cũng tại đám cỏ này, vào buổi chạng vạng hai năm trước, con mèo trắng nhà ai nằm thong dong hưởng buổi chiều êm ả. Tôi chụp được bức ảnh con mèo nổi bật trong đám cỏ xanh. Được biết con mèo cũng chết cách nay không lâu. Không biết những cánh hoa dại kia tô điểm lối đi này được bao lâu nữa? Cuộc đời là vậy. Hiện hữu, thực tại như chiếc hoa dại này rồi mai đây sẽ không còn. Tôi chợt nghĩ những giọt nước mưa tưới mát cây cỏ, tưới mát cuộc đời này rồi sẽ thẩm thấu trong lòng đất. Giọt nước mưa này biết đâu đã qua bao nhiêu chu kỳ biến thể của vũ trụ từ thể đặc, bốc thành hơi, sang thể lỏng nuôi sống loài người… để rồi biến mất. Bao nhiêu nhà khảo cổ viết về cuộc sống con người, đời sống loài khủng long thời tiền sử, họ tìm được những tinh thể nước được kết tụ ngàn vạn tuổi chôn sâu dưới lớp băng dương. Tôi chạnh nghĩ đến cuộc sống con người thật nhỏ bé, khôn cùng Bao Mùa Nắng Hạ 174 Bao Mùa Nắng Hạ 175

    90 bé nhỏ! Rốt cuộc cũng chỉ giống như chiếc hoa dại xinh xắn, không tên kia thôi! Hai ngày nay chứng kiến giờ hấp hối của con cá lia thia nuôi gần năm nay và có lần tôi viết về nó. Con cá này là thằng bạn không hề quấy rầy, không ồn ào, không đòi hỏi. Mỗi lần đi đâu về hay sáng sớm bước qua chậu là nó phùng mang luợn qua lại như đón tiếp, như mừng rỡ, như thách thức. Cách nay mấy hôm còn mạnh khỏe, hôm qua nó chui đầu xuống đáy chậu không buồn nô lượn như mỗi lần tôi đến. Thay nước, cho thuốc vào nó cũng không khá hơn. Nó cố bơi đến chỗ bơm lọc nước nằm im như tìm chút dưỡng khí để tranh sống. Lâu lâu gắng bơi vòng, nhiều lần nó vùng cất lên thật nhanh, thật cao, nhưng rồi cũng lại chìm dần xuống đáy. Mang cá thoi thóp. Tôi vỗ vỗ vào thành hồ lúc tắt đèn đi ngủ thay lời vỗ về an ủi, hy vọng hôm sau nó sẽ khá hơn. Nhưng sáng ra, cá nằm im bất động. Con cá thân yêu, là thằng bạn âm thầm nhất của tôi đã chết. Mang nó bỏ vào bồn cầu, giựt nước. Tiếng nước rút, dòng nước xoáy đã rút nó sâu vào nơi tăm tối. Nỗi buồn len đến. Tôi mất thêm một niềm vui mà cả năm nay được hưởng. Rồi đây tôi sẽ quên và sẽ không còn vương vấn. Có lẽ tôi sẽ nuôi con cá vàng, thật vàng thay chỗ cho con cá lia thia, nhưng chắc chắn cá vàng không thể nào thay những kỷ niệm mà tôi đã có gần năm nay với nó. Cũng như tôi đã đánh mất quá nhiều kỷ niệm sâu đậm trong đời mình, cho dù tôi kiếm tìm niềm vui khác để khỏa lấp, nhưng đời nào thay thế được những mảnh đời đã ăn sâu vào lòng. Cơn mưa vừa dứt. Bầu trời vẫn còn xám xịt. Tôi mang vội máy ảnh tìm chụp chiếc hoa dại trắng tí tẹo ngoài kia, nhưng cơn mưa đã làm cánh hoa ủ rũ. Mới hôm qua, nơi đây chỉ là đám cỏ xanh. Sáng nay điểm thêm mấy cánh hoa tí hon dại màu trắng xinh tươi. Và bây giờ đã tàn úa. Cuộc đời mau thay đổi. Đám cỏ xanh kia chưa chắc làm ai để ý. Và đám cỏ chỉ đẹp khi được tô điểm vài cánh hoa dại như cuộc đời buồn điểm vài thứ cho bớt tẻ nhạt, để rồi phút chốc không còn lưu dấu vết. Cánh hoa dại tí hon biến mất. Con cá thia thia nằm sâu trong lòng cầu. Hình hài con người trở thành tro bụi. Sự biến đổi khôn lường như cuộc sống trần gian mà nhiều lúc không cảm nhận được. Ngoài trời mưa bắt đầu nặng hạt. Những hạt mưa đánh tiếng lắc rắc vào kính cửa sổ để lại những giọt nước bò từ từ trên khung cửa như giọt nước mắt lăn dài trên má. Trời đất biến thiên khôn lường. Những cành cây oằn oại theo cơn gió. Những tiếng sấm, những lằn chớp lập lòe ngoài không gian. Tôi ngồi đếm sau khi thấy ánh chớp 1, 2, 3, 4, , và tiếng đoành đoành, cho biết cơn sét không xa lắm từ chỗ tôi ngồi, cảm tưởng như thời chinh chiến xa xưa mỗi lần nghe tiếng pháo địch. Mưa càng nặng hạt. Giông gió tơi bời. Bầu trời mờ mịt. Cơn mưa Hạ vì ảnh hưởng của trận bão cuối mùa đã đến đây rồi. Tuần trước cơn bão còn nằm khơi khơi đâu đó trên vùng trời phía nam Đại Tây Dương. Cách nay mấy hôm hoành hành vùng Cancun Cozumel ở Mexico. Bây giờ đuôi bão càn quét Houston, và không lâu sẽ biến mất để lại dấu vết tàn phá những vùng bão đi qua, như vết thương, dấu thẹo để lại trên thân thể con người trong hành trình cuộc đời, trong cuộc chiến tàn khốc mà thế hệ tôi đã trải qua. Mai này bắt đầu mùa Thu. Mùa thơ mộng, mùa lá vàng rơi, trăng vàng lơ lửng, mặt hồ phẳng lặng như tấm gương soi như các nhà thơ ca tụng. Tiết trời thay đổi. Cuộc đời đổi thay. Tôi cũng không buồn nhớ tên trận bão rớt, như tên tuổi con người cũng sẽ rơi vào lãng quên. Chiếc hoa dại nhỏ tí tẹo kia làm đẹp cho đời trong khoảnh khắc rồi biến mất. Nét đẹp con người tiềm ẩn. Cái đẹp của vũ trụ, vẻ đẹp thiên nhiên đầy dẫy bên ta. Có chăng là mình nhận biết hay không mà thôi. Tiếc đời hoa dại không tên, tội nghiệp con cá lia thia, và thương cuộc sống con người khi ra đi mang theo những điều tiềm ẩn. Và tôi nghĩ nhiều về thân phận mình khi ngọn đèn phụt tắt đêm đêm. Bao Mùa Nắng Hạ 176 Bao Mùa Nắng Hạ 177

    91 Mai này bắt đầu mùa Thu. Mùa thơ mộng, mùa lá vàng rơi, trăng vàng lơ lửng, mặt hồ phẳng lặng như tấm gương soi như các nhà thơ ca tụng. Tiết trời thay đổi. Cuộc đời đổi thay. Tôi cũng không buồn nhớ tên trận bão rớt, như tên tuổi con người cũng sẽ rơi vào lãng quên. Chiếc hoa dại nhỏ tí tẹo kia làm đẹp cho đời trong khoảnh khắc rồi biến mất. Nét đẹp con người tiềm ẩn. Cái đẹp của vũ trụ, vẻ đẹp thiên nhiên đầy dẫy bên ta. Có chăng là mình nhận biết hay không mà thôi. Tiếc đời hoa dại không tên, tội nghiệp con cá lia thia, và thương cuộc sống con người khi ra đi mang theo những điều tiềm ẩn. Và tôi nghĩ nhiều về thân phận mình khi ngọn đèn phụt tắt đêm đêm. Tâm trạng ngổn ngang, luyến tiếc xen chút buồn man mác! Tôi yêu cánh hoa dại màu trắng nhỏ xíu trong đám cỏ xanh và tiếc thương đời hoa không tên vắn số. Tôi buồn nhớ thằng bạn cá lia thia đã một thời làm tôi vui. Tôi yêu hình ảnh trẻ thơ hồn nhiên và cám ơn chân tình bằng hữu được san sẻ trong đêm Trung Thu mưa gió nơi quê người… Phạm Văn Hòa Bên ngoài trời tối thui dù mới 5 giờ 15 phút. Trong nhà im vắng như chìm vào bóng đêm. Cái hồ nhỏ giang sơn của con cá lia thia vẫn còn, đèn sáng chiếu qua vạt nước long lanh trong vắt sủi bọt đầy dưỡng khí. Mọi thứ còn đó nhưng thiếu vắng dáng bơi lượn của con cá lia thia. Cũng khung cảnh này, cũng vào buổi chiều mưa gió sấm chớp như hôm nay cách nay gần năm năm, đã thay đổi cuộc sống thân quen của tôi gần năm mươi năm trời tôi quen sống. Và giờ này chắc chắn chiếc hoa nhỏ dại xinh xắn màu trắng tinh không còn, tơi tả vì cơn mưa bão, và hình ảnh đẹp kia mãi mãi đi vào lãng quên. Bên ngoài vẫn còn mưa, tiếng long tong nhịp đều ống khói trên mái nhà. Tôi rời nhà đi tìm niềm vui không chờ cơn mưa dứt hạt. Bước vội ra ngoài đến tham dự buổi tiệc trà Trung thu. Cánh hoa trắng tí hon không còn trên lối đi. Chắc chắn tiệc trà Trung Thu đêm nay không có ánh trăng rằm vằng vặc sáng, nhưng có vầng trăng kỷ niệm đưa tôi về thời thơ ấu để quên đi mưa gió cuộc đời. Chắc chắn đêm nay không có lồng đèn Trung Thu như thời xa xưa, nhưng có những ngọn nến lòng âm ỉ trong tâm hồn đậm thời đã qua. Chắc chắn đêm nay sẽ không có những tiếng ca trong vắt trẻ thơ, nhưng thay vào đó biết đâu có những giọng ca trĩu nặng sự đời ca ngợi ánh trăng sáng ngà có cây đa to có thằng cuội già… ôm một mối mơ như thời ngày xưa còn bé. Bao Mùa Nắng Hạ 178 Bao Mùa Nắng Hạ 179

    92 Nhìn ảnh bạn không sao cầm nước mắt Mất chiếc giày tìm đâu chiếc thứ hai Khập khễnh đi gắng hết đoạn đường dài Thôi hãy quẳng, thà ta đi chân đất Những đứa con ngày nào mình thay tã Đến bây giờ con nay đã lớn khôn Hình hài cha nay đã hắt héo hon Con lại đóng vai cha thay cho bố Những thằng bạn đứa còn, người đã khuất Đứng bên mày, còn có nhớ tao không? Mắt lạc thần nhìn vào chỗ hư không Mong tìm lại chút tình nồng bằng hữu? Hãy quên đi đời không gì vĩnh cửu Có rồi không, hữu sắc cũng như không Có một ngày ta hết nợ trần hồng Cỡi bạch hạc phiêu bồng nơi thượng giới Tao gởi mày vài ba lời thăm hỏi Quên đi mày cái thế giới phù du Cứ như mày, vậy mà thấy khỏe ru Không lo nghĩ, sân si, cùng đau khổ Bao Mùa Nắng Hạ 180 Bao Mùa Nắng Hạ 181

    93 Thằng Năm Cà Dom Phạm Văn Hòa Hổm rày trời mưa rả rích. Nằm khoanh trong khoang ghe Năm Cà Dom thấy nhớ miệt Năm Căn quê mình quá xá. Cà Mau, mỗi lần mưa thì như không bao giờ dứt. Năm nằm trong ghe này ba ngày liên tiếp cứ dỡ hết hũ mắm cá cơm ăn với cơm nguội vắt theo. Bọc ớt sừng trâu với mớ dưa leo cách nay mấy hôm ăn giặm với cơm mắm cũng bắt quá chừng. Năm chèo mấy ngày đường từ Năm Căn lên Rạch rập theo lời Cậu Sáu nhắn. Mấy năm nay từ khi má mất, đến mùa lúa thì Năm theo đám bạn đi gặt lấy công, tát đìa bắt cá làm mắm, hay làm khô để mang về ăn Tết. Mỗi lần đi cả tháng trời mới về. Nhiều khi làm chỗ này xong, bà con ở làng bên kêu qua phụ, bởi vậy có lúc kéo dài vài ba tháng không chừng. Năm làm chăm chỉ, tánh tình thiệt thà nên người ở mấy xóm xa cũng đồn và kêu anh luôn, khi phụ cất nhà, khi phụ đào hào lên liếp, khi đào mương đấp nền. Lu bu vậy rồi hết năm lúc nào không hay. Bao Mùa Nắng Hạ 182 Bao Mùa Nắng Hạ 183

    94 Từ ngày má Năm mất, chôn cất xong anh càng đi dữ hơn. Bà con của Năm không có mấy người, hồi tản cư chết hết chỉ còn cậu Sáu ở Cà Mau, và Cậu Tư thì ở Sóc Trăng. Nghe nói chớ từ hồi nào tới giờ Năm có đi đâu xa. Lẩn quẩn miệt Cà Mau này thôi. Chỗ Năm ở miệt Năm Căn, Cái Nước, mùa khô thì đất phèn quá, không trồng trọt nước biển tràn vào làm mặn nước, phèn đất. Ngày tháng thoi đưa, Năm giờ cũng đã 18 tuổi. Má mất đã ba năm rồi. Còn ba thì đi mất biệt từ ngày má sanh Năm, nên anh không biết mặt mũi, mà má Năm cũng chưa hề nói rõ tông tích của ba dù Năm có nhiều lần han hỏi. Căn nhà má để lại trống trước trống sau, chủ thương tình cho cất trên đất mà lúc sống má làm công tá điền. Mới nghe ai cũng tưởng Năm có nhiều anh em nên anh mới có cái tên Năm Cà Dom, nhưng thật ra tại anh ở Năm Căn, mà sống làm thuê trên ghe, nên bà con đặt chết danh Năm Cà Dom là vậy đó. Anh cũng chẳng biết giấy khai sanh anh tên gì, mà cũng không biết có hay không. Anh cũng có đi học dù rất trễ lúc lên tám tuổi thì phải. Nhưng chẳng được bao lâu, đánh vần chưa xong thì anh nghỉ học theo má đi làm mướn chỗ khác. Rồi Năm cũng không trở lại trường. Tới bây giờ mặt chữ cũng không biết còn nhớ hay không. Nhiều khi lượm tờ nhật trình, Năm chỉ coi hình còn nhờ mấy đứa bạn đọc kể cho nghe. Cuộc đời của Năm nhiều khi anh nghĩ còn thua con chó Cò của ông Cả điền chủ mà năm nào anh cũng lên làm thuê. Mẹ mất, không biết ba là ai! Nỗi buồn thoáng qua đầu như cơn gió. Rồi anh an phận, chặc lưỡi như con cắc kè. Nhờ vậy Năm lúc nào cũng tươi cười với mọi người nên được bà con thương mến. Má Năm lúc còn sống vẫn thường chỉ ngôi sao trên trời nói là mỗi người một số phận. Khi nào sao đổi ngôi, thì chừng đó mình theo ông theo bà. Má còn nói nhiều lắm mỗi đêm khi nhìn sao trên trời, mà nay Năm chỉ nhớ mang máng. Mỗi lần như vậy, dù trong bóng tối, Năm vẫn thấy má lấy cái khăn rằn vắt vai chậm nước mắt. Má têm thêm miếng trầu bỏ vô miệng nhai bỏm bẻm, rút cục thuốc rê sỉa một cục gồ cao bên má, mắt nhìn sâu trong bóng đêm. Năm biết má buồn lắm, nhưng không biết buồn cái giống gì. Bởi có hỏi má Năm cũng không nói. Nay má không còn, chắc má cũng đở khổ phần nào. Chắc về với Phật. Má vẫn thường nói vậy mà. Năm thở dài. Lòng buồn vô hạn. Nỗi buồn vô cớ sao cứ đến đi không để Nam yên thân! Mưa vẫn còn nặng hạt. Bong bóng nước nổi lềnh bềnh trên mặt sông. Năm dòm muốn chóng mặt. Ghe Năm cặp khuất sau rặng dừa nước để tránh gió. Lá dừa kêu xào xạc. Năm đoán giờ này chắc cũng chiều xế rồi, chút nữa đây trời sập tối, mặc sức nghe tiếng ếch, nhái, ểnh ương rầu thúi ruột. Chiếc ghe này giang hồ với Năm Cà Dom khắp vùng sông rạch chi chít Cà Mau. Mới năm rồi kiếm được mớ tiền anh mua dầu chai, dầu rái để trét chiếc ghe cho khỏi bị nước ăn, sau khi cạy hà thiệt sạch. Năm tốn cả tuần trét thiệt kỹ và đợi cho thiệt khô. Năm còn lấy lá dừa nước lợp lại mái, nhờ vậy mà mưa mấy ngày nay không dột như năm rồi. Nằm mơ màng vắt tay lên trán, bên ngoài mưa lộp độp trên mái, trên đám dừa nước. Tiếng cá đớp mồi trên sông nghe thiệt rõ. Trời vừa sập tối là muỗi kêu ầm ầm đánh thức Năm dậy. Bao Mùa Nắng Hạ 184 Bao Mùa Nắng Hạ 185

    95 Anh ra khoang ngoài nhúm lửa un khói đuổi muỗi. Năm ngồi chồm hỗm, phùng miệng thổi cho lửa mau bắt. Ánh lửa lập lòe, khói len qua vách vươn lên không càng làm anh nhớ nhà và cảm thấy cô quạnh. Mắt Năm cay sè, nước mắt ràn rụa, không biết vì khói hay vì cám cảnh thân đời côi cút. Thằng Phước, thằng Sang cùng nhóm làm công trước đây, nay đứa nào cũng có gia đình, yên bề gia thất, không còn lang bạt kỳ hồ như Năm. Thằng Sang sắp có con đầu lòng. Năm cũng có để ý con Út ở cùng xóm với cậu Sáu, nhưng coi mòi cũng chẳng đi đến đâu. Nghĩ đến đây, Năm hướng mắt về xóm Rạch Rập gần mái đình cong cong. Mái nhà của con Út ẩn hiện dưới màn khói, tuy gần mà sao quá xa. Ba ngày trước khi vừa đến đây, Năm ghé chào cậu Sáu vì cậu nhắn Năm ra đây để tiếp cậu lên liếp cho miếng đất cậu vừa mướn để trồng dưa trồng bắp, bầu bí. Hôm đó con Út cũng qua nhà cậu Sáu có chút việc. Gặp con Út mà tim Năm muốn rớt khỏi lồng ngực. Con nhỏ trông lớn đại. Mới chưa giáp năm mà nhổ giò, mình mẩy nở nang thon gọn. – Anh Năm mới lên? Con Út đon đả hỏi, giọng giòn tan làm Năm chết điếng. – Ừa! Tui mới tới xế trưa. Năm trả lời mà không dám nhìn mặt con Út. – Cậu Sáu biểu tui lên tiếp công chiện. Năm kể tiếp để mong cầm chân con Út, nhưng con nhỏ bỏ đi ra sau bếp nói chuyện với mợ Sáu làm Năm cụt hứng. Ngoài này Năm nghe lòng thấp thỏm. Năm đoán chừng sau khi tiếp cậu mình lên liếp khoảng một tháng thì xong, cầu mong cậu Sáu giữ Năm lại để sơn giặm đình Rạch Rập mà cậu là ông Từ, để có dịp gặp con Út nhiều hơn. Tự nhiên chiều nay Năm nhớ con Út quá chừng. Bên ngoài trời tối hẳn. Tiếng côn trùng kêu uềnh oàng vang rền. Cậu Sáu biểu Năm chiều lên nhậu cá lóc nướng trui, nhưng mưa gió như vầy, đường trơn trợt như thoa mỡ, tối còn trở về ghe, thấy lấn cấn quá nên thôi. Vậy nên Năm đã dằn bụng cơm chiều, với vắt cơm nguội cuối cùng. Gần khuya, cơn mưa cũng dứt hạt. Năm không ngủ được vì đã ngủ cả ngày. Bầu trời tối thui của đêm ba mươi. Muỗi kêu vo ve như ong vỡ tổ. Năm khêu thêm lửa, bỏ ít vỏ dừa chưa khô cho có khói đuổi muỗi. Trên trời ngàn vạn vì sao lấp lánh. Sau cơn mưa trời đầy sao! Chắc sao của má Năm không còn nữa, đã xẹt mất như má đã ra đi biến dạng. Còn ngôi sao nào của Năm? Năm chắc là cái sáng nhất vì má nhiều lần chỉ Sao đó là của con. Cuộc đời sao rắc rối quá. Năm rót ly rượu đế, nhâm nhi, thấy tâm hồn bay bổng. Học lóm được mấy câu vọng cổ anh cất giọng vang vang trong đêm hòa lẫn tiếng ếch nhái, côn trùng và tiếng muỗi vo ve như tiếng đàn của dàn nhạc cù cưa: Ôi! Nhìn trời hiu quạnh, rừng đông sương gió lạnh Hướng quê nhà lòng TUI thêm chạnh tủi niềm riêng Em ÚT ơi muôn dặm xa xôi, xin em giữ vẹn hương nguyền Để cho người cô lữ phải nặng mang điều tủi hận Bao canh tàn ngơ ngẩn, nhìn bóng trăng khuya lặng lẽ giữa đêm… ờ ở ợ… trường… Giọng ca trầm buồn của Út Trà Ôn trong bản Sầu Vương Biên Ải đã đi vào vào Năm như những con rạch chằng chịt miệt Cà Mau. Mỗi lần buồn cho thân phận mình, Năm ca giọng trầm ấm ngân nga, và đêm nay sao nghe quá não nuột. Năm mong Con Út nghe được tâm sự mình qua giọng hát ngọt ngào này mà đừng vô tình với Năm như vậy nữa. Nghe nói con gái mê kép cải lương lắm, và Năm chỉ mong được vậy để theo gót thằng Sang, thằng Phước lập gia đình dọn về ở luôn ngoài Rạch Rập này. Bản vọng cổ vừa dứt thì mắt Năm cũng nằng nặng… cảm giác nhẹ nhàng lâng lâng, bay bổng… Con chó chạy lăng xăng từ đầu ghe đến lái không tài nào cứu được chó mẹ vừa trượt chân rớt xuống sông bị nước cuốn phăng đi. Chó con tru từng hồi, buồn bã lên bờ lang thang, đi hoài không biết đi đâu, đến khi đói lã thì trời đã sụp tối. Cuối cùng chó lê lết đến đám cỏ êm như thảm nhung. Dù rã rời Bao Mùa Nắng Hạ 186 Bao Mùa Nắng Hạ 187

    96 nhưng cơ hồ có sức mạnh. Chó đi như bay trên thảm cỏ mướt êm mềm mại dưới chân như lướt trên sóng nước, quên đi mệt mỏi. Trên không sao đầy trời, có ánh sao xẹt để lại vệt sáng long lanh. Bên đường thấp thoáng từng đóm lửa nhấp nhánh chuyền từ các bụi cây như nô đùa trong ngày hội. Chợt có tiếng trong trẻo: – Chó đi đâu lang thang đến đây? Chó lầm lũi bước, bên đường các đóm sáng lập lòe. – Chó cho Hy Vọng đi cùng được không? Chó tiếp tục bước không trả lời. Đóm sáng của Hy Vọng trong hơn, nhấp nhánh hơn, nổi bật trong các đóm sáng chung quanh. – Cả đời Hy Vọng lẩn quẩn quanh đây thôi. Những đêm tối trời là những đêm vui nhất, các đóm sáng nô đùa cho đến bình minh. Chó đưa Hy vọng đến những nơi ngoài kia kìa, chỗ mà Hy Vọng chưa từng đặt chân đến. Hy vọng vừa nói vừa trỏ về góc trời xa sẫm tối. Cả đời chó sống trên sóng nước, chiếc ghe cà dom cùng đám lục bình bập bềnh là bạn, là nhà. Giờ trên đất liền chó cảm thấy cuộc đời sao quá nhiều điều lạ. Nay lại nghe giọng ngọt ngào của Hy Vọng rót vào tai, làm mệt mỏi đói khát cơ hồ tan biến. Chó không trả lời, nhưng gật đầu. Hy Vọng mừng quýnh bay lượn từ cây này đến cây khác, khi xuống là đà, khi bùng cất lên cao, khi hiện khi ẩn sau lùm cây ven đường. Chó nhìn ngây ngất. Bốn chân nhịp nhàng rảo bước, Hy Vọng đáp trên lưng chó đi mãi miết đến khi mặt trời đỏ hừng phương Đông. Chó rã rời nằm nghĩ bên ngôi đình cạnh bờ sông. Hy Vọng không còn lập lòe sáng như đêm qua. Rúc vào mớ lông của chó tìm hơi ấm ngơi nghỉ. Chó bị đánh thức bởi tiếng muỗi vo ve. Uống ngụm nước làm chó tươi tỉnh. Chó nhấm nháp đám cỏ ven sông như thói quen mỗi khi mệt mỏi đuối sức. Rồi tiếp tục cất bước có Hy Vọng thủ thỉ bên tai, trầm trồ những nơi xa lạ. Cảnh sắc, âm thanh những nơi chó đi qua cơ hồ nơi tiên bồng mà Hy Vọng chưa hề nghe, thấy, biết. Thì ra cuộc đời ngoài kia giang sơn mà từ lâu Hy Vọng được lớn lên còn lắm điều thú vị, mà Hy Vọng chưa hề được biết. Chó giải thích cho Hy Vọng như người từng trải. Có Hy Vọng đồng hành, con đường như không còn dài lê thê mà chó đã từng đi qua. Ngày qua ngày Chó và Hy Vọng trở thành đôi bạn chí thiết. Chó đưa Hy Vọng qua những nơi nơi hùng vĩ, mênh mông, có sông hồ mây nước… Rồi một hôm đến nơi ngập tràn ánh sáng chập chờn. Hy Vọng như bị mê hoặc say sưa nhìn ngắm, bay lượn, cao mãi, xa mãi theo đuổi nô đùa cùng ánh sáng mới! Chó ngóng đợi mòn mỏi ngày qua ngày. Hy Vọng không trở lại nữa! Chó buồn bã nhìn xuống đôi chân rướm máu tự lúc nào không hay, liếm vết thương, khập khiễng, lặng lẽ từng bước nặng nề tìm về chiếc ghe Cà Dom bên rặng dừa… – Năm Cà Dom! Năm Cà Dom ơi! Sáng bét mắt rồi kia cà! Bớ Năm! Tiếng kêu vọng từ trên xóm làm Năm choàng tỉnh giấc. Tiếng cậu Sáu giục Năm lên ăn rồi còn ra ngoài rẫy. Thì ra Năm đã nằm mơ. Giấc mơ thiệt lạ. Năm bươn bả ra mũi ghe vục đầu xuống sông rửa mặt, ra chiều tiếc rẻ vì giấc mơ chưa trọn. – Dạ! Tui lên liền đó cậu Sáu! Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 188 Bao Mùa Nắng Hạ 189

    97 Bóng âm thầm theo chân lặng lẽ Từng đêm về se sẽ gọi tên Tiếng lòng buồn héo hắt dâng thêm Tôi cùng bóng bên đèn sóng bước Nghe như mưa gọi hồn len lách Vẳng đâu đây tí tách vắn dài Phải mưa không, hay bão lòng này Khe khẽ tiếng tháng ngày lay động Nhạc êm êm du dương trầm bổng Sóng nhạc buồn gọi mộng tên ai Bóng cùng tôi từng bước lung lay Tôi cùng bóng lưu đày phòng vắng Bóng đâu rồi ánh đèn chợt tắt Giữa canh khuya trăng vắt bên song Ánh lung linh len lén vào phòng Khi mờ tỏ cho lòng hiu hắt Chiếc bóng ơi sao đêm dìu dặt! Lòng trũng buồn trằn trọc thâu đêm Mắt lũng sâu thầm gọi tên em Em là bóng! Hay đêm sầu lẻ bóng… Bao Mùa Nắng Hạ 190 Bao Mùa Nắng Hạ 191

    98 Năm đứng nhìn trân. Hình má tiều tụy, nhưng vẫn hy sinh lo lắng. Ngày đó, khi Năm rời quê hương, bà vào giữ căn nhà mà suốt đời con mình ra công xây dựng. Chẳng bao lâu, bị đuổi ra khỏi nhà thất thểu trở về quê. Bà còn được nguồn tin có thẩm quyền lúc bấy giờ cho biết là Năm và gia đình đã bỏ xác, nên mớ giấy tờ má cầm trên tay về nhà cửa của Năm coi như không có giá trị. Đấy má của Năm là vậy, cả đời cũng hy sinh cho con. Bây giờ má Năm già lắm, nhưng ngược lại đầu óc má còn thật minh mẫn. Bà kể từng ly từng tí về cuộc đời của Năm mà Năm chưa hề nghe. Má kể là ngày sanh Năm, làng quê bị lụt nên bếp than hồng để dưới giường của má cho ấm khi sanh nở, bị nước trôi đi lúc nào không hay. Đó là cơn lụt lớn chưa từng có ở làng quê của Năm bao giờ. Má cười khi kể đến đây và vò đầu Năm: – Con sanh vào năm ngọ, mạng thủy, mà gặp hồi nước lụt trôi lò than, thảo nào số con xa xứ! Ngày Tôi Tròn 70 Phạm Văn Hòa Năm ngồi nghe má kể chuyện đủ thứ mà lòng lâng lâng, như được xem khúc phim quá khứ đời mình. Từng tiếng của má rót vào tai, như tiếng võng đưa kẽo kẹt trưa hè, như tiếng ru êm Ngày mai Năm được tròn 70 tuổi! Nhớ lại, hai chục năm trước, Năm về quê thăm má bị đau nhiều vì bệnh già. Lúc đó bà rất yếu nhưng lúc nào cũng tỏ ra còn giúp ích được cho gia đình. Má Năm tuy chậm chạp, nhưng hết vào lại ra khi trở mấy vỏ dừa dưới nắng, khi hốt mớ lúa cho gà ăn. Tiếng cúc, cúc, cúc cúc… kìa, kía, kía. kía kia tuy yếu ớt nhưng đủ để bầy già vịt chạy ào tới, mừng rơn, ồn ào ngóng mỏ chờ đợi. Má cầm trên tay nắm lúa nhìn Năm cười vui, nụ cười hồn nhiên rạng rỡ. Bao Mùa Nắng Hạ 192 Bao Mùa Nắng Hạ 193

    99 khi bên ngoài trời mưa lất phất, như tiếng nhạc của con diều căng gió vào những đêm trăng vằng vặc… Tiếng của má êm quá, nhẹ nhàng quá như đang nghe bài hát thần tiên. Lâu lâu má ngừng, miệng móp mép nhai trầu, mắt đăm nhìn vào chỗ trống không như cố níu lại thời gian cuộc đời đứa con lưu lạc. Má biết rồi đây Năm sẽ lại ra đi, và ngày má mất chưa biết có còn gặp lại! Má nói như vậy và rút khăn tay trong túi áo bà ba ngắn tay ra lau mép trầu, và lau nước mắt. Má và Năm ngồi thật lâu, bồi hồi khi chiều dần xuống. Má kể chuyện đời xưa, Năm kể cuộc sống nơi xứ người. Thời gian qua mau. Như nhà tiên tri má nói đúng, ngày má mất Năm không về để đưa người lần cuối. Còn đâu nữa ngày đầm ấm ngày xưa. Cuộc đời Năm theo dòng nước lũ lụt trôi giạt. Bao nhiêu thăng trầm, vậy mà nay cũng đến ngày sinh nhật 70. Năm cám ơn ba má đã cho mình cuộc sống, đã hy sinh để Năm có cuộc đời hơn ba má ngày xưa. Giờ đây mỗi lần nhìn đến con cháu là mỗi lần nhớ đến ba má năm xưa. Sự hy sinh cho con cháu của Năm bây giờ không thấm gì so với sự hy sinh của ba má ngày nào, nhưng nỗi lòng của bậc cha mẹ lúc nào cũng muốn con cháu mình nên người hữu dụng. Cuộc đời Năm hôm nay và mãi mãi sau này, phần nào là kết tụ của những người đã đi qua đời Năm. Cha mẹ cho Năm cuộc sống. Vợ con cho Năm tình yêu thương, niềm tin và nghị lực. Anh chị em cho Năm tình yêu thương ruột thịt gia đình. Bà con thân hữu cho Năm vòng tay ấm nồng khi hoạn nạn. Đồng đội đã hy sinh để Năm có cuộc sống hôm nay. Xã hội là cái nôi để cùng được sống trong tình tương thân tương ái. Tất cả những gì đi qua đời Năm đã để lại ít nhiều dấu ấn kỷ niệm, và anh mang ơn tất cả những gì anh thụ hưởng. Mai đây là ngày sinh nhật 70 của Năm. Đêm nay anh ghi lại cảm nghĩ đi qua đầu mình. Nhìn bàn tay gõ đều trên bàn phím máy vi tính, anh mới nhận ra thật nhiều nếp nhăn tuổi đời. Chợt nhớ sức khỏe suy giảm hơn năm qua. Đầu óc chậm tính hơn năm rồi. Năm cố viết những gì còn cặn lại trong đầu theo nhịp gõ đều đều dưới ánh đèn trong đêm, vì sợ mai đây không được như ngày hôm nay. Có người cho rằng cuộc sống vào từng tuổi này, như một ngọn đồi vừa đến chót cao, như con tàu vừa rời trạm chót, như vừa bước lên bên lề cuộc đời nhìn thế sự như các chiếc xe trên đường qua lại. Năm không màng nghĩ đến nữa, mà với anh mỗi ngày trôi qua Năm vui vẻ thức giấc thấy ánh mặt trời. Đêm đen cô đơn qua đi, và ngày mới bắt đầu. Năm chấp nhận những gì sẽ đến với thái độ hoàn toàn thoải mái, thanh thản. Anh thấy cây cỏ xanh hơn. Hoa thắm sắc hơn. Tiếng chim líu lo như những khúc nhạc mà anh chưa hề nghe… và ánh trăng đêm mơ màng hơn cho dù tròn hay khuyết. Nhìn lại 70 năm đời mình như một ân sũng mà anh được hưởng. Những hình ảnh xa xưa trên các bức hình trong album, cho anh cảm xúc của từng mảnh đời đi qua. Cuốn album trên tay, mất hoàn toàn các hình ảnh thời thơ ấu vì đã bị thất lạc trong bước đường lưu lạc. Nhưng nhờ lời kể của má Năm nào, thời ngày xưa thơ ấu vẫn được diễn ra tuần tự lớp lang. Kỷ niệm đó không bao giờ trở thành hiện thực, nhưng lúc nào cũng tiềm ẩn trong Năm, chực sống dậy đưa anh vào vùng trời tưởng chừng đã lững quên. Quá khứ, mờ nhạt dần với những phù du, và giờ đây Năm thấy ánh lửa yêu thương còn lấp lánh, bập bùng trên con đường hun hút trước mặt… Năm lẩm bẩm: Hừ! Tuổi già Như bóng chiều, gãy đổ bóng hình vẹo xiêu, kéo lê trên đất Và tháng ngày vỏn vẹn đếm trên đầu ngón tay thôi Còn hiện tại, cớ sao thẫn thờ Như cán cân đời xiêu lệch Ngả dần khi mỗi khắc trôi qua Bao Mùa Nắng Hạ 194 Bao Mùa Nắng Hạ 195

    100 Tôi đã làm gì, đã nghĩ gì! Làm sao nhớ hết Gồm một mớ tiếc thương, lưu luyến, hận thù Cố nhớ chỉ làm hẫng sâu, chới với đày đọa thân tôi Tôi đang làm gì, hay im lặng ngồi chờ cam chịu Tôi sẽ còn lại gì, hay nhắm mắt đợi chờ… Giấc ngủ triền miên… Nhưng kìa… Nhìn trong mắt em Cả khung trời thu hẹp êm đềm Lặng thinh trong lời nói yêu thương Tôi thấy thiên đường vĩnh cửu… (Sẽ còn lại gì của Phạm Văn Hòa) Viết lại trong đêm trước ngày sinh nhật 70th. Phạm Văn Hòa Xuân Đến, Xuân Đi… Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 196 Bao Mùa Nắng Hạ 197

    101 Hôm trước lái xe xuyên tiểu bang vào ban sáng, trời còn mờ sương mai. Giá buốt không còn nhường cho gió hiu hui, lành lạnh. Cái lạnh vừa đủ để khỏi phải co ro, nhưng cũng đủ để mặc chiếc áo gió. Nhờ cây cỏ nhẹ lay hai bên đường, bằng không tôi có cảm tưởng bỗng dưng sự sống không còn quanh đây. Chiếc xe lướt nhẹ trên xa lộ. Hai bên đường, các loại hoa dại nở đều phủ đầy cánh đồng hoang, phe phẩy như vẫy chào tôi đi qua. Tôi yêu màu vàng nhạt, màu tím tím, màu loài hoa dại từng mảng thảm trải dài lún trong màn sương. Mùa xuân đã đến! Khi nói đến mùa xuân là phải nói đến hoa, cho dù được nâng niu trong nhà, ngoài vườn, hay mọc dại trong rừng, trên cánh đồng hoang, tất cả đều đẹp. Hoa của đất trời như triệu triệu người đưa thư báo xuân sang. Mỗi nơi có loài hoa riêng. Đặc biệt ở Texas trên đường đi từ Houston lên trường Texas A&M vào mùa này hoa Bluebonnet sơn tím từ đồi này sang đồi khác, đẹp như thiên đàng hạ giới. Còn như miền bắc Hoa Kỳ thì hoa Dogwood nở trắng hay hồng nhạt trong rừng khi xuân về. Riêng tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn vào mùa này hoa Anh Đào nở rộ bên hồ, bên bờ Potomac thu hút du khách thập phương. Được biết hoa Anh Đào trồng ở đây là loại chỉ có trên đất Phù Tang và người Nhật tặng nhân dân Hoa Kỳ để đánh dấu tình hữu nghị hai nước. Còn nữa chớ, đó là loại hoa biết nói, biết đi, biết làm dáng mà ta ví cho người đàn bà mà thượng đế ban cho cuộc sống, để làm đẹp cho đời, để tình yêu cơ hồ nẩy nở. Riêng ở quê tôi thì vào xuân có nhiều loài hoa quý, vì quê tôi ở vùng nhiệt đới. Biểu tượng là hoa mai, chỉ nở vào mùa xuân, ngoại trừ hoa mai tứ thời thì cho hoa quanh năm nhưng cũng chỉ vào xuân là đẹp nhất. Các nhà trồng hoa kiểng thì còn uốn cây hoa mai thành những hình tượng thật đẹp mắt. Và muốn có hoa đúng kỳ nở rộ vào ngày ba ngày xuân thì phải lặt lá vào khoảng rằm tháng mười âm lịch. Mỗi nhà dù nghèo giàu đều trưng hoa mai ăn Tết. Nếu không có trồng trong chậu, thì mua mai cành được bày bán trong các chợ hoa xuân. Người biết mua chỉ lựa mua các cành có hoa búp vào khoảng ngày 23 tháng chạp đưa ông Táo thì kịp nở rộ vào ba ngày Tết. Còn nếu gần Tết mà hoa còn chưa nở kịp thì thường được nuôi thúc bằng cách cho nước ấm vào bình hoa để kích thích hoa mau đơm bông. Riêng tôi thì thích hoa vạn thọ trưng bày ba ngày Tết bởi hoa dễ trồng, dễ ương, dễ chăm sóc và cho mùi hương thoang thoảng. Hoa màu vàng từ nhạt tới đậm. Có loại hoa đơm tròn đầy tay hoa. Có loại lưa thưa nhưng tay hoa thì to hơn. Thuở nhỏ, tôi được ba má cắt cho công việc chăm sóc, cắt tỉa cho kịp Tết. Chiều chiều tôi lo xách nước tưới, cuốc xới vun gốc nếu bị gà bươi hay mưa làm soi mòn luống hoa. Thời đó làm gì có thuốc sâu, nên tôi phải canh chừng ngày ngày. Và chừng khoảng đưa ông Táo là tôi lựa cặp nào cùng cỡ, tàng đẹp, nhiều hoa, vô chậu vài cặp xong khệ nệ khiêng đến mấy cột nhà để bày trưng ăn Tết. Lựa hoa nào đẹp nhất, sau khi tàn, tôi hái cất làm giống cho sang năm. Trồng thì nhiều tới mấy luống, nhưng lựa chỉ được vài cặp thôi. Phần còn lại cho lối xóm. Tôi rất vui và hãnh diện được ba má tôi giao cho công việc này, vì nghĩ là tôi làm được việc, nhưng có lẽ ngoài lý do trên, ba má tôi giao công việc này để tôi bớt đi lục lăng đầu trên xóm dưới. Bây giờ còn đâu những niềm vui thuở ngày xưa! Bây giờ còn đâu những hình ảnh thân thương khi ngày xưa còn bé! Bây giờ còn tìm đâu những giây phút thoải mái trong trên cánh đồng hoang, trong khu rừng đồi hoa chập chùng phe phẩy đón gió xuân, khi chiến tranh đến hồi khốc liệt. Giờ đây, mỗi lần xuân về để muối phai màu tóc là bao nhiêu Bao Mùa Nắng Hạ 198 Bao Mùa Nắng Hạ 199

    102 chuyện ngày xưa ào đến như cơn lũ: tuổi thơ, quê hương, ngày xưa thân ái, tình yêu, chiến tranh… Tất cả kết tinh nằm gọn trong ký ức. Và mỗi độ xuân về bước chân lê gần đích điểm hơn. Những người thân của tôi đã ít ỏi, vỏn vẹn trên đầu ngón tay, lần hồi tàn rụng như hoa xuân quá mùa. Và bây giờ, mỗi lần xuân về là mong đợi tiếng chuông điện thoại của các con tôi, của thân nhân bằng hữu. Rồi mùa xuân lại hững hờ qua đi… Có người hỏi tôi sống ở phần đất này được bao lâu. Thật tình tôi phải nhẩm tính mới nói đúng con số. Bao nhiêu mùa xuân đi qua trong đời, bao nhiêu thay đổi. Nhiều khi nhớ lại khi còn sống ở quê lúc còn nhỏ. Tôi chỉ biết xuân là Tết là ngày được sắm quần áo mới, được chải đầu bằng brillantine láng lẫy mà không bị dòm ngó châm chọc. Rồi đến những mùa xuân vừa biết yêu, biết mơ mộng, biết được thế nào cái mật ngọt mối tình đầu, lúc hồi hộp hẹn hò sợ gia đình hay biết, bên bờ ruộng trồng hưa hấu vàng hứa hẹn cho mối tình hoa mộng. Rồi những mùa xuân trên cao nguyên ĐàLạt thơ mộng gác giặc, trực khẩu đội súng cối vì không được về phép. Ngoài kia đồi núi chập chùng bàng bạc trải thảm hoa sim, quanh trường hoa mimose, pensée ươm đầy lối đi. Những mùa xuân kế tiếp khi giặc giã lan tràn khắp quê hương, hoa dại đẹp như những cô gái cao nguyên trên những con đường Pleiku, Kontum nhưng cạm bẫy giăng mắc, bất trắc khôn lường. Tiếp… những mùa xuân nơi quê người vất vả, làm lại từ đầu chặn đường đã đi qua, ý chí đã giúp vượt trở ngại gian khổ, để con cái được nên người và rồi phải ngậm ngùi giã từ người thân yêu nhất đời vì căn bệnh ngặt nghèo. Giờ đây nhìn những mùa xuân qua đi như người khách lữ hành trên con đường heo hút, trước mặt, sau lưng âm thầm một bóng trong khi thân xác rã rời, tâm hồn héo hắt vì gánh đời quằng nặng. Sao lại bảo tôi bi quan, bi lụy. Sao lại phàn nàn tôi than thân. Sao lại bảo thế này thế nọ bắt tôi phải đi theo con đường mà thiên hạ vạch sẵn. Sao lại phê phán tôi nhất cử nhất động. Hãy để tôi sống những gì tôi yêu thích vì giờ đây tôi còn biết, nghe, thấy và cảm nhận. Hãy để tôi được nói lên, dù không biết bao nhiêu lần, cho nhịp đập con tim của chính mình như những lời nói yêu thương sau cùng, để tôi còn thấy ngời sáng và ca tụng tình yêu vĩnh cửu. Hãy để cho sống thật với lòng mình và tôi hứa sẽ kể chuyện cho mọi người. Hôm nay 3/20/2012 là ngày đầu xuân ở xứ này. Từ nửa đêm mưa rả rích. Tôi bị thức giấc lúc trời hừng sáng vì sấm sét khi mưa bắt đầu nặng hạt. Cơn mưa đầu xuân năm nay không lất phất đủ ướt vai cho ta cái thi vị như thường đọc trong thơ văn, nhưng lại mưa gió bời bời. Cỏ, hoa đầu mùa trong vườn xanh hơn, mơn man tắm gội nước mưa trong vắt từ thinh không. Tôi cảm thấy vui hơn khi ngắm nhìn không gian mờ mịt vì những sợi mưa giăng giăng uốn éo lả lơi theo từng cơn gió làm tôi nhớ đến những cơn mưa miền nhiệt đới ở quê xưa. Gợi nhớ tôi hay dầm mình vì cái ướt át của mưa thật dễ thương và thơ mộng. Có lẽ, tôi thấy thích thú được sống ở đây, vì tôi được hưởng những hai mùa xuân, mà mùa xuân theo truyền thống quê tôi vừa qua đi cách nay không lâu. Giá mà mùa xuân cứ mãi được tiếp nối thì cuộc sống này chắc còn nhiều thi vị. Bao nhiêu mùa xuân qua đi, tích lũy bao nhiêu kỷ niệm. Mỗi thời có mỗi đặc điểm để nhớ mà dù nay có hối tiếc, có muốn làm lại một lần thì quả chỉ là gượng ép mà thôi. Bây giờ sức khỏe đến hồi suy thoái và tôi nghe NÓ nói lại với tôi mỗi ban mai khi thức giấc. Tôi không còn làm việc xốc vác những gì mình thích như xưa. Có mấy chậu hoa, vài thùng sách nhỏ cũng phải chờ con qua khuân giùm. Nghĩ cho cùng, xuân đến thì xuân đi, xuân có ở trời này thì có xuân ở vùng khác, nhưng nếu mình biết vui sống với cái mình có thì mùa xuân chắc sẽ còn lưu mãi trong ta. Phạm Văn Hòa Ngày đầu Xuân 2012 Bao Mùa Nắng Hạ 200 Bao Mùa Nắng Hạ 201

    103 Thiên nhiên đến với tôi, những ngày mưa nắng đến với tôi, đã được bóp nặn và gạn lọc, cũng như cuộc sống văn minh, luật lệ xã hội chỉ cho phép con người sống trong những môi trường đã được nhào nặn bóp méo. Xã hội càng văn minh thì con người càng đi xa với thực tế. Quê hương tôi lúc tôi còn bé, xa tít bên kia nửa vòng trái đất, nghèo nàn, đơn sơ, nhưng ít ra tôi còn được chiêm ngưỡng thiên nhiên một cách tròn vẹn và nguyên thủy. Giờ đây, tôi không làm sao tìm được mùi nồng nồng, hây hây, hăng hăng của cây rơm cột trâu bò ở miền quê; tôi không còn thấy được ngọn khói lười biếng nhưng thanh bình vươn lên từ những xóm nhà khi buổi chiều chầm chậm xuống. Tôi không còn nghe được tiếng gà gáy sáng và tiếng heo ụt ịt trong chuồng vào lúc nửa đêm. Tôi thèm được ngửi, nghe, thấy lại hình ảnh quê tôi. Có phải đây chỉ là ảo giác của cuộc sống thế gian tạm bợ mà khi đã vuột mất thì không còn cách chi bắt lại được. Trả Lại Khung Trời Phạm Văn Hòa Mấy ngày nay trời ảm đạm vần vũ, khung trời xám xịt, tôi nhìn khoảng không gian được thu hẹp từ trên văn phòng nằm trong cao ốc ở thành phố. Từ đây tôi chỉ còn thấy vỏn vẹn những góc cạnh ngang thẳng cao tồng ngồng của các cao ốc che mất những cảnh sắc thiên nhiên. Ánh mắt tôi bị thu hẹp trong những đường ngang-thẳng nầy nên chỉ còn thấy ánh sáng mập mờ của những căn phòng qua khung cửa sổ ở những cao ốc kế cận. Còn trong những ngày nắng ráo, từ đây tôi cũng chỉ nhìn thấy những tia nắng lẻ tạo thành những hình tượng như bức tranh lập thể của Picasso, in trên mặt đường. Ôi nhiệm mầu thay ngày xưa còn bé!!!!! Đàn chim bồ câu trong thành phố nằm ngủ dật dờ ngoài khung cửa, co ro, chênh vênh bên các cao ốc. Tôi tự hỏi, tại sao chúng không bay đi tránh xa nơi nầy, khi ngoài kia đồng ruộng mênh mông, nơi thức ăn đầy ắp ngoài đồng, nơi nước uống đầy hồ, tội tình gì lại phải đóng khung trong thành phố u uẩn nầy để sống nhờ vào những mẩu bánh mì khô khiển vụn vặt, hoặc rúc đầu vào những đống rác tìm các thức ăn thừa thãi! Hỡi đàn chim có đôi cánh, đừng để phí đặc ân trời ban, hãy bay thiệt xa, thiệt cao để nhìn thấy chân dung đích thực của con người, để thấy sự mầu nhiệm của hai chữ Tự Do. Ôi đôi cánh thiên thần, tôi đã mơ ước lúc còn tấm bé khi nhìn đàn chim sắt bay lượn ngang nhà. Những mong được chấp cánh bay bổng để được nhìn ngắm làng xóm, đồng ruộng, con kinh uốn quanh đường Hàng Tràm dài hun hút như mạch máu chảy về tim nơi có cha mẹ họ hàng bè bạn sanh sống. Hãy đừng phí một kiếp người, sống trong sự nô lệ, tự ràng Bao Mùa Nắng Hạ 202 Bao Mùa Nắng Hạ 203

    104 *** Lại một ngày mới… Sáng nay nắng ấm chan hòa, ánh vàng xuyên qua khung cửa nhỏ, bên ngoài lá vẫn còn rơi. Một ngày Thu cuối tuần tuyệt vời… Bây giờ là vào Thu Lá vàng ủ sương mù Nắng vàng se se lạnh Gió vàng khe khẽ ru buộc như những con chim bồ câu trong thành phố. Khi chúng ta còn đủ ngũ giác, còn sức khỏe, còn tự do để sống qua các thời khắc trời cho thì hãy tận dụng, vì nếu một mai khả năng kia bị tước đoạt hay đánh mất thì có hối tiếc cũng đã muộn màng rồi. Hãy nghĩ đến những người bạn, các chiến hữu đã bị tước đoạt một phần đời trong lao tù CS. Chấn song đã ngăn chia: Tự Do và Ngục Tù! Cùng ánh mặt trời, nhưng ngoài kia sao rạng rỡ huy hoàng trong khi bên này tối thui u ám; cùng ánh trăng, nhưng ngoài kia thơ mộng trong khi bên này ảm đạm buồn thiu; cùng ngọn gió, nhưng ngoài kia êm ái nhẹ nhàng thơm tho hương đồng cỏ nội, trong khi bên này âm ỉ hôi tanh. Cái quý của hai chữ Tự do mà bọn CS đã tước đoạt, người chiến sĩ thất thời đành ngậm ngùi cam chịu và hy vọng một ngày được sổ lồng bay bổng như cánh chim. Các bạn tôi, các chiến hữu tôi, cũng như tôi thèm được ngửi mùi hương đồng cỏ nội, thèm được ngắm ánh trăng tròn trịa như cái nia vằng vặc sáng sau rặng dừa bên sông. Oan nghiệt thay, họ phải bỏ một phần đời trong ngục tù, nhìn khoảng trời đất mênh mông qua chấn song cửa sắt và cơ thể thoi thóp sống cầm hơi qua ngày cho số kiếp Người Tù Không Bản Án! Chiếc áo này năm xưa Nay dù mặc không vừa Cũng thấy lòng ấm lại Qua cơn lạnh trở mùa Áo trận, rách, sờn vai Nón trận, Balô, thẻ bài Giày Saut mòn vẹt gót Chút kỷ vật còn đây Thu là mùa kỷ niệm Nhớ chiến tuyến ngày đêm Nhớ tình xưa, trường cũ Nhớ bạn và anh em Ngày tiễn bạn ra đi Áo quan phủ Quốc Kỳ Đồng môn năm bảy đứa Ngậm ngùi khúc phân ly Bây giờ bạn ở đâu?! Từ lửa đạn tuyến đầu Quay trở về cát bụi Bao Mùa Nắng Hạ 204 Bao Mùa Nắng Hạ 205

    105 Phủi sạch nợ bể dâu Phải! Đời là giấc mơ! Bạn trách cứ ỡm ờ: Vòng tay tao mở rộng Sao đời cứ thờ ơ! Nay bạn đã mất rồi Còn ai tâm sự với tôi và bạn bè cùng khóa? Kỷ niệm lúc thiếu thời! Từng chiếc lá Thu rơi Như kiếp sống con người Phù du và bé nhỏ Chạnh thấy lòng chơi vơi Hôm nay nắng Thu hồng Mây trôi nhẹ trên không Chiếc lá bay theo gió… (Trích Mùa Thu và Kỷ niệm của PVH) Mới tuần rồi tôi vừa hốt cả chục bao lá khô, mà giờ phía sân trước và sau lại đầy ắp lá. Mầu sắc vàng nâu, đậm lợt lẫn lộn như bức tranh vẽ, lòng tôi nhớ đến những bản nhạc Thu, những bài thơ ca tụng mùa Thu xa xưa. Mùa thu là mùa thơ mộng của những tâm hồn thi sĩ, là mùa để lòng thấy bẽ bàng của những người tuổi đã về chiều. Từng sợi nắng Thu ban mai lành lạnh đổ xuống sân vườn sau nhà. Có chiếc lá lìa cành lảo đảo cuốn theo chiều gió bay xa xa như thân phận tôi bị cuốn hút trong cơn gió loạn lạc đưa đến một nơi mà khi cha sanh mẹ đẻ chưa bao giờ ngờ là mình sẽ phải sống, ăn, uống, hít thở… để rồi một ngày nào đó tôi phải gửi hình hài nơi lòng đất lạnh lẽo xa lạ này. Có chiếc lá khi lìa cành cắm phụt xuống thảm cỏ như chán ngán sự đời đâm đầu tự vẫn. Có chiếc lá là đà như luyến tiếc rồi vụt cất bổng lên cao. Có từng đợt lá lìa cành hỗn độn vì cơn gió lốc tạo thành cảnh hỗn loạn như quê hương tôi ngày nào thời binh lửa… Mãi nhìn lá vàng, nâu, pha trộn đầy màu sắc lẫn lộn mà tôi quên đi công việc chính yếu của mình hôm nay là đi hốt lá mùa Thu. Ở quê hương tôi đâu phải làm các trò lỉnh kỉnh này. Cây cỏ xanh tươi quanh năm. Tôi không phải chứng kiến cảnh thân cây trụi lá như bộ xương gầy nhom chịu đựng cái giá buốt của mùa Đông. Nhớ lúc vừa đến Hoa Kỳ vào mùa Đông 75, cảnh vật như không còn sự sống: cỏ thì úa vàng, cây trơ trụi lá, thỉnh thoảng có người vội vàng cuốc bộ trên đường, đâu đó dưới gầm cầu vài ba người vô gia cư tụm lại co ro bên đống lửa than hồng, quanh làn khói lười biếng không chịu bay đi… Tiếng nước trong hồ cá sau vườn kêu róc rách làm tôi trở về với thực tại. Mấy con cá vàng tôi nuôi trong hồ cũng trốn chui đâu mất, chi bằng mấy tuần trước còn nhởn nhơ khi tôi cho ăn mỗi khi đi làm về! Mấy chú sóc vào mùa này cũng đi lo đào xới đất cất giấu mấy hạt dẻ để dành ăn qua mùa Đông. Mấy trái bưởi, trái quít sau vườn trở màu vàng lườm hiện rõ trong đám lá xanh thắm chắc kịp để cúng Tết. Trời mùa Thu tuyệt đẹp, từng chiếc lá Thu rơi… Gió lay nhè nhẹ, bầu trời xanh mút mắt, những cụm mây nhẹ nhàng trôi đưa tôi về cuộc sống lúc ngày xưa còn bé khi cuộc sống của tôi rất gần với thiên nhiên. Những kỷ niệm còn rõ trong ký ức tôi như mới ngày hôm qua mà sao tôi không còn gặp lại được nữa. Bao Mùa Nắng Hạ 206 Bao Mùa Nắng Hạ 207

    106 Hãy trả lại tôi khung trời kỷ niệm! Hãy mang tôi về nơi tôi sanh ra để cơ thể tôi hòa với thiên nhiên. Hãy cho tôi đi lại con đường ngày xưa, như chiếc xuồng len lách trong kinh Rạch Rập trong chuyến tôi về quê ngoại. Hãy cho lại tôi tâm hồn trẻ thơ nhớ những đêm trăng sáng nằm ngoài bờ cỏ sau nhà nhìn chú Cuội với cây đa lẻ loi vạn dặm hoặc những đêm tối trời đầy sao để thấy mình nhỏ bé trước cái bao la của vũ trụ. Hãy cho tôi sống lại những ngày cùng lũ bạn ngồi trú mưa bên dòng sông với rặng trâm bầu nhìn từng giọt mưa nhảy múa trên mặt nước, hoặc những lúc lội trong đầm ngắt từng cọng súng và rau dừa để về chuẩn bị cho buổi ăn mắm kho. Tôi không mất Tự Do như những người bạn bất hạnh, nhưng bị chôn chặt cuộc sống trong bốn bức tường cao ốc chỉ vì phải làm để kiếm sống, thì có khác gì bị cầm tù giam hãm tuổi đời trong bốn bức tường của toà cao ốc! Có những hôm như thế này tôi mới thấy thương cho thân tôi đã phải đóng khung cả mấy chục năm trời! Tôi thèm được một ngày nào đó khỏi phải lo đi làm, khỏi phải thức khuya dậy sớm, khỏi phải khắc khoải hồi hộp khi chuông điện thoại reo vang trong đêm của những tuần lễ ứng trực cho hãng. bồi hồi bịn rịn, tôi đọc trên từng khóe mắt và những cái siết tay… phút cuối cùng chia tay biết là mình sẽ vĩnh viễn không trở lại cái khung cảnh quen thuộc, gặp các bạn bè đồng sở đã chia xẻ vui buồn bao nhiêu năm qua! Chiếc ghế là kỷ vật duy nhất tôi còn giữ để làm kỷ niệm vì nó đã giúp tôi qua những ngày dài làm lụng mệt nhọc, cũng như tấm thẻ bài là kỷ vật cuối cùng cho cuộc đời binh ngũ. Trong những năm tháng còn lại tôi sẽ ngồi trên chiếc ghế kỷ niệm này để nhớ lại cuộc sống lao tâm lao lực ở xứ người, cũng như tôi từng mân mê tấm thẻ bài để nhớ lại cuộc chiến đấu và sự hy sinh của mình cho quê hương tôi. Việc đóng góp tuy nhỏ nhoi của bản thân này cho xã hội, nhưng tôi không phí một khắc khi tuổi hoa niên cho Tổ Quốc Quê Hương. Giờ đây tôi mang tâm trạng của dư âm và luyến tiếc. Dư âm của nỗi thăng trầm trong kiếp sống con người và luyến tiếc cho tuổi thanh xuân đã vuột khỏi tầm tay. Hãy cho tôi lên chuyến xe lửa tốc hành thời gian chạy nhanh hơn tốc độ ánh sáng để tôi tìm lại tuổi thơ, để tôi gặp lại ba mẹ, bà con, chiến hữu, để tôi thấy lại hình ảnh quê hương, để tôi được lặn ngụp trong vùng kỷ niệm. Mùa Thu thật tuyệt vời Từng chiếc lá Thu rơi Hãy trả lại tôi khung trời… Kỷ niệm! Phạm Văn Hòa Mùa Thu, 2006 Và ngày đó đã đến! Ngày về hưu, lúc đó tôi có nhiều thời giờ làm điều mình thích, sẽ cất cánh bay thật cao, bay thật xa để nhìn thấy vạn vật nhỏ bằng ngón tay… hay rồi sẽ nao nao buồn vì cảm thấy như mình đứng ngoài lề của xã hội. Nhớ đến cảm giác lâng lâng khi ngày cuối cùng rời nhiệm sở, dọn dẹp văn phòng, từng chồng hồ sơ được đưa vào máy cắt như xé vào tim, nhìn bàn ghế lần chót như lìa người thân, chia tay bè bạn lòng Bao Mùa Nắng Hạ 208 Bao Mùa Nắng Hạ 209

    107 Những Mẩu Chuyện 30-4 Phạm Văn Hòa Nhân ngày 30-4, đọc lại những tài liệu, những hồi ký, những mẩu chuyện trao đổi qua điện thư… đâu đâu tôi cũng bắt gặp những hình ảnh thân thương, những mẩu chuyện đau lòng, những gương hy sinh, những tấm lòng trung tiết của các cấp chỉ huy, các chiến hữu và các người bạn trong QLVNCH. Riêng cá nhân người viết, vào sáng ngày đã tham dự cuộc họp bất thường tại phòng họp QĐ4 do Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, TL/QĐ4/ QK4. Phòng họp chật ních, người người vẻ mặt lo âu. Mấy đứa bạn cùng khóa của tôi không hẹn mà gặp. Không hỏi han, bù khú như thường khi chúng tôi gặp nhau, mà chỉ siết tay nhau thật chặt, lặng thinh nhìn nhau bồn chồn lo lắng. Sau hơn một giờ chờ đợi, vị Tư lệnh xuất hiện. Gương mặt đỏ như vừa khóc xong, ánh mắt bàng hoàng. Ông vào đề ngay và cho biết là vừa nói chuyện với Sàigòn và khuyên bảo đại để như sau: Các anh là đơn vị trưởng, nhớ đừng phí phạm sinh mạng binh sĩ thuộc hạ trong giờ phút cuối cùng này. Nếu bên kia không phát hỏa thì các anh đừng, và giữ nguyên vị trí. Thôi các anh hãy về và lo cho binh sĩ thuộc hạ!. Câu nói ngắn gọn của người chỉ huy mà lúc nào cũng hết lòng lo cho thuộc hạ. Bước ra khỏi phòng họp, tôi bàng hoàng, cơ thể như bị đóng băng, đầu óc trăm thứ ngổn ngang. Tôi có cảm giác như lúc bị thương trước đây. Không đau đớn nhưng cảm thấy tê dại. Lời nói của vị Tư lệnh khả kính như lời khai tử cho một quân đội kiêu hùng, như con người bị bắt đem đi chôn sống. Vùng IV vẫn còn yên mà sao ra nông nổi!! Lời nói của ÔNG là cáo chung cho một chính thể bị bức tử bởi người bạn phản trắc! Bao nhiêu bài báo, bài viết ca tụng vị Anh Hùng này. Tôi không dám lạm bàn vì tôi nghĩ mình không đủ, đủ cái gì không biết, để phán xét hay viết về ÔNG. Tôi chỉ ghi lại lời nói cuối cùng mà tôi nghe được, mà chỉ sợ là không phản ảnh trung thực, những gì mình đã nghe thấy trong buổi họp cuối cùng này. Hôm nay, 35 năm sau, lời nói này vẫn còn vang vang trong đầu tôi mỗi độ Tháng-Tư-Về. Chúng ta đã học được gì qua biến cố này? Cuộc đời há chẳng qua là một cuộc thử thách. Người cầm quân có thắng, có bại. Người dấn thân hành động mới thấy cái đúng, cái sai. Còn giờ đây chúng ta nên làm gì để bù đắp, để làm cho cuộc sống này Bao Mùa Nắng Hạ 210 Bao Mùa Nắng Hạ 211

    108 khá hơn, cho xã hội này công bằng hơn và riêng cho nước Việt Nam thì làm sao chấm dứt được chế độ CS, độc đảng đang lộng hành, chà đạp nhân quyền, và đang trên đà đầu độc thế hệ tương lai của dân tộc Việt Nam. Nhân đây, xin kể hai mẩu chuyện, được viết vào hai thời điểm khác nhau. Câu chuyện thứ nhất viết về người chỉ huy trong QLVNCH trong thời chiến. Lúc nào cũng lo cho dân, vì dân và hy sinh niềm vui riêng tư cho thuộc hạ, những mong đem an bình cho Quê Hương thân yêu. Và câu chuyện thứ hai là của người quân nhân trong QLVNCH sau cuộc chiến, anh đã hy sinh một phần thân thể cho quê hương, và rồi anh phải sống trong cảnh bần hàn ngay trên phần đất mà anh đã hy sinh, nhưng lúc nào cũng giữ được khí tiết của một chiến sĩ VNCH đáng làm ta hãnh diện. Đọc: Expandable Warriors The battle of Khe Sanh and the VietNam War của Bruce B. G. Clarke, in năm 2007 Những con Chốt Thí trong cuộc chiến Khe Sanh Thân tặng bạn Tinh A Nhi K18/VBĐL, Quận trưởng Hương Hóa mà tác giả nhắc đến Lục tìm tài liệu về cuộc chiến VN bị chôn vùi hơn ba thập niên qua, không thiếu gì thiên hùng ca của các chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa. Vào ngày này, các cộng đồng người Việt Tự Do trên khắp thế giới từ Âu sang Mỹ sang Úc đâu đâu cũng hâm nóng lại những tấm gương hy sinh của dân quân cán chính trong chính thể Việt Nam Cộng Hòa. Sự lầm lỗi của người công nhân, thì chỉ món hàng bị hư hỏng; sự lầm lẫn của người chủ gia đình thì cả gia đình bị tan nát; sự lầm lẫn của người tướng cầm quân thì bị thất trận bao nhiêu quân sĩ chết chóc; còn sự sai lầm của người cầm vận mạng quốc gia thì hãy coi gương Việt Nam!. Hậu quả bao nhiêu chiến sĩ anh dũng đã phải trả giá bằng cuộc đời mình trong chốn lao tù mà Cộng Sản gọi là Học Tập Cải Tạo! Ngu xuẩn! Chúng ta, những người Việt yêu chuộng Tự Do phải gọi đó là Trại Tù Khổ Sai. Không có trường học nào trên thế giới cho học viên ăn không đủ no, bệnh không có thuốc, lao động khổ sai ngày đêm, thậm chí một người bạn của tôi kể lại ban đêm đã phải đi tìm bới trong đống rác để kiếm thức gì ăn để được sống, để may ra còn về lại với vợ con! Học tập gì mà gia đình không được thăm nuôi. Học tập chi mà đêm đêm đưa các học viên chuyển trại âm thầm từ Suối Máu, Long Thành ra tận Hoàng Liên Sơn hay các trại sơn lam chướng khí miền Bắc. Làm sao có thể nói hết cách đối xử tàn ác của CS Hà Nội đối với các Học Viên của họ! Danh từ hoa mỹ này chỉ để tuyên dụ và ru ngủ những kẻ xu thời Việt Gian nối giáo. CSVN đã trắng trợn vi phạm hiệp định Genève nếu họ coi các chiến sĩ VNCH là Tù Binh Chiến Tranh, bởi vậy họ mới đặt cho cái tên là Học Viên, Học Tập Cải Tạo. Tội ác mà bọn CS đối với các Chiến sĩ VNCH và dân quân cán chính không thua gì tội diệt chủng của Đức Quốc xã đã giết hàng triệu dân Do Thái trong thế chiến thứ 2. Chua chát thay, đau xót lắm, vào đáo hạn mỗi năm ngày 30-4! Nhưng, thà đốt lên một ngọn đèn còn hơn là ngồi nguyền rủa trong bóng tối…. Trong tinh thần này, tôi xin kể…, Trên diễn đàn Võ Bị Đà Lạt cách nay khá lâu, có tin một Cố vấn Hoa Kỳ tìm người bạn, mà từng là chiến hữu trấn thủ Khe Sanh cách nay trên dưới 40 năm. Thưa các bạn đó là Đại Tá Bao Mùa Nắng Hạ 212 Bao Mùa Nắng Hạ 213

    109 hồi hưu Hoa Kỳ Bruce Clarke tìm Thiếu Tá Tinh A Nhi, Khóa 18 VBĐL, Quận trưởng Hương Hóa từ năm 1966 đến Sự may mắn tình cờ tôi được đọc quyển Expandable Warriors do ông Bruce Clarke viết về trận chiến Khe Sanh mà ông, là Cố vấn, và bạn Nhi, là Chi khu Trưởng, đã trấn giữ với quân số cả Việt, Mỹ và các chiến sĩ Thượng Bru là 157 người đã chống lại một Trung Đoàn CSBV vây hãm. Phần chủ lực tấn công của CSBV là TĐ7, TĐ9 và ĐĐ11 thuộc TrĐ66, Sư Đoàn 304. Và sau hai ngày 21, 22 tháng 1, 1986, họ đã chiến đấu dũng mãnh với sự yểm trợ của phi pháo và B52. CSBV đã thất bại và phải rút lui để lại khoảng 600 xác chết. Tôi xin tạm dịch đề tựa quyển sách tài liệu Expandable Warriors là Những con Chốt Thí trong cuộc chiến Khe Sanh. Trong quyển truyện tác giả đã nói rất nhiều về người bạn Khóa 18 VBĐL của chúng ta và ca ngợi sự hy sinh, gan dạ mà tác giả, xuất thân từ West Point được hân hạnh chiến đấu cho Tự Do cho nhân dân miền Nam Việt Nam bên cạnh bạn T.A.N., xuất thân từ trường Võ Bị ĐàLạt mà tác giả gọi là West Point của Việt Nam. Tôi không có được kinh nghiệm chiến trường như bạn Trần Ngọc Huế, anh hùng Hạ Lào. Tôi không có khả năng viết lách phóng sự chiến trường như bạn Phan Nhật Nam, trong Mùa Hè Đỏ Lửa. Tôi không có cái gan lỳ của Nguyễn Lô, nhảy dù và những người bạn cùng khóa khác. Tôi không phải đi Học Tập Cải Tạo như những người bạn chúng tôi trải qua. Nhưng tôi có cảm quan của người Chiến sĩ cho Tự Do cay đắng vì vận nước và biết hãnh diện vì người bạn cùng khóa đã để lại trong lòng tác giả, trong lòng người dân Hoa Kỳ và độc giả quyển Expandable Warriors nhiều ngưỡng mộ vì anh đã đề cao triết lý của người chỉ huy là phải biết hy sinh và sống hoà đồng với thuộc cấp. Bạn Tinh A Nhi đã nhấn mạnh một trong số những đòi hỏi của cấp chỉ huy là LÒNG TIN, đại để anh đã nói: Trong một quận lỵ hẻo lánh, quân sĩ, dân chúng đánh giá sự tận tụy, thanh liêm, danh dự, can đảm của người chỉ huy. Tôi chẳng hề than phiền hay đòi hỏi gì ở Quảng Trị. Tôi chẳng có được cái xe jeep làm phương tiện di chuyển như các vị Quận trưởng khác. Chuyện đó không thành vấn đề. Tôi hy sinh cá nhân, miễn sao lúc nào gạo thóc tiếp tế đầy đủ cho dân chúng trong quận. Vì tình trạng đặc biệt của Khe Sanh, sự có mặt của tôi làm an lòng người dân ở đây. Nên, dù tôi phải đi họp tại Quảng Trị một vài tháng một lần, và nếu tôi rời nhiệm sở vào sáng ngày thì trở lại vào trưa ngày hôm sau. Cũng như tôi có 10 ngày phép thường niên để thăm cha mẹ ở Sàigòn, nhưng năm 1967 tôi không đi phép để ở lại lo cho thuộc cấp. Tôi cố gắng tạo niềm tin và lo cho dân, điều này đã được đền bù xứng đáng trong khi lâm trận. In this remote mountain district, the people (soldiers, cadres and civilians could easily find out under what circumstance the chief was assigned to the post). They would measure the intergity and mettle of an officer by watching his devotion to the job. I neither complained nor asked Quang Tri for anything. I didn t have a jeep for transportation as other District Chiefs had. That was ok! As long as Quang Trị took care of sending enough rice for the civilians, I was satisfied. Due to the unique situation in Khe Sanh, I felt that my psence was more important to the peace of mind of everyone in Khe Sanh. I was summoned to Quang Tri for provincial meeting every few months. I left in the morning and returned at noontime in the next day. I was supposed to get 10 days off (vacation) so that I could visit my parents living in Saigon. In 1967, I skipped my vacation so that I could be with my troops all the time. My effort in building trust and serving people well paid off during the battle. (trang 92) Trở lại mặt trận Khe Sanh, dù cho CSBV bị thảm bại sau 2 ngày tấn công và đã rút lui… nhưng toàn bộ lực lượng của ta trấn thủ Khe Sanh được lệnh phải di tản. Một binh sĩ Hoa Kỳ Bao Mùa Nắng Hạ 214 Bao Mùa Nắng Hạ 215

    112 Cuộc đời chúng ta đã gắn liền với lịch sử VN với bao nhiêu CON SỐ. Mỗi khi nhắc đến các con số trong lịch sử Việt Nam có từ ngàn xưa, ta cảm thấy tự hào cho dân tộc, cho tiền nhân đã làm vang danh thanh sử. Còn riêng con số Ba-Mươi- Gạch-Bốn (30-4), mỗi lần nhắc đến ta thấy nghẹn ngào, chua xót vì đó là ngày đánh dấu một quân đội kiêu hùng phút chốc bị tan biến, vận mệnh một quốc gia yêu chuộng Tự do bị xóa tan như bọt biển. Ngọn nước nào cũng đều chảy về nguồn, nhánh sông nào cũng đổ vô biển, giọt máu nào cũng chảy về tim… riêng thân phận chúng ta, dù quê hương còn đó, nhưng biết chừng nào những giọt nước lưu lạc này được trở về khúc sông mang đầy phù sa của quê hương Việt Nam thân yêu!!! Phạm Văn Hòa, Tháng 4, 2010 Bao Mùa Nắng Hạ 220 Bao Mùa Nắng Hạ 221

    114 Tình thương Mẹ ban ra mênh mông, mà Mẹ nhận lại được là bao! Cho đến khi Mẹ ra đi vĩnh viễn, cơn đau khắc nghiệt đã dằn vặt, hành hạ Mẹ cho đến khi nhắm mắt. Mẹ đã làm nên tội tình gì, sao cuộc đời cứ bất công mà Mẹ phải nhận sự bạc bẽo đến như vậy. Khi Mẹ mất ở SàiGòn, con chỉ kịp về để tang rồi lại phải ra đi. Hình hài đó, hiện hữu đó rồi mất đó, hư thực, chân giả, hạnh phúc đó rồi vuột mất như không! Bao năm rồi con xa nhà, đã bao lần con viếng mộ Mẹ, bao nhiêu lần con nghĩ về Mẹ và thương nhớ như hôm nay! Bây giờ ngôi mộ của Mẹ không còn nữa, họ bắt phải bốc mộ Mẹ. Anh em đã đưa Mẹ vào một ngôi chùa gần nhà Mẹ ngày xưa để ngày đêm Mẹ nghe kinh kệ, để linh hồn Mẹ nhẹ nhàng, để anh em sớm hôm thăm nom cúng kiến. Mẹ ơi, ngày xưa ruộng đất Mẹ thẳng cánh cò bay, mà giờ nấm mộ cũng không! Còn con, giờ đám con của con, lũ cháu ngoại của Mẹ, như đàn chim đủ lông cánh bay đi, cũng như khi xưa con đã xa nhà để Mẹ trông đợi. Giờ đây có hiu quạnh con mới hiểu rõ lòng Mẹ nhiều hơn!!! Phạm Văn Hòa Ike: Một Cơn Bão Lớn Phạm Văn Hòa Thứ Sáu, ngày 11 tháng 9, 2008 Tin cuối cùng, cơn bão Ike sẽ đổ vào đất liền vào lúc nửa đêm ở vùng Galveston và sẽ qua thành phố Houston, TX. Tôi rất bình tĩnh khi đón nhận tin này. Cả mấy ngày qua các đài truyền thanh, truyền hình thông báo đầy đủ tin tức về trận bão này. Bao Mùa Nắng Hạ 224 Bao Mùa Nắng Hạ 225

    115 Năm nay tôi quyết định cùng nhà tôi trấn thủ tại gia, mặc dù đứa con gọi lên gọi xuống muốn ba mẹ lên tá túc nhà nó cho qua cơn bão. Hôm trước tôi đã mua thêm mấy thức ăn đồ hộp và các thứ cần thiết như pin đèn, pin radio, pin cho mấy cái máy đo cần dùng trong nhà. Radio thì tôi thay ngay pin mới và thử đi thử lại các đài phát thanh thường nghe. Thuốc men của tôi và nhà tôi được bỏ vào hộp để sẵn. Đúng ra thì giấy tờ cần thiết cũng nên sẵn sàng, nhưng nghĩ đi nghĩ lại tôi không lo vì đã giữ các giấy tờ quan trọng trong một folder. Bà nhà tôi thì lo cụ bị ít tiền mặt để bỏ túi… Tất cả các thứ này tôi để một chỗ trên bàn. Phần đóng ván ép lên các cửa là quan trọng nhất. Đứa con cũng muốn tiếp nhưng tôi bảo không cần vì mấy năm trước tôi đã chuẩn bị sẵn cho bão Rita và khi tháo ra tôi đều đánh số cẩn thận. Hơn nữa món quà sinh nhật năm rồi, tôi được mấy đứa tặng cái screwdriver bằng charged battery nên một mình tôi chỉ cần vài giờ là lắp hết các cửa. Mọi việc trôi chảy như dự định. Sau đó tôi khuân mấy chậu kiểng và chậu hoa treo vào garage. Đem cuốc xuổng và ba cái dụng cụ của tôi ngoài sau vườn vào trong garage. Tôi còn cẩn thận mang hai cái thang to tổ bố đem vào cất. Khổ cho tôi là cách mấy ngày trước, tôi phá cái kho thập cẩm, tạp nhạp chất thành đống rác trước nhà mong city cho dọn dẹp trước cơn bão. Nhưng đến giờ, nó vẫn còn nằm ì một đống. Bà nhà tôi cách nay mấy hôm đi về thấy đống rác còn đó thì bà đoan chắc là city không lấy rác. Còn tôi thì đoan chắc là nó phải đi clean up trong phố để phòng hậu họa. Tôi còn nói thách là Bà hãy chờ coi! Vậy mà, đến sẫm tối đống rác to tổ bố vẫn còn y chang! Còn ông bạn hàng xóm thì lo ra mặt nhưng không dám nói, cứ ra vô dòm dòm qua đống rác. Cuối cùng tôi phải chừa một chỗ trống trong garage để chứa ba cái rác rưởi này. Vừa làm vừa lẩm bẩm: Đóng thuế mà có bấy nhiêu cũng không làm được. Đồ ăn hại. Đúng là hại thiệt, tôi dọn mãi đến hơn 10 giờ 30 đêm mới xong trong khi gió bắt đầu kha khá. Thế là một ngày trôi qua thật mau. Kiểm điểm lần chót coi còn quên gì không. Tin tức về Ike được theo dỏi từng phút. Ngày này sáu năm về trước Hoa kỳ bị phe khủng bố dùng phi cơ dân sự đánh sập Twin Towers tại NewYork biểu tượng cho nền kinh tế phồn thịnh của Hoa Kỳ. Ngũ Giác đài cũng bị không tặc dùng phi cơ đâm vào. Một chiếc khác dự trù đâm vào toà Bạc Ốc nhưng vì không thể uy hiếp được hành khách trên phi cơ nên phi cơ đã đâm xuống một vùng quê ở Pensylvania. Trong khi dân Mỹ tưởng niệm về biến cố 9/11 thì dân vùng Gulf Mexico chuẩn bị đối phó với con bão càng ngày càng lớn và càng mạnh tiến gần về vùng có nhiều dàn khoan nhất Hoa Kỳ. Cuộc sống con người sao không lúc nào được yên ổn hết vậy! Hết nhân tai đến thiên tai. Cuộc đời tôi cũng như bao nhiêu người Việt khác còn khổ hơn nhiều. Trăm chiều nguy nan gian khổ. Chiếc tàu LCM8 loại giang vận đổ bộ, ngày 30 tháng 4, đưa tôi và gia đình rời Việt Nam để tránh hiểm họa CS. Tôi đã bỏ tất cả gia sản sau bao nhiêu năm cần cù, ra đi với hai bàn tay trắng. Cuộc hành trình đầy bất trắc trong vịnh Thái Lan nhưng tôi không mấy lo sợ. Trong đầu lúc đó luôn luôn nghĩ đến câu đường đi là phải đến. Sức khỏe còn, là còn tái tạo. Những tháng sau đó vất vả trăm bề trong trại tị nạn ở trên đảo Kuala Trangganu vùng Đông Bắc Mã Lai. Cơm không đủ ăn, ngày ngày cơm sấy với vài con cá khô bằng ngón tay. Nước không đủ uống, cứ vài ngày tôi phải thức dậy từ 3, 4 giờ sáng múc từng lon nước cho đến khi mặt trời ló dạng phương Đông thì mới đầy thùng dầu 20 lít. Đây là giếng nước ngọt độc nhất của trại, sâu thăm thẳm, tưởng chừng như không có đáy. Bão tố vùng nhiệt đới cũng tàn khốc lắm mà nào ai hay biết. Chỉ khi nào gió ào ào, sấm chớp đì đùng là biết bão tới thôi. Năm đó, bão suýt nữa giết chết gia đình chúng tôi vì cây dừa bị bão làm trốc gốc dập sát vào căn lều nơi gia đình tôi tạm trú. Căn lều này nhỏ như bàn tay mà ở bốn gia đình, có cả gia đình Bao Mùa Nắng Hạ 226 Bao Mùa Nắng Hạ 227

    117 Làm sao tôi không ưu tư và bồn chồn khi không gian và thời gian đã một lần đồng lõa nhận chìm xuồng những biến cố rất quan trọng trong đời tôi, trong gia đình tôi cũng như xã hội và đất nước tôi. Ấy thế mà bánh xe thời gian cứ tiếp tục lăn hững hờ như trái đất, như tế bào trong tôi biến thể theo từng tíc-tắc thời gian mà tôi không hề hay biết. Tôi còn nhớ khi nghe về giả thuyết Chuyến xe thời gian – nếu đi cùng với tốc độ ánh sáng thì mọi việc sẽ không thay đổi, đứng sững, lắng đọng, nhưng nếu đi nhanh hơn thì chúng ta sẽ bắt gặp quá khứ – Mong sao chiếc xe Van cũ kỹ nầy chấp cánh bay nhanh hơn để tôi bắt kịp quá khứ hầu có dịp so sánh với những sự kiện mà tôi bắt gặp hôm nay cùng vùng kỷ niệm. Nhưng thực tế thật phũ phàng nên chúng ta phải đành để hiện tại biền biệt trôi và phút chốc chỉ còn là dĩ vãng thôi. *** Chuyến Xe Về Miền Quê Tôi Phạm Văn Hòa Thật khó mà mường tượng và diễn tả được tâm tư khi nhìn qua khung cửa nhỏ bé của chiếc xe Van cũ kỹ đưa tôi về quê sau gần hai mươi năm xa cách; quang cảnh nhà cửa, đồng ruộng và hàng cây thưa thớt chạy dọc theo bên đường thật ra không khác gì với hình ảnh trong ký ức mình và tôi cố vận dụng ngũ quan thu nhận các diễn biến như sợ thực tế rồi sẽ lại qua đi không để một vết tích và biết đâu chuyến xe hôm nay là chuyến xe cuối đưa tôi về quê! Chiếc xe hôm nay đưa tôi đi qua đoạn đường mà tôi đã đi qua rất nhiều lần trong đời từ khi còn là học sinh cho đến ngày tôi phải đành lòng bỏ xứ ra đi. Giờ đây khi trở về con đường cũ sao lòng tôi cảm thấy bơ vơ lạc lõng, xa lạ và không còn cái cảm giác bồi hồi như mấy chục năm về trước mỗi khi vác lều-chõng rương-hòm về quê vào những dịp hè hay Tết. Trong đầu tôi lúc ấy náo nức làm sao: Ôi con đường sao dễ thương, dòng sông sao dịu hiền và chiếc xuồng nhỏ sao êm ả nhịp nhàng lách sóng. Đường về quê tôi lúc ấy như máu chảy về tim, như nước chảy về nguồn như con đò tìm về bến cũ! Hôm nay cũng con đường năm xưa, cũng gặp người cùng người giống da vàng, cùng nói chung thứ ngôn từ mà tôi học từ khi mới lọt lòng mẹ, cùng gắn liền với hai chữ Việt Nam mà sao lòng tôi thấy dửng dưng, xa lạ. Vì sao? Cuối con đường về quê hôm nay… Bao Mùa Nắng Hạ 230 Bao Mùa Nắng Hạ 231

    118 Tuy không có người con gái tôi yêu đang ngóng chờ làm lòng mình rạo rực, vì người con gái ấy bây giờ là người bạn đồng hành chung thủy… Tuy cuối con đường về quê ấy hôm nay không có người cha hiền lành suốt đời tần tảo nuôi con, vì đã ra người thiên cổ… Nhưng hôm nay cũng như mấy chục năm trước, ở cuối con đường ấy còn mẹ tôi, người vẫn còn đó mong tôi như đã mòn mỏi mong con bao nhiêu năm kể từ hồi chinh chiến, người vẫn mong tôi vì tin tôi còn sống và có ngày trở lại mặc dù có tin đồn là tôi và gia đình đã chết từ lâu. Và hôm nay, ở cuối con đường, mẹ tôi vẫn còn đó tuy mắt đã lờ, chân đã mỏi nhưng đầu óc vẫn còn minh mẫn và khi gặp lại tôi, bà sẽ tiếp tục kể chuyện về tôi lúc còn bé, có lớp có lang như bà đã thuộc lòng từng trang sách… và sau mỗi câu chuyện, tôi biết bà sẽ quay đi giấu hai dòng lệ vui mừng khi biết rằng đứa con lưu lạc nay vẫn còn sống. Tôi biết ở cuối con đường về quê còn có anh chị tôi và hàng xóm cùng những đứa bạn vong niên dang tay đón nhận tôi như không có gì thay đổi. Thì ra bên cuối con đường về quê cũng còn những ràng buộc liên hệ, những chất liệu cũng như hàng mấy chục năm về trước vậy mà tại sao tôi không còn tìm thấy những hương vị đầm ấm khi xưa. Đáng lý tôi phải xao xuyến lắm vì đây là chuyến về quê thăm má tôi sau thật nhiều năm thăng trầm xa cách, để nhìn lại ánh mắt hiền lành mờ mệt và cầm lại bàn tay khẳng khiu để biết là mẹ mình còn sống. Và biết đâu đây là chuyến đi cuối của tôi và là lần gặp gỡ cuối với người đã cho tôi cuộc sống! Tại sao? Tiếng ồn ào bên ngoài đưa tôi về với thực tại. Chiếc xe vừa đến bắc Mỹ Thuận. Tiếng còi xe, tiếng rao bán của những đứa trẻ còn rất trẻ, tiếng van xin của người tàn phế nhờ lòng bố thí của tha nhân, tiếng tu-hít, tiếng rao hàng, tiếng chửi bới…, các rổ trái cây tươi mát miền nhiệt đới và những món ăn nào chim, nào cá… đặc biệt của miền Cửu Long… tất cả những thứ đó tạo thành hình ảnh đặc thù, cố hữu của chuyến xe về miền quê tôi. Chiếc bắc cũ, chậm chạp tách bến. Đã bao nhiêu lần tôi đi ngang khúc sông nầy, dòng sông đã mang phù sa nuôi sống hàng triệu dân tôi. Dòng sông vẫn thủy chung nhưng dòng nước khá vô tình. Hôm nay nhìn lại dòng sông cũ, tôi không còn thấy cái thơ mộng của dòng sông vàng óng vào những đêm trăng sáng ngày nào. Hôm nay dòng sông không còn mang tâm tư đồng lõa với tôi như khi xưa đã đón ôm tôi trong những chuyến xe đêm. Lúc ấy cho dù đêm tối hay đêm trăng, tôi hay đứng trên bao lơn nhìn xa trong màn tối, để ngọn gió mát mơn man quyện cùng khói thuốc Ruby Queen và thả hồn theo tiếng máy rì rầm của chiếc bắc để tôi cảm nhận rằng quê hương tôi thật đẹp, dân tôi thật hiền và… bên kia bờ là một bước nữa gần lại quê tôi. Con đường từ Vĩnh Long về Cần Thơ như hẹp lại, mặt đường được dùng để phơi lá gòn làm nhang, phơi lúa và đủ mọi công việc linh tinh khác trong sinh hoạt gia đình. Hai bên đường nhộn nhịp hơn xưa, nhà cửa xây cất chồm hẳn ra ngoài làm tôi không còn cảm nhận được cái mênh mông của trời đất và sự mầu mỡ của đồng ruộng miền Nam ngày nào. Phút chốc xe đã đến Cần Thơ! Thành phố mà mấy chục năm trước đây là thánh địa của các học sinh ở miền Lục tỉnh có trường Phan Thanh Giản và Đoàn Thị Điểm với những hàng cây phượng vĩ đỏ ối hoa màu xác pháo, biểu tượng cho mùa thi mà các sĩ tử từ Bao Mùa Nắng Hạ 232 Bao Mùa Nắng Hạ 233

    120 được sơn phết hầu che giấu cái cũ kỹ già nua, nơi mà cách đây gần năm mươi năm về trước có cậu bé níu áo mẹ không dám rời vì sợ bị bỏ lạc. Tôi còn nhớ, cứ mỗi lần tôi được theo mẹ tôi đi chợ là một sự sung sướng lẫn lo âu khi nghĩ phải đương đầu với những rủi ro bất trắc đó. Bà Tư Bánh Tằm thường cười nhạo tôi về tính nhút nhát, còn má tôi thì bảo là tôi có sao Thiên Mã nên con ngựa trời nầy rồi có ngày cũng khó kiềm cương. Con rạch dẫn đến nhà tôi năm nào giờ không còn nữa. Nhà cửa được cất lên chi chít không giống khi xưa thưa thớt, lúc ấy mỗi khi có việc đi đêm không khỏi thấy ớn lạnh phía sau gáy như có tiếng ma thình thịch nặng bước theo sau. Đường hàng tràm nơi mà tôi cùng mấy đứa bạn thích đi câu hay nghịch ngợm giờ hoàn toàn không còn một dấu tích. Đường đi Bạc Liêu khoảng sân bay là nơi khu ruộng biến thành vườn dưa hấu vàng vào mỗi dịp Xuân về, và cũng là nơi hò hẹn lý tưởng nghe đâu không còn trồng trọt nữa. Phi trường giờ thì hoang vu gần như bị bỏ trống, không bằng như lúc còn nhỏ nơi đây rất nhộn nhịp, và tôi đã nhiều lần để lòng bay bổng với giấc mộng trở thành người phi công như tác giả Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh trong quyển Đời phi công mỗi khi có đoàn chim sắt bay qua. Sau nhà tôi trước kia là một khoảng ruộng mênh mông, nơi mà trước kia tôi hay đi soi ếch mỗi khi mùa mưa bắt đầu, giờ thì nhà cửa san sát, căn thì của chị tôi, căn thì của cháu tôi và phần còn lại là của những người hàng xóm mới. Họ nhìn tôi với cặp mắt tò mò xa lạ. Chiều hôm nay má và tôi cùng ngồi bên chái để nghe bà kể lại chuyện xưa, ngọn gió lao xao, ánh nắng ửng vàng căng dài vườn cây trên đất. Một ngày nữa lại sắp qua đi, đã bao nhiêu ngày mẹ tôi ngồi như vầy để chờ con, để ôn lại cuộc sống về chiều và… mẹ tôi còn ngồi như vầy được bao nhiêu chiều nữa? Bà nói chuyện thật minh mẫn về bà con hàng xóm ai còn ai mất, bạn bè tôi ai nấy ra sao, nhìn mấy đứa cháu tôi lớn đại tôi biết rằng mình đã già và má tôi thì rất già. Nhìn mẹ tôi tiều tuỵ như cây đu đủ, như cây vú sữa trong sân, tuy lão nhưng cũng còn có trái, dù phần đất đã hàng chục năm không hề được phân bón. Đống vỏ dừa trong sân được chẻ nhỏ phơi khô là công sức của má tôi hàng ngày gắng làm lụng để tỏ ra mình còn hữu ích. Nhìn bàn tay má khẳng khiu, gầy đét, tôi buồn lặng lẽ nhìn xa ngoài không gian hình dung một ngày nào đó, không lâu, má sẽ về trời như cánh chim kia nhẹ nhàng bay bổng. Tôi đứng lên cố giấu hai dòng lệ chảy dài và thấy cổ họng tắt nghẹn, rồi nhẹ nhàng bước ra sau lưng bà đặt hai tay lên vai người để biết rằng hôm nay mẹ tôi còn đây là một thực thể. Thanh, vợ tôi như hiểu ý đi nhanh vào trong chụp vội bức ảnh để ghi lại khoảnh khắc thiêng liêng của má và tôi. Ôi thời gian và không gian diễn biến không ngừng và con người đành bó tay để thực tế ra đi không bắt giữ được. Ước gì tôi có thể chấp cánh bay cao cùng với tốc độ thời gian để giây phút nhiệm mầu như ngày hôm nay mãi mãi lắng đọng. *** Ba tuần lễ sau gần hai mươi năm trở về quê, thời gian quá ngắn như hạt muối bỏ bể. Rồi đến ngày ra đi, với tâm tư như người trốn chạy, tôi không đủ can đảm nhìn vào tận mắt mọi người nhất là mẹ tôi vì không đủ ngôn từ để nói lên lời tạm biệt. Những hình ảnh nầy rồi sẽ bị bỏ lại sau lưng. Mẹ tôi ngồi như pho tượng đá, cặp mắt hom hem nhìn vào khoảng không khi tôi quay gót vì mẹ tôi dư biết rằng đây là lần chót người gặp lại đứa con lưu lạc! Hôm nay trong ngày lễ Tạ Ơn, ở xứ người bên kia vòng quanh trái đất, quê hương tôi vẫn tàn tạ, mẹ tôi giờ đã nhẹ gót hồng trần nằm bên cạnh ba tôi cả đời hy sinh. Nhìn khói hương dật dờ trên bàn thờ, những khuôn mặt thân yêu với ánh mắt dịu Bao Mùa Nắng Hạ 236 Bao Mùa Nắng Hạ 237

    121 hiền cũng như ngày nào bảo ban, an ủi để tôi thêm đầy nghị lực. Bức ảnh tôi và má tôi còn đó, tóc người bạc như tơ, mắt người hiền như bụt như nhắc lại lúc nào người cũng gần gũi và phò hộ chúng tôi. Chuyến Về Thăm Quê Ngoại Phạm Văn Hòa Tôi xin cảm ơn Trời, cám ơn Cha Mẹ, cám ơn hơi thở mà tôi được thở để sống, để tiếp tục kiếp sống con người theo đúng nghĩa sống. Tôi thấy cay cay trong khóe mắt và khe khẽ: Chiều nay thắp hương tưởng niệm trước mồ, Nhìn khói lam buồn tưởng nhớ năm xưa, Công ơn sanh thành ngày nao đền trả, Mẹ ơi con nguyền nhớ lời mẹ khuyên… Houston Mùa lễ Tạ Ơn 2000 Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 238 Bao Mùa Nắng Hạ 239

    122 Hôm nay là 22 Tết rồi! Cả xóm nhà nào nhà nấy sơn sửa, lau chùi tươm tất từ sân trước đến sân sau, các cụm hoa đã được vào chậu để ăn Tết. Thằng Sang, bạn cùng xóm, sáng nay mặc thử đồ mới vừa được lấy về… để ăn Tết. Nó đi vô đi ra mấy lượt cho đến khi Năm thấy thì chừng đó nó mới chịu vào thay. Nhà nhà, anh chị em cha mẹ đều tề tựu về cho dù đi mần ăn xa. Năm thấy chị Tư đi làm ở Sài Gòn, nhưng năm nào cũng về nhà ăn Tết, thì năm này chị Tư cũng vừa về hôm qua. Hình như mọi người đều về nhà trước ngày 23 đưa ông Táo có như vậy mới thật sự đón Xuân. Năm không biết làm gì hơn vì mọi việc được cắt đặt Năm đều làm đâu ra đó, nào chùi lư đồng, dọn dẹp bàn Ông Thiên, quét gián nhện, nhổ cỏ mấy luống hoa… Giờ thì Năm lo phần của mình, lo đánh đôi giày Sandal để đem ra phơi vì hôm nay trời nắng thật đẹp. Gió lành lạnh từ đông bắc thổi nhè nhẹ làm bớt đi sự oi bức. Thật ra Năm không cảm thấy vui gì cả vì đang băng khoăn trong lòng, Năm cảm thấy mất mát thật nhiều và đâm ra trách cứ mấy anh chị, vì theo Năm thì không ai biết cái nỗi buồn lo của mình. Mỗi giờ trôi qua là sự đau buồn dâng thêm trong lòng. Như hôm qua, khi mặt trời vừa tắt thì nỗi mong chờ và hy vọng của Năm cũng theo ánh dương đi vào bóng đêm. Rồi Năm tự an ủi thế nào ngày mai má cũng về! Cứ như vậy mà từ khi được bãi trường Tết đến nay ngày nào Năm cũng trông ngóng má. Mỗi lần có chiếc xe từ xa là Năm ngóng cổ đợi cho đến xe đi khuất qua nhà thì Năm mới trở lại công việc còn dở. Tính đến hôm nay là cả tuần trôi qua mà má vẫn chưa về. Năm buồn lắm mà không dám hỏi cũng không dám nói với ai, bởi vì Năm thấy mọi người cứ bình thản như không. Năm lo đủ thứ, không biết có phải má giận vì Năm đã làm phật lòng bà. Năm còn nhớ cách đây mấy tháng, khi má về Cà Mau như mọi năm để giúp Cậu Sáu, cậu Bảy và bà con làm cá bà có nói với Năm trước khi đi: – Má nói hoài mà con không nghe lời, lần này về dưới má ở luôn. Bây giờ nghĩ lại Năm thấy lo lắng vô cùng. Má giận Năm thật rồi, bởi vì mấy năm trước khoảng rằm tháng Chạp là má đã về để lo chuẩn bị Tết nhứt. Nghĩ đến đó, Năm như nắm phần chắc là năm nay ăn Tết sẽ không có má. Lỗi tại mình! Nghĩ đến đây Năm càng thấy khó thở và cảm thấy cái gì dâng lên cổ họng, nghẹn ngào. Năm chạy vội ra bên hông nhà ngồi thu mình trong xó chái, tự nhiên những giọt nước mắt nóng bỏng lăn dài trên má. Năm nhớ má thật nhiều, hôm đi má nói, Năm tưởng má nói chơi như trách yêu con, nhưng quả thật là má giận thiệt. Con Mực đến nằm bên Năm gác mõm lên bàn chân không của Năm. Năm vuốt đầu con Mực, tự nhiên Năm thấy lòng nhẹ nhàng hơn, cái gì nghèn nghẹn nơi cổ họng cũng dần dần biến mất. Năm tự nhủ, chắc má không giận Năm đâu… nhưng một ý nghĩ khác làm Năm càng bàng hoàng xao xuyến hơn. Năm không dám nghĩ tiếp bởi vì trong đầu óc non nớt của Năm mường tượng là có thể Má bị tai nạn trên đường về nhà ăn Tết chăng?! Biết đâu! Thật ra trăm điều lo âu hiện ra trong đầu Năm! Bao Mùa Nắng Hạ 240 Bao Mùa Nắng Hạ 241

    123 Trời đã xế chiều, Năm cũng vừa đánh xong đôi giày, đem ra phơi nắng, chốc chốc Năm lại chạy ra đầu ngõ nhìn về hướng chợ. Có nhiều khi Năm đi ra sau nhà nhìn về hướng xe từ Bạc Liêu về, cứ mỗi chuyến xe qua Năm tự an ủi là chắc má đi trên chuyến xe đó. Năm tự nhủ Má cũng mong về nhà lắm vì bà đã xa nhà hơn ba tháng, chắc Má cũng nhớ nhà, nhớ Năm, nhớ con Mực chớ! Năm biết má cũng thương con Mực lắm vì Má thường nói: – Con Mực còn dễ dạy hơn con, má nói nó nghe chứ không cứng đầu cứng cổ như con! Ngày 22 Tết trôi qua thật nhanh, mới đó mà trời đã xế chiều. Bóng cây ngả dần và căng dài trên nền đất. Lại một ngày nữa đi qua, một ngày nữa thất vọng vì bóng Má vẫn biền biệt, và một đêm dài nữa Năm phải trằn trọc nhớ Má khóc thầm ướt gối. Năm không dám biểu lộ sự nhớ thương Má cho ai biết vì sợ bị cả nhà chế nhạo. Rồi Năm nghĩ đến hoàn cảnh thằng Phước, mẹ mất sớm chắc là nó cũng buồn lắm, như vậy là nó buồn cũng như Năm mà cố giấu đó thôi. Bầy gà con đi ngang qua Năm để đi về chuồng khi Năm đang ngồi bó gối đợi Má. Mấy con gà cũng không có mẹ, bởi vì mới tuần rồi con mẹ bị bệnh cú rũ rồi vài ngày sau khi thăm chuồng buổi sáng, con gà mẹ nằm chết cứng. Chính Năm đem đi quăng chỗ khác vì sợ lây cho đám gà con. Mấy con gà mất mẹ cũng chắc buồn như Năm, vì chúng nó phải tự kiếm trùng ăn chứ không có mẹ tìm cho như trước! Thình lình có tiếng xe thắng gấp trước nhà, có tiếng dì Tư hàng xóm: – Tưởng chị ở luôn dưới Cà Mau, may phước chị về kịp để mai đưa Ông Táo. – Má về! Má về! Năm la lớn chạy băng ra xe ôm lấy mẹ. Cả nhà ùa ra để đón Má, xách đồ đạc vô nhà. – Coi chừng, nhẹ tay kẻo bể cái hũ mắm Má để trong cái càng xé đó. Má dặn dò! Má đem về đủ thứ, toàn là đặc sản Cà Mau. Năm lăng xăng, con Mực cũng lăng xăng. Má vuốt đầu con Mực, rồi Má nhìn Năm nói: – Ở nhà bộ con đi chăn trâu sao mà đen mốc vậy. Còn Má thì sao! Má cũng đen mun vậy! Năm thầm nghĩ. Năm nắm tay Má sung sướng ra mặt. Tự nhiên nỗi lo buồn tan biến thay cho tiếng pháo ngày Xuân. Năm thấy mọi người ai cũng đáng mến đáng thương. Trời chiều hôm nay có ánh hồng rạng rỡ, gió mát hơn hôm qua, ngọn đèn dầu bắt đầu thắp lên và cũng sáng hơn mấy hôm trước! Má đã về trong lúc bất ngờ nhất đối với Năm, bởi vì khi trông đứng trông ngồi thì không thấy đâu, tự nhiên như bà Tiên, Má về! Chỉ bóng dáng của mẹ thôi cũng đủ hoá giải những rắc rối của cuộc đời, mang đến cho lòng đứa con nhỏ những cảm nghĩ ấm cúng và êm đềm nhất. Mẹ, Mẹ là giòng suối dịu hiền Là câu hát thần tiên, là bóng mát trên cao, là ánh đuốc đêm thâu khi lạc lối… *** Thời gian qua mau, thấm thoát đã 6 năm rồi, hình như năm nào Má cũng về Cà Mau vài tháng. Cà Mau là quê ngoại, Năm chỉ nghe Má nói về vùng đất mà nơi đó Ông Ngoại là ông Từ của Bao Mùa Nắng Hạ 242 Bao Mùa Nắng Hạ 243

    124 Đình, Cậu Sáu, Cậu Bảy thì làm ruộng có nhiều đìa nuôi cá, có vườn trồng dưa, trồng rau. Cậu Sáu thì ở Rạch Rập, gần chợ Cà Mau hơn; còn Cậu Bảy thì ở tận vùng sông Ông Đốc. Năm nay, Năm vừa đậu Trung Học Đệ Nhất Cấp, và Má dẫn Năm về thăm quê Ngoại lần đầu. Thật ra năm nay Năm toàn gặp chuyện hên không thôi. Năm được đi thi ở Cần Thơ, và giờ thì được đi Cà Mau thăm quê ngoại. Chứ từ bấy lâu nay Năm có được đi đâu đâu!! Hễ mỗi lần anh chị đi tỉnh này tỉnh nọ là Năm thấy buồn và nghĩ bụng là mình bị thiệt thòi. Nghe Má nói Năm như mở cờ trong bụng và Má dặn dò đủ thứ trước khi đi. Năm đã lớn và biết nhiều hơn là Má nghĩ. Năm biết Ba Má cực khổ để nuôi anh chị và Năm ăn học, cuộc đời Ba Má chưa thấy được thong dong ngày nào. Nhiều khi lúc ban đêm, học bài dưới ngọn đèn dầu Năm nhìn những bông lửa đỏ mà tự nhủ là phải học hành cho giỏi vì Ba Má thường nói đó là cách báo hiếu mà Ba Má hài lòng nhất. Sự hun đúc đó là nghị lực nên nhiều khi thức thâu đêm để học bài mà không biết mệt vì Năm nghĩ không có sự cực khổ nào bằng Ba Má cực khổ lo cho con! Dù vậy, việc học hành đỗ đạt vừa qua đối với Năm như là một bổn phận để báo hiếu; còn việc đi ra khỏi tỉnh Sóc trăng để lên Cần Thơ và nay được về Cà Mau nữa là điều lý thú nhất. Đường về Cà Mau qua Bạc Liêu, qua Hộ Phòng và các phố thị nhà cửa dọc hai bên đường đối với Năm lúc đó là một khám phá mới trong đời mình. Những phố thị này Năm đã từng học và biết qua địa dư sách vở chớ giờ mới thấy đích thực. Những cánh đồng mút mắt, thẳng cánh cò bay, các chiếc xuồng xuôi ngược trên con kinh dọc theo đường. Đất nước tôi thật đẹp: Lúa đầy đồng, cá đầy sông Dân tình ai cũng hiền trông thật hiền! Xe đưa Má và Năm đến Cà Mau. Con sông tại chợ nước chảy phăng phăng làm Năm lo sợ. Năm rất ngán vì đối với Năm, sông nào cũng có chiều sâu không đáy! Bởi vì cứ nhìn xuống nước trong những ngày trời quang mây tạnh, chỉ thấy toàn là mây trên trời in bóng, nghĩ đến đó đủ để Năm rùng mình, dởn ốc vì nếu sơ sẩy dễ bị chết đuối như chơi. – Kìa cậu Sáu kìa. Chào cậu đi con, Má giục. Cậu Sáu khen gì gì vài câu Năm cũng không để ý, nhưng rồi tất cả xuống xuồng để về nhà Cậu. Chiếc xuồng len lách khỏi đám ghe ven sông, và băng qua khoảng ngả ba nước chảy cuồn cuộn. Năm, hai tay bám chặt vào mạn ghe, thở không muốn ra hơi vì sợ. Lúc sau xuồng qua con rạch nhỏ hơn, lướt sóng êm đềm, hai bên rạch là dừa nước, bần, lác… – Cảnh Quê ngoại tôi đẹp quá mà lần đầu tôi được biết! Năm thầm nghĩ. Cả ngày hôm đó và những hôm sau ở lại nhà cậu và gặp hàng xóm, Năm cũng được đi thăm Đình mà ông Ngoại đã từng là ông Từ lúc còn sanh tiền, trước Đình là một cây da thật to làm tăng thêm phần uy nghi nơi thờ phượng. Chiều hôm đó, Cậu Sáu dẫn Năm đi hái dưa leo và cà chua để về xào với cua. Cua thì Cậu bắt trên đường đi về, vì lúc từ nhà đi đến rẫy Cậu bỏ lờ dọc theo thuỷ trình. Còn dưa và cà chua thì hái ở rẫy. Đường xá thì không có là bao ngoại trừ đường loanh quanh trong xóm, ngoài ra đi đâu cũng bằng xuồng. Con kinh trước nhà Cậu khi nước ròng thì mực nước xuống thấp thấy rõ. Sau khi cơm nước xong, Năm vào mùng để nói chuyện với Cậu Mợ và các em. Ai cũng vào mùng hết cả, đốt đèn, bên ngoài muỗi vo ve nghe mà sợ. Bao Mùa Nắng Hạ 244 Bao Mùa Nắng Hạ 245

    125 Năm còn nhớ trong lúc nói chuyện với Cậu Mợ về việc ăn học ở Sóc trăng thì có tiếng ào ào bên ngoài như mưa gió. Năm tò mò nhìn ra, thì Cậu cho biết đó là bầy trâu về chuồng đi ở giữa sông vì nước ròng và tiếng ào ào là tiếng đàn muỗi đi theo bầy trâu! Ở chơi với Cậu Mợ được vài hôm thì Năm theo Má về Sóc Trăng lúc đó có hai em Nhung và Bé con của Cậu Mợ Sáu đi về cùng để lên Sóc Trăng học. Mấy chục năm qua, trôi nổi khắp nơi từ Nam ra Trung, từ Đồng bằng đến Cao Nguyên, từ trong nước đến ngoài nước nhưng Năm chưa hề được dịp trở lại Cà Mau lần thứ hai. Cho dù giờ ở xa xôi biền biệt, Ba Má, Cậu Mợ và hai em Nhung, Bé đã vĩnh viễn ra đi; vật đổi sao dời nhưng lòng Năm vẫn luôn nhớ về quê mẹ Cà Mau, nơi còn lại những bà con ruột thịt, nơi có những người dân Việt hiền thật hiền. Cà Mau, quê hương thân yêu đó làm sao ai quên được! Phạm Văn Hoà, một thoáng nhớ quê… Bao Mùa Nắng Hạ 246 Bao Mùa Nắng Hạ 247

    126 Từng tấc đất quê hương Việt Nam nặn nọt ra những đứa con yêu để hiến dâng cho Tổ Quốc. Tiếng dân ca vọng cổ Miền Nam, tiếng hò mái nhì miền Trung, tiếng hát ả đầu miền Bắc sẽ kết hợp thành bài ca, trên vùng đất Cao Nguyên gần trời hơn biển, mà dân Việt hằng mong đợi. Những người con yêu đó tụ tập về mái trường quân sự để bắt đầu cuộc hành trình mới cho chính họ và cho Tổ quốc Việt Nam. Con tàu xình xịch rời ga và đổi hướng đi về miền Cao nguyên! Tàu bắt đầu leo dốc đến vùng đất hứa của các chàng trai Võ Bị: Đà Lạt! Từ khi còn nhỏ sống vô tư lự bên gia đình hắn mơ ước sẽ trở thành người phi công mỗi khi các đoàn chim sắt bay ngang nhà. Hắn thả hồn theo cánh chim trời lửng lơ trong gió và chỉ mong có ngày chấp cánh bay bổng, bỏ lại cuộc sống bên đưới nhỏ dần… nhỏ dần. Cuộc sống con người lúc đó không còn thu hẹp trên một bình diện mà gồm cả không gian ba chiều cao vút. Chuyến Tàu Về Miền Cao Nguyên Phạm Văn Hòa Những con diều lơ lửng được hắn thả vào mùa khô sau mùa gặt đã mang cả một niềm mơ ước của anh trong cánh diều căng gió. Chính niềm mơ đó đã đêm đêm đưa hắn vào giấc ngủ êm đềm, chính ước vọng đó thôi thúc hắn chọn con đường binh nghiệp và hôm nay là khởi điểm cho giấc mơ mà hắn đã từng ôm ấp. Hắn đã thật sự sổ lồng và từ nay phải trực diện với cuộc sống mới. Đây là một ngõ rẽ mới dẫn đến con đường hoạn lộ thênh thang có đủ hoa thơm, cỏ lạ mặc dù không có cuộc hành trình nào mà không chông gai, nhưng chính đó là yếu tố thôi thúc hắn dấn thân và chấp nhận thử thách đang chờ đón. Đây là quyết định tối quan trọng cho đời mình, cho gia đình, mà anh đã giấu không cho gia đình và cả Thanh, người anh yêu, biết. Cách đây mấy tháng bà mẹ nghe anh vào hội đồng xã Nhăm Lăng ký giấy tờ thật ra là để anh nộp vào hồ sơ đầu Bao Mùa Nắng Hạ 248 Bao Mùa Nắng Hạ 249

    127 quân mà không biết. Hôm qua từ giã cả nhà và tối hôm trước từ biệt Thanh anh cũng không hề hé môi vì anh sợ phải đương đầu với những lời giải thích mà anh biết mình không đủ lời lẽ để biện minh cho sự ra đi này. Con đường từ nhà lên Sài Gòn anh đã bao lần đi qua mà sao hôm nay anh thấy dài lê thê. Chiếc phà Cần Thơ, Mỹ Thuận xình xịch đưa từng dòng người lên xuống từ miền Hậu Giang. Đám lục bình lặng lờ trôi theo dòng nước. Các chiếc ghe lớn nhỏ tấp nập qua lại. Có những chiếc xuồng con, người cầm chèo quặp người cố đẩy ghe đi ngược dòng nước, đem sức người chọi với thiên nhiên, như con người với định mệnh. Anh đã từng qua đây bao lần trên chuyến xe đêm từ Sài Gòn về quê, dòng sông đen thẳm đồng lõa với bóng tối. Thỉnh thoảng từng con sóng to phản chiếu ánh đèn chiếc phà óng ánh như những con rắn vàng trườn trên mặt nước. Chuyến bắc chầm chậm đưa anh qua sông như nói câu ngậm ngùi đưa tiễn. Chuyến đi hôm nay cũng như những chuyến qua lại nhiều năm trước nhưng anh thấy bùi ngùi như khi nhỏ rời làng cũ để ra tỉnh học. Tạm biệt tất cả! Tạm biệt những con đường quen thuộc, những con sông uốn quanh chở đầy cây trái, những mái tranh sát gần ven lộ, những cánh đồng xanh um màu mạ non, những người dân chất phác miền Lục tỉnh. Anh giương to cặp mắt cố thu những hình ảnh này vào tâm trí. Gia đình, thân thuộc, bè bạn, người yêu tạm gác qua bên để đi vào giấc mộng mới. Mong ngày về có trăng sáng, có nắng ấm, có bài hát ngọt ngào ca ngợi tình yêu và có pháo đỏ đánh dấu ngày vui sum họp. Nhớ buổi cơm tối hôm qua, anh không dám nhìn thẳng mặt cha mẹ anh chị em vì sợ khi bắt gặp ánh mắt thân yêu chân chất anh sẽ tự thú tất cả, điều mà anh cố giấu từ mấy tháng nay kể từ khi nhận được giấy báo chấp nhận vào trường. Buổi cơm tối thịnh soạn mà anh nuốt không vô khiến cả nhà nhìn anh áy náy. Anh cố giữ thật bình thản, nhưng càng cố càng cảm thấy mình vụng về. Lòng nôn nao, tương lai tươi sáng như ánh mặt trời, đầy thử thách phiêu lưu, mà anh không dám san xẻ cùng ai. Chỉ có mấy thằng bạn nối khố cùng trọ học ở Sài Gòn biết mà chúng nó hứa là sẽ giữ kín. Hôm nay là ngày chót hắn ở Sài Gòn bù khú với mấy thằng bạn. Hành trang của anh vỏn vẹn có một vài món cần thiết vì được biết càng mang đồ nhiều thì càng phải vác nặng khi đến quân trường. Mấy thằng bạn thay phiên đưa anh đi ăn chơi ngày chót. Thằng Hưng thì đưa hắn về nhà trong chợ Bàn Cờ nhờ bà mẹ nấu cho mấy món ăn mà anh ưa thích. Thằng Lý quê ở Sa Đéc, thằng Thuấn nhà đường Trương Tấn Bửu, thằng Trung quê ở Rạch Giá và thằng Điền công tử Bạc Liêu tập họp đầy đủ sau khi du hí xong cả bọn kéo nhau vào Sở Thú Thị Nghè để chụp hình. Hắn cứ bồn chồn nhìn đồng hồ đeo tay vì chỉ sợ trễ giờ trình diện tại trại Lê văn Duyệt để được đưa ra nhà ga xe lửa Sài gòn. Má thằng Hưng, nơi anh trọ học, thì hỏi tụi này sao Như gà mắc đẻ. Còn mấy đứa bạn cứ tỉnh bơ, mãi đến chiều sau khi bỏ anh tại Trại Lê Văn Duyệt, chúng nó đưa nhau ra nhà ga Sài Gòn để tiễn anh cho cuộc hành trình mới trong đời. Ga xe lửa tại chợ Bến Thành Sài Gòn hôm nay nhộn nhịp hẳn. Các thanh niên trạc tuổi quần áo tươm tất tản mác trong sân ga làm hắn liên tưởng tới hình ảnh các sỉ tử tập họp trong sân trường để chờ nghe kết quả kỳ thi. Hắn nhìn quanh, không có quen biết ai trong số người khăn gói lên đường. Phần đông đều có gia đình, bè bạn hay bồ bịch đưa tiễn. Còn hắn tuy không có cha mẹ, không có Thanh nhưng mấy thằng bạn đã khéo lo nên hắn cũng đỡ cảm thấy cô đơn. Cuộc tiễn đưa bịn rịn của những người thân, những người tình, của bè bạn cũng chấm dứt khi đoàn tàu rời ga xe lửa Sàigòn đưa những thanh niên đầy nhiệt huyết lên đường bắt đầu cho cuộc hành trình mới. Kẻ Bắc, đứa Trung, người Nam nhưng cùng một chí hướng. Các chiếc khăn tay vẫy chào tạm biệt, Bao Mùa Nắng Hạ 250 Bao Mùa Nắng Hạ 251

    130 Đà Lạt! Ở đó chập chùng đồi thông thơm ngát reo vui trong gió, có hoa thơm cỏ lạ, có những cô gái má phớt đỏ môi chớm hồng làm ngây ngất lòng người. Tiếng tàu nặng nề mệt nhọc kéo theo các toa xe, mùi khói than đá của đầu toa ga phả ra nồng nặc. Con tàu cũ kỹ già nua, chầm chậm leo từng tấc cao độ. Tiếng móc sắt của con tàu móc vào đường sắt, lịch kịch, khô khan, nặng nề làm chúng tôi thức giấc, nhốn nháo, tò mò nhìn ra ngoài khung cửa. Tàu đang leo đèo Ngoạn Mục và bình minh bắt dầu ló dạng! Những tia sáng đầu ngày xuyên qua đồi thông mập mờ trong làn sương mai đẹp như bức tranh thuỷ mạc nhẹ nhàng nét chấm phá. Đồi núi trùng điệp vây quanh. Cảnh trí ở đây hữu tình, thơ mộng, liêu trai. Những loại hoa dại màu vàng nho nhỏ dọc theo đường sắt phe phẩy trong làn gió nhẹ như ai đó vẫy tay đón chào đoàn người lữ khách. Loài cỏ mai nhẹ nhàng như gió, mong manh như tơ tạo thành tấm thảm nhung tim tím dịu dàng trong nắng sớm. Tự nhiên Hắn cảm thấy như đang sống trong truyện Liêu Trai, trong đó có chàng thư sinh lạc vào thiên thai, mãi mê ngắm cảnh hữu tình đến quên lối về, bước theo tiếng suối róc rách, theo ánh sáng hiu hắt có dáng giai nhân thấp thoáng sau thảo trang… cố sức đi mau, đường đi càng lúc càng khó… nhưng khi đến gần thì chỉ còn làn mây sớm nặng hạt sương ban mai… tan dần trong gió! Con tàu từ từ di chuyển như con rắn khổng lồ trườn mình trên con đường sắt ngoằn ngoèo theo triền núi. Biết bao nhiêu công của dân tôi đã đổ để kiến tạo nên con đường sắt này cho chúng tôi đi qua hôm nay! Bao nhiêu mồ hôi của người dân Việt đã đổ để xây dựng quê hương Việt Nam, và bao nhiêu máu xương của những chiến sĩ trước chúng tôi đã hy sinh để bảo vệ giang sơn gấm vóc này! Bao Mùa Nắng Hạ 256 Hắn cảm thấy ấm hẳn lòng vì con đường binh nghiệp của anh mang rất nhiều ý nghĩa cao đẹp. Bước chân anh hôm nay chỉ là nối tiếp những bước chân lịch sử của tiền nhân, anh chỉ làm bổn phận của người thanh niên khi quốc gia hữu sự! Trời trở lạnh khi con tàu cọc cạch leo lên độ cao! Hắn rùng mình với lấy cái xách tay khoác vào chiếc áo ấm của thằng Điền cho đêm hôm qua. Đốt điếu thuốc đầu ngày, uống ngụm trà xanh mà thằng Hưng đã bỏ trong bình thuỷ cho Hắn mang theo. – Mấy thằng nầy chu đáo thật. Hắn thầm cám ơn! Có áo ấm thằng Điền, Trà thằng Hưng vẫn còn ấm, hít đầy phổi làn không khí trong lành miền sơn cước… Hắn cảm thấy khoẻ hẳn mặc dù đêm qua chỉ ngủ vật vờ. Khói thuốc làm Hắn tỉnh táo hơn dù nhiều sự thay đổi trong những ngày qua làm anh mệt mỏi về thể xác và tinh thần. Tàu càng lên cao, khí càng se lạnh, rừng thông vươn mình tươi mát trong ánh sáng ban mai. Hắn tì người vào cửa sổ tò mò thích thú nhìn cảnh vật xung quanh thay đổi và cảm thấy mình sống thật gần với thiên nhiên. Bầy nai nghe động tịnh nhẹ nhàng phóng mình khuất trong rừng rậm. – Cao nguyên ban mai đẹp quá phải không! Thằng bạn mới vừa nói bâng quơ xong quay lại bắt tay Hắn và tự giới thiệu: – Moa tên Hạnh, dân Sài Gòn còn Toa? – H… Tôi ở Lục tỉnh nhưng học ở Sài Gòn từ mấy năm nay. – Moa trước học Tabert, lên Đại Học ít lâu thì tình nguyện vào quân đội, bởi vì trước sau gì thì cũng bị động viên thôi. Còn Toa có đám bạn có vẻ thâm tình lắm, Moa để ý thấy Toa từ chiều qua có anh em lo đưa tiễn vậy là quý lắm. Bao Mùa Nắng Hạ 257

    131 – Vâng, gia đình mình không có ai lên Sài Gòn đưa tiễn mà mấy đứa bạn lo cũng như người thân thôi! Gớm, tên này theo dõi mình từ chiều qua mà mình không hay biết. Hắn thầm nghĩ! Chẳng mấy chốc Hắn và Hạnh trở thành thân. Những mẩu đối thoại dễ dàng hơn nhất là trong hoàn cảnh này. Được biết, Hạnh còn có tên tự là Raymond Bob. Bob đây không phải là Robert hay là gì khác mà là Bebop! Anh là tay nhảy Bebop khét tiếng Sàigòn. Câu chuyện giữa Hắn và Hạnh đến rất tự nhiên cởi mở nên anh cảm thấy Hạnh không có gì là khoe khoang cả. Chẳng mấy chốc cả hai trao đổi nhau đủ thứ chuyện như đã từng quen biết nhau từ lâu. Trời gần đứng bóng thì đoàn tàu đến sân ga Đà Lạt. Không khí bên ngoài se lạnh. Những mái ngói đỏ của khu villa xen lẫn trong những đồi thông xanh. Tháp chuông nhà thờ của trường Yersin vươn cao trong nắng ấm. Quanh sườn đồi, các luống rau, cây trái, đánh từng vòng nổi bật trong vùng đất đỏ đẹp như bức tranh. Các căn nhà nằm lưng chừng đồi thật lạ mắt. Đường xá lên đồi, xuống dốc, hoa cỏ đủ màu sắc làm tăng thêm vẻ đẹp cho thành phố nổi tiếng thắng cảnh du lịch. Mùi thông thoang thoảng làm tăng thêm sự quyến rũ của thành phố thơ mộng này! Thành phố với lối kiến trúc Tây phương, phong cảnh hữu tình nên Đà Lạt là thắng cảnh thu hút du khách. Còn dân chúng sinh sống cũng khác với quê Hắn, nơi đó có sông ngòi chằng chịt, có hai mùa mưa nắng, có chú mục đồng với đàn trâu thong dong bên bờ ruộng. Sau bao năm miệt mài đèn sách, sau nhiều tháng ưu tư để quyết định cho tương lai, sau một đêm dài mệt nhọc trên đường di chuyển và giờ đây đã đến đích điểm và cũng là khởi điểm. Một giai đoạn vừa chấm dứt và một giai đoạn Bao Mùa Nắng Hạ 258 mới bắt đầu. Cuộc sống của chúng ta phải chăng là nối kết những chuổi giai đoạn cho đến khi nhắm mắt xuôi tay. Chu kỳ của cuộc sống hiện hữu cũng chỉ là một khớp nối mà ta được biết, để nối tiếp những chu kỳ của con người trong Quá Khứ – Tiền Kiếp và Tương Lai – Hậu Thân như thuyết nhà Phật đã dạy?! Vừa bước xuống sân ga thì gặp ngay các sinh viên sĩ quan của trường Võ Bị Đà Lạt trong y phục dạo phố mùa hè, một số khác áo quần Kaki thẳng tấp, với cầu vai Alpha đỏ, mũ Beret, giày sô bóng loáng tươi cười chào đón. Các sinh viên sĩ quan gọn gàng trong từng cử chỉ, đi đứng trang nghiêm ăn nói rõ ràng chững chạc và sắc mặt hồng hào khoẻ mạnh. Không trách các anh là thần tượng của các cô gái nhất là khi các anh có dịp về Sài Gòn diễn hành trong những ngày đại lễ hay những lần đi phép trong những y phục làm mết lòng các cô gái. Còn hôm nay, các anh là thần tượng của Hắn! Đó là cảm tưởng đầu tiên mà Hắn đã nghĩ về những sinh viên này. Họ vui vẻ hướng dẫn mọi người đến đoàn xe vận tải nhà binh chờ sẵn để đưa về trường! Khi xe chạy được một đổi, Hắn quay qua Hạnh che miệng nói nhỏ: – Họ trông cũng vui vẻ chứ có gì khó khăn đâu mà mấy thằng bạn tôi bảo là hắc ám! Hạnh cười không nói và nheo mắt ra vẻ bí mật: – Toa chờ xem, coi vậy mà không phải vậy! Moa có thằng bạn đi khoá trước chỉ vài mẹo vặt để sống trong trường thời gian đầu. – Tôi thì có quen một người quen cũng đi khoá trước, anh là bà con với soạn giả của đoàn TMTN. Tụi nầy là dân cùng xứ, và khi lên Sài Gòn trọ học tôi ở khít vách trước khi anh vào Võ Bị. Bao Mùa Nắng Hạ 259

    132 – Toa nhớ, khi gặp hắn cho dù có thân tình cũng cứ phe lờ. Đừng nhận bà con quen lớn như kiểu toa vừa mới nói là lãnh đạn đó. Đây là một trong những điều mà bạn Moa căn dặn. Người quen thân gặp nhau nơi xứ lạ quê người mà làm lơ thì coi sao được! Hắn thầm nghĩ và thắc mắc nhưng không hỏi thêm. Hắn và Hạnh to nhỏ trong khi đoàn xe di chuyển về trường. Khi đoàn xe qua hồ Than Thở thì mọi người nhốn nháo quay nhìn về phía hồ. Không khí thật trong lành, phong cảnh thật hữu tình nhàn hạ! Mặt nước phẳng lặng như tấm gương phản chiếu ánh nắng làm sáng cả rừng thông thoai thoải vây quanh hồ. Đàn ngựa của du khách thong dong, nhàn hạ tản bộ trên con đường mòn đất đỏ quanh hồ mà nhìn từ trên cao như huyết quản chảy về tim của chuyện tình thơ mộng nhưng rất buồn giữa chàng Sinh Viên Võ Bị và cô nữ sinh trường Couvent des Oiseaux mà người đời truyền tụng. Hắn liên tưởng chuyện tình này nơi hồ Than Thở với chuyện tình của Mai và Lộc bên hồ Trúc Bạch trong Nửa Chừng Xuân của nhà văn Khái Hưng… Hai chuyện tình, hai hồi kết cục hoàn toàn trái ngược. Đoàn xe tiếp tục di chuyển trên sườn đồi quanh co đưa đến trường Võ Bị. Ngôi trường mới vừa xây cất xong, nằm thoai thải trên khu đồi phía tây của nhà Nguyên Tử Lực Cuộc trông thật trang nhã. Đoàn xe ngừng lại ở cổng trường, các Sinh Viên Cán Bộ đàn anh sắc mặt nghiêm trang hơn. Đi đứng nghiêm nghị hơn, ăn nói to tiếng hơn, hắn có cảm tưởng là họ la thay vì nói. Họ nhanh nhẹn xuống xe đứng chờ trong khi chúng tôi tà tà xuống xe như con gái! Đó là các câu mà chúng tôi bắt đầu nghe các SV cán bộ đàn anh gán ép cho các nạn nhân vô tội, và y như rằng sau đó thế nào cũng bị phạt! thân thiện, to tiếng với chúng tôi mà riêng Hắn có ráng rống cổ họng la muốn khàn cả cổ cũng không vừa lòng các anh SV cán bộ khó tính này. Mỗi khi bị phạt là Hắn la to: Tuân Lệnh. Hít đất, nhảy xổm là những danh từ xa lạ mà Hắn mới được học. Có lúc Hắn tưởng mấy anh SV cán bộ này nếu không điếc thì cũng thuộc loại Má át vì họ lý luận thật lạ lùng không khùng thì cũng lờ quờ mà Hắn cũng như các bạn cùng khoá phải chấp nhận và tuân lệnh răm rắp! Đó là thời kỳ đầu gọi là Tân khoá sinh mà Nhân Vị của các anh đã bỏ lại ngoài cổng Trường!! Thật là khổ, hắn thầm nghĩ một cách khôi hài: Tôi được học là phải bảo vệ Nhân Phẩm, Nhân Vị con người, mà bỏ ở ngoài cổng thì lỡ đứa nào lấy trộm thì sao? Và chừng nào tôi mới được lấy lại bỏ túi! Nghĩ thầm và cười thầm, nhưng không sao tránh khỏi cặp mắt Cú Vọ của các anh SV cán Bộ. Hắn bỗng nghe quát: – Anh kia, ở trong hàng mà cười cái gì! Chuyện gì vui mà cười… Hả! Hả! Hắn hồn phách lên mây, nhỏ nhẹ đáp: – Dạ thưa anh, em không có cười! Câu trả lời này càng làm cho các anh SV Cán bộ tức lồng lộn: – Ở đây không có anh, không có em, không có dạ mà cũng không có thưa!! Xong anh nói như cho các bạn chúng tôi cùng nghe: – Uỷ mị! Anh, Em, Dạ, Thưa bốn thứ không nghe được… thi hành 40 cái nhảy xổm! Các anh SV cán bộ thái độ bắt đầu thay đổi thấy rõ, không còn Bao Mùa Nắng Hạ 260 Bao Mùa Nắng Hạ 261

    133 Thế là Hắn thi hành lệnh phạt. Lúc này thì nghề lắm rồi, anh thủ thế cho hai tay lên đầu, hai chân nhảy khi chân mặt trước thì chân trái ở sau như con cóc nhảy và đếm Một, hai, ba,… bốn chục! Chân tay rụng rời, lờ quờ đứng lên vừa chào tay vừa hét to: – Tân Khoá Sinh P. V. H. thi hành lệnh phạt xong! – Có mệt không? Anh SV cán bộ la lại. – Dạ Mệt! Hắn đáp. Anh SV/CB lặp lại: – Dạ, Mệt! Làm tiếp 20 cái nhảy xổm cho hết Dạ hết Mệt! – Tuân Lệnh! Hắn bắt đầu thi hành tiếp lệnh phạt, tới chừng xong thì dù trời nắng chang chang anh thấy toàn Sao và mấy chục ông Trời! Thì ra cho dù Hắn trả lời thế nào thì cũng bị phạt tiếp! Đó, có ai hiểu thấu cho chăng! Lý luận kiểu đó mà không phải là Tốc Kê thì là cái gì! Hắn thầm tức trong bụng và ngẫm những điều Hạnh nói trên chuyến xe về trường là có lý! Hạnh và Hắn ở cùng Tiểu Đội, người bạn cùng quê của Hắn là SV cán bộ Tiểu đội trưởng. Nhưng gặp Hắn cứ lạnh lùng giả tảng như không hề quen biết. Đêm đêm Hắn đem chuyện này nói với Hạnh thì ra thằng bạn của nó cũng đối với nó Tốt như thằng bạn của Hắn! Sau này Hắn biết cái lối đối xử Tốt truyền thống đó được truyền từ khóa này đến khóa khác. Thấm thoát rồi anh cũng qua Mười Tuần Sơ Khởi hay Mười Tuần Huấn Nhục cũng là một! Có lúc buồn chán, Hắn như Bao Mùa Nắng Hạ 262 muốn buông tay đầu hàng để trở về làm công việc mà cả nhà anh mong muốn. Nhưng vì tự ái, vì lời nói của người hàng xóm xấu miệng đã nung nấu và giúp anh qua những lúc tinh thần bị lung lạc. Trong mấy tháng trời, không một lá thư từ người thân, từ gia đình, từ người yêu, anh cảm thấy thật trống vắng và cô đơn. Anh tránh đi khi các thằng bạn mặt tươi rói ngồi dưới gốc thông đọc thơ nhà trong những giờ nghỉ trưa lúc tập hành quân ngoài bãi. Thể chất anh khỏe mạnh hơn, dẻo dai hơn. Tinh thần anh cũng lần lần trở lại bình thường nhưng nỗi nhớ không bao giờ nguôi. Giờ này nếu có Thanh, hay bè bạn, hay thân nhân gặp anh cũng chưa chắc gì nhận diện ra ngay. Làn da sạm nắng, nước da hồng hào, mái tóc bồng bềnh đã bị đẩn còn lại hai phân trong ngay ngày đầu bước chân vào cửa trường. Hắn nhớ nhìn mớ tóc mình rơi trên nền nhà khi bị húi lần đầu mà lòng buồn vô tả. Người thợ cứ thản nhiên như không, hình như họ còn thích thú làm cái công việc này nữa là đàng khác. Khi ngửng lên, anh còn nhớ, không biết hình trong gương là Hắn hay là con gà chọi được cắt tỉa trước khi ra trường đá!!! Hôm nay Hắn cảm thấy khoan khoái vì được chút tự do sau Bao Mùa Nắng Hạ 263

    134 hơn 10 tuần lễ bị đặt trong tình trạng kỷ luật về thể xác, tinh thần căng thẳng từng giờ từng phút, và đây là lá thư đầu tiên sau nhiều tháng cách biệt… Đà Lạt, ngày, tháng, năm… Em Yêu, Trước nhất anh xin lỗi em vì đã không thư từ liên lạc với em trong hơn hai tháng vừa qua. Mảnh giấy pelure màu xanh này nói lên hy vọng em thông cảm cho sự ra đi không có lời giải thích của anh. Cánh hoa Pensée ép khô này nói lên sự nhớ nhung trong từng giờ khắc sau ngày chia tay. Mùi Nuit D orient này là thứ nước hoa quen thuộc thay cho anh đến với em từ cao nguyên Đà Lạt. Em ngạc nhiên lắm phải không? Xin nói ngay là anh đã tình nguyện vào Trường Võ Bị Đà Lạt và đã nhập khóa được hơn hai tháng. Anh đợi đến hôm nay mới báo tin vui vì hôm qua là lễ gắn Alpha. Pensée muôn sắc và các hoa dâu mận Đà Lạt biến nơi đây thành địa đàng ở hạ giới. Còn anh, năm nay sẽ không về ăn Tết cùng em và gia đình. Anh sẽ thư cho em thường xuyên hơn để tạ lỗi những tháng dài để em trông đợi. Anh sẽ viết thư về cho Ba Má, anh chị em và gia đình, chắc cả nhà sẽ ngạc nhiên lắm và anh biết không có lời xin lỗi nào sẽ làm cho mọi người tha thứ. Nhưng anh mong rằng thời gian sẽ giúp gia đình hiểu và tha thứ cho anh. Nhớ em nhiều! Anh của em Houston, Xuân 2007 Phạm Văn Hòa Từ lâu anh cố giấu em cũng như gia đình vì nếu biết được anh sẽ bị ngăn cản, vì gia đình muốn anh trở thành nhà giáo như anh Ba và chị Tư. Anh biết là mình đã chọn đúng đường vì vai trò của người thanh niên trong thời chiến là giữ gìn cõi bờ do Tổ Tiên đã dầy công gây dựng. Đứng trước các ngả đường đi về tương lai, mấy ai trong chúng ta không bỡ ngỡ trước khi lựa chọn! Kết quả là sau nhiều đêm trằn trọc, dằn vặt giữa bổn phận làm người con trong gia đình để báo hiếu hay làm đứa con cho Tổ Quốc để đáp lời sông núi. Anh đã chọn con đường thứ hai. Con đường hoạn lộ tuy thênh thang nhưng nhiều chông gai đang chờ đón. Mong em hiểu và thông cảm cho anh và một ngày không xa chúng ta sẽ sum họp. Giờ đà chớm Xuân, chắc em đang sắm sửa để chuẩn bị Tết. Đà Lạt giờ này, hoa nở rộ khắp nơi: Hoa Anh Đào màu hồng phấn bên bờ hồ, hoa Mimosa màu vàng tươi pha lẫn với hoa Bao Mùa Nắng Hạ 264 Bao Mùa Nắng Hạ 265

    135 Phạm Văn Hòa Ta để lòng mình chút thảnh thơi Thả hồn du mộng tận phương trời Én lượn bên song choàng tỉnh giấc Ô hay! mùa Xuân đến đây rồi! ụa đẹp như mơ Mong hết Ba Mươi sang mồng Một Vui thay trong tiếng pháo Giao Thừa… Khi tuổi ngây thơ thuở học trò Yêu quá mùa Xuân, thích làm thơ Đêm đêm tưởng nhớ người trong mộng Thư xanh viết tỏ nỗi mong chờ… Rồi lúc lan tràn lửa chiến tranh Xếp bút nghiên, theo khúc nhạc quân hành Nặng gánh giang sơn, bao năm chinh chiến Xuân tiền đồn, viễn xứ Hạ Thu Đông… Vận nước đau buồn buổi can qua Con phải ra đi, Mẹ ở lại nhà Gói gọn hành trang cùng thê tử Giờ Mẹ… đi rồi, Xuân cũng lìa xa!! Xuân đến rồi đi đó người ơi Người và tôi giao ước trọn đời Nhẩm đếm mùa Xuân, Xuân vuột mất Còn chăng chỉ chút mảnh hồn thôi! Bao Mùa Nắng Hạ 266 Bao Mùa Nắng Hạ 267

    136 Bao Mùa Nắng Hạ Phạm Văn Hòa Thuở bé, tôi yêu mùa hè, giản dị là không phải lo học bài học vở! Tôi được tự do lục lăng khắp xóm trên, xóm dưới, tụ tập cùng đám bạn đầm mình trong các con kinh nhỏ quanh xóm cho đến khi nước da đen sậm, mốc cời đến độ có thể viết các mật hiệu cho nhau để qua mắt cha mẹ. Sau khi tụ năm tụm ba, chúng tôi tìm đủ trò chơi. Nắng lung linh, nổ hoa, đổ lửa, đủ quyến rũ chúng tôi đua nhau rượt đàn trâu trên đám ruộng sau vụ mùa mà không sợ bị trâu rượt chém. Chán rượt trâu, rượt bò, chúng tôi đi sâu vào sóc Miên đến Chùa Dơi để chọi phá bầy dơi đang chí chóe treo lủng lẳng trong sân chùa cho đến khi các sư sãi vác roi rượt đuổi. Có hôm rủ nhau đi chọi trái me keo chín rộ trên cây. Vết thẹo trên đầu tôi là kỷ niệm của những lần dùng xương bò phang trái me keo bị tổ trác. Bởi phá phách quá thì bị trặc chân, trầy tay, lỗ đầu, chảy máu cũng là chuyện thường tình của đám chúng tôi. Sau vườn thì trái cây bắt đầu ăn được. Đìa bắt đầu sắc nước là lúc hấp dẫn chúng tôi bì bõm chia nhau tát cá hết mương này đến ao nọ. Niềm vui của những đứa trẻ ở xóm nghèo của chúng tôi được trám đầy những ngày tháng nghỉ xả hơi quanh quẩn trong xóm. Tuy vậy, các cuộc vui không bao giờ tàn, các trò chơi không bao giờ nhàm chán. Vào tuổi học trò, mùa hè báo hiệu khi những đóa hoa phượng đỏ thắm khắp nẻo đường. Sắc phượng như sắc pháo, lung linh nơi nơi, từ thị tứ như chợ Bến Thành Sài Gòn, đến các con đường rợp bóng mát quanh các sân trường, đến con đường về thôn gập ghềnh, chênh vênh qua những cánh đồng, trên triền núi, trên con lộ cái quan, nơi nào có cây xanh là có màu hoa phượng vĩ. Màu hoa phượng còn báo hiệu mùa chia tay, là lúc viết lưu bút ngày xanh, là lúc bịn rịn tạm biệt thầy trò bằng hữu, là báo hiệu cho các sĩ tử đến ngày tỉ thí. Người về quê, người bước thêm bước nữa trên đường học vấn, người xếp bút nghiên lo miếng cơm manh áo, người khoác áo chiến binh. Nỗi buồn vui mênh mang xen tiếng ve kêu ra rả dưới cái nóng oi bức vào hạ. Bao Mùa Nắng Hạ 268 Bao Mùa Nắng Hạ 269

    137 Trời vào Hạ ở quê tôi vào thời ngày xưa còn bé tuyệt vời không đâu bằng. Đám tre vạm vỡ cao vút vắt vẻo trên nền trời xanh không một vệt mây, các lóng tre vàng óng như được thêm sinh khí khi nắng hạ, vóc dáng tre dũng mãnh bao nhiêu thì trúc ngược lại khiêm nhường khép nép, rì rào theo gió như hình ảnh cô gái miền thôn dã. Trong khi hoa phượng đỏ thắm khoe sắc nhộn nhàng hợp nơi phồn hoa đô hội, thì khế khiêm nhường ở vườn sau, quanh bờ ao, màu hoa tim tím nhẹ nhàng như nét chấm phá làm dịu đi cái nắng mùa hè đổ lửa ở thôn quê. Trong đầm thì hoa súng, trên chùa thì hoa sen đua nhau nở. Làm sao quên được từng đóa sen vươn cao thơm ngát phe phẩy theo gió. Làm sao quên được khi mưa lất phất, lội vào đầm rau súng, cảm nhận được phần đất bùn dưới chân mát rượi, thật dễ chịu. Hái từng cọng súng, ngắt vài cành hoa súng vàng, tím bỏ đầy giỏ đem về trộn ăn mắm-và-rau. Không còn gì sung sướng cho bằng được sì sụp ăn bữa mắm-và-rau nóng hổi khi bên ngoài âm u, trời mưa ray rứt. Bao nhiêu mùa hè đi qua đời tôi. Tuổi thơ cũng mất dần theo ngày tháng. Đám bạn của chúng tôi lần hồi tản mác. Nếu những mùa hè trong đời tôi cứ đều đặn trôi qua thì chẳng có gì đáng kể ra đây, Nhưng… MÙA HÈ NĂM ẤY xóm trên có thêm bóng một người con gái mà lần đầu trong đời tôi hồi hộp, bồn chồn mỗi lần chạm mặt. Lần đầu tiên tôi cảm thấy nhớ dáng người thon thả. Nhớ tấm áo trắng bay bay nhịp nhàng trên chiếc xe đạp con gái màu rượu chát. Từ đó, tôi yêu màu trời, nhớ vầng trăng và mơ màng nghe tiếng mưa rơi trên vách lá. Tâm hồn tôi thay đổi vì mơ tưởng. Tôi biết ngắm mình trong gương, biết trau chuốt mái tóc, biết tập làm thơ và ậm ờ những bài tình ca. Hình ảnh người con gái mới nhập cư ở xóm trên đã đến với tôi trong giấc mơ đêm đêm. Dù chưa nói với nhau một lời, chưa một lần trực diện, nhưng trong ánh mắt tình cờ thoáng gặp như đã nói với nhau thật nhiều. Tôi không thể diễn tả tâm trạng mình, của đứa trẻ vừa bước qua ngưỡng cửa vô tư sang một thế giới khác, Tình yêu! Bây giờ ngồi ôn lại tâm tình năm sáu chục năm trước vẫn còn thấy nhẹ nhàng bay bổng trong những cảm nghĩ thần tiên của tuổi thơ, cảm nhận được sự hồn nhiên và thấy lòng thơ thới vì được trở lại khung trời một thời mình đã sống khi ngày xưa còn bé. Tất cả những cái đẹp nhất của một đời người được bắt đầu khi mối tình đầu chớm nở. Cái may mắn của người vừa biết yêu và được yêu. Thuở ấy, tâm tình tôi nhẹ nhàng, vô tư như mặt hồ còn mờ sương mai. Người con gái thì như con thiên nga đẹp hơn ánh bình minh làm mặt hồ gợn sóng, tươi mát hơn đám cỏ non đầu ngày còn ngậm sương sớm. Ngọn sóng tình cảm rạt rào mà thi sĩ viết nên thơ, văn sĩ viết thành truyện, nhạc sĩ viết nên nốt nhạc để ca sĩ diễn tả bằng những âm điệu trầm bổng, bằng các âm giai, âm sắc tuyệt vời. Con thiên nga đã khuấy động sự bình yên ngây dại của thằng nhỏ trong xóm nghèo. Tình cảm của tôi như những vòng tròn gợn trên nước, lớn dần theo từng bước chân thiên nga, như chiếc gương để thiên nga soi bóng, như tiếng gió nhẹ rì rào bài hát ca tụng nét đẹp dễ thương mà thiên nga đã để lại lòng tôi. Thiên nga là tất cả những gì đẹp nhất cho tôi một ngày mới, một niềm vui, một ước vọng và một giấc mơ tuyệt vời. Tình yêu ban đầu đẹp như thế đó. Mấy ai có được diễm phúc như tình yêu mà em đã đáp lại. Bức thơ đầu tiên trong đời viết cho em với tất cả can đảm, là kết tụ những câu văn hoa nhất mà tôi nghĩ được với đầu óc non nớt, gom nhặt những mẫu tự nắn nót viết trên giấy pelure màu lá cây non tươi mát của tình yêu vừa chớm nở. Cái diễm phúc của một đời người, thích quá, đẹp quá, tôi muốn giữ cho riêng mình, nhưng đồng thời tôi muốn khoe cho mấy đứa bạn cũ mới, tôi muốn hét to cho mọi người trong xóm, trong trường, biết là tôi yêu và đã được yêu. Bao Mùa Nắng Hạ 270 Bao Mùa Nắng Hạ 271

    138 Mùa hè năm đó mang cho tôi những cảm nghĩ tuyệt vời nhất của một đời người, và tôi đã bước qua khỏi ranh giới của tuổi thơ. Chân trời dần mở rộng, khi các mùa hạ kế tiếp qua đi mang theo những kỷ niệm thời thơ ấu, thì tuổi hoa niên và tình yêu thơ mộng giữa em và tôi lớn dần theo từng mùa hạ đi qua… *** Từ khi gặp em, viễn tượng của cuộc sống của tôi sau này, luôn luôn có hình ảnh em, vì em là chất xúc tác mới, là năng lực vừa khám phá. Em là con đường tôi muốn đưa em đi, là đích điểm tôi muốn đưa em đến, là niềm hạnh phúc tôi muốn mang đến cho em. Những mùa hè kế tiếp bao nhiêu đổi thay trong cuộc sống, tôi phải từ giã em để lên Sài Gòn tiếp tục con đường học vấn. Đứa con trai ở tỉnh lẻ, bỡ ngỡ đến một nơi hoàn toàn xa lạ. Tôi lưu lạc từ nhà trọ đường Phát Diệm, đến đường Nguyễn Hoàng, Nguyễn Thiện Thuật, Trần Bình Trọng, rồi Phan Thanh Giản, khu Bàn Cờ chỉ trong vòng có mấy năm. Tôi chưa hề cảm thấy an cư những nơi tôi từng trọ qua, vì tôi phải sống ngoài vùng an toàn mà tôi đã quen từ tấm bé. Cách sinh hoạt ở đây cũng khó làm tôi hội nhập, những khuôn mặt mới của các trú sinh tứ xứ mà tôi phải tiếp xúc. Nhưng điều buồn nhất là tôi không được những giây phút riêng tư để cho tâm hồn mình được ru cùng tiếng nói tình yêu. Tôi không được hưởng những giây phút thần tiên khi nhìn vầng trăng tròn vằng vặc sáng từ chân trời. Tôi không thấy được khung trời hình cánh cung đầy sao mà tôi đã từng mộng tưởng. Tôi đánh mất những thú vui mà tôi từng vui hưởng. Lắm lúc, tôi phải trèo lên mái tôn của căn nhà trọ ở khu Bàn Cờ vào những đêm trăng sáng thả hồn về quê tôi để tưởng nhớ đến em. Cứ thế, mỗi mùa hè trôi qua, tình yêu của chúng tôi lớn dần theo những thử thách. Những bức thơ kể lể nỗi nhớ nhung và phác họa một tương lai thật xinh xắn. Niềm hạnh phúc nhất của tôi là những lần hò hẹn trước khi chia tay, khi hai đứa ngồi trong ruộng dưa hấu, vây quanh bởi hương đồng gió nội, trên trời là ánh trăng, hay những đêm đầy sao lấp lánh, để tôi được sống lại những gì bị đánh mất từ khi xa nhà. Thế rồi, một mùa hè, Khi chiến cuộc lớn dần trên quê hương, tôi đã chọn cho mình một hướng đi. Em và gia đình tôi không hề hay biết, vì tôi nghĩ sẽ có sự phản kháng, và vì tôi không can đảm nhìn những ánh mắt có thể làm lòng mình lung lạc. Tôi đã trở thành người lính lúc nào không hay, khi chiến cuộc nóng như gió Hạ Lào. Bây giờ, nhìn lại những tấm ảnh của chính mình vừa tròn 19, 20 ở quân trường. Nhớ lại những mùa Hè ở quân trường Đà Lạt trong mùa quân sự. Trời Đà Lạt có mát, gió Đà Lạt mơn man, thông Đà Lạt reo vui, hoa Đà Lạt muôn hồng nghìn tía phơi phới dưới nắng Hạ. Những tấm thảm hoa sim tim tím trải dài từ sườn đồi đến tận thung lũng được chấm phá bằng những ngôi biệt thự lấp ló sau rặng thông. Đà Lạt quả tuyệt đẹp nhưng lại thiếu bóng em. Những mùa Hè ở đây, tôi đã viết không biết bao nhiêu bức thư gởi cho em. Từng cánh hoa pensée, từng chùm hoa mimosa vàng óng được ép khô, tẩm nước hoa Nuit D Orient ngọt ngào, kèm theo các bài thơ không lối, không vận nhưng chở đầy ước vọng và yêu thương gởi về em từ cao nguyên Đà Lạt. Nhà thơ Hữu Loan trong Đồi Tím Hoa Sim, tình tứ bao nhiêu thì cuộc tình của tôi và em ở quê nhà cũng thơ mộng bấy nhiêu. Bao mùa nắng Hạ ở cao nguyên như cuộc sống thần tiên đầy mơ mộng rồi cũng chấm dứt khi đến ngày xuống núi. Nắng Hạ Lào, nóng lại càng nóng hơn. Chiến trận trở nên khốc liệt. Ngày đêm trực diện với những bất trắc khôn lường. Những ngày chuyển vận qua các đoạn đèo dọc ngang trên phần đất quê hương. Những đoạn đường thơ mộng trải đầy hoa dại Bao Mùa Nắng Hạ 272 Bao Mùa Nắng Hạ 273

    139 mơn man theo gió như tấm chăn hờ che bớt cái nóng oi bức. Thơ mộng quá, nhưng cạm bẫy giăng mắc đâu đây, trên sườn đồi, dưới thung lũng, trên đoạn đường quanh co khúc khuỷu, bên khu rừng hay trong xóm vắng. Tôi hiểu sự tàn khốc của chiến tranh, và lớn nhanh theo từng ngày tháng vì cơn nắng Hạ nổ hoa ban ngày, và hỏa châu soi sáng đêm đêm. Bao nhiêu tấm thẻ bài được đưa về từ trận tuyến! Bao nhiêu gia đình, người vợ, người tình, đứa con phải gạt lệ vĩnh biệt người thân! Bao nhiêu xương trắng máu đào đã đổ trên phần đất thân yêu! Bao nhiêu ngao ngán, chán chường, và biết bao nhiêu người phải sống đời thiếu phụ Nam Xương! Chắc em đã mỏi mệt đợi chờ! Tám năm chờ đợi khá dài cho một kiếp người nên em đã dứt bỏ sự bình an của mình để mong hiểu rõ hơn cuộc sống của người lính chiến. Nếu mùa hè năm xưa vô tư, đánh dấu cho tình yêu mật ngọt của chúng tôi bắt đầu, Nếu những mùa hè kế tiếp nuôi dưỡng và thử thách để tình yêu trưởng thành, Thì mùa hè năm ấy, khi em đến thăm tôi ở vùng chiến tuyến với bộ đồng phục đã nói lên tất cả những gì em đã hy sinh cho tình yêu hai đứa. Tình yêu là thế đó, khi đã yêu thì không thể dùng đơn vị để đo lường, dùng biểu đồ để phán xét, dùng tiền bạc để đánh giá lòng người, mà vì yêu có thể hy sinh cả mạng sống để được gần gũi người mình yêu. Đến khi cuộc chiến tàn lụi một cách tức tưởi, em, tôi và các con đã sống những ngày tháng Hạ nơi hải đảo xứ người. Công của bao nhiêu năm tạo dựng, nay trở thành trắng tay. Em đã đổi sữa để nuôi con bằng tất cả những gì chúng tôi có, kể cả chiếc nhẫn cưới, là kỷ vật của cuộc tình đẹp nhất. Khi yêu, em đã hy sinh cho tôi. Khi có gia đình, em đã hy sinh cho tình mẫu tử. Ôi! làm sao có thể diễn tả hết! Sự hy sinh người tôi yêu nhất đời, người mẹ Việt Nam. Có phải người con gái Việt được sanh ra để hy sinh, hay tôi là người có diễm phúc nhất mà không biết. Em là chiếc bóng lặng lẽ bên tôi sớm tối, trong suốt cuộc đời phiêu bạt sau này. Bao nhiêu năm xa xứ là bấy nhiêu năm em đã cùng tôi làm lại những gì mà chiến tranh đã cướp mất. Em đã cùng tôi kiên nhẫn làm lại từ đầu như đôi dã tràng se cát bị sóng biển xóa tan. *** Thế rồi, đáng ra là đến lúc em và tôi chung hưởng tuổi già… thì mùa hè năm nay… Khi Đông tàn, Xuân đến, vạn vật đổi màu, cây cỏ trở lại xanh tươi, để cây hoa thì nở hoa, cây đơm bông kết trái. Nhưng em vẫn còn héo hắt vì cơn bệnh ngặt nghèo. Mùa Xuân không trở lại với em. Em như ngọn đèn heo hắt, lụn dần khi mùa Hạ đến. Khi hoa phượng đơm bông, đỏ thắm trên phần đất quê hương, thì em đã ra người thiên cổ. Nắm tro tàn hài cốt là kỷ vật cuối cùng, em đã để lại cho tôi, là người mà em đã yêu thương và hy sinh. Nắm tro tàn hài cốt là kỷ vật cuối cùng mà em đã để lại cho đời, bè bạn thân quyến với bao nhiêu thương tiếc. Nắm tro tàn hài cốt là kỷ vật cuối cùng mà Mẹ đã để lại cho đám con cháu để nhớ bầu sữa ngọt đã nuôi dưỡng chúng, để nhớ từng giọt sữa được đổi bằng kỷ vật tình yêu của người mẹ, để con được sống qua những ngày cùng cực nhất đời. May mắn thay, tôi đã ghi lại phần nào những tâm tình, những cảm nghĩ trong suốt thời gian cuối cùng đời em. Tôi đã ghi lại những quằn quại mà em đã bị cơn bệnh dày vò. Tôi đã viết lại những đắng cay đã gặm nhấm em, và tôi đã viết những dằn vặt nội tâm và ngoại lực. Tôi kể lại những cảm nghĩ chân thành nhất mà em đã để lại cho tôi, cho con và người đời. Tôi đã ghi Bao Mùa Nắng Hạ 274 Bao Mùa Nắng Hạ 275

    140 lại hiện thực trước khi nó bị phôi pha, chôn vùi theo thời gian. Tôi muốn mọi người hiểu em hơn. Tôi muốn mọi người biết được cái bất trắc của cuộc sống, và tôi muốn viết những lời cám ơn chân thành nhất cho em như bài hát cuối cùng tiễn em đi. Có người đọc và muốn tôi viết tiếp để nói lên tâm trạng của mình, vì biết đâu cũng là tâm trạng của người. Có người lại khuyên tôi là đừng nên tiếp tục viết vì sao nghe buồn quá. Tôi vẫn còn muốn viết không vì người khuyên nên, hay người bảo đừng, mà tôi muốn viết vì tôi như còn nợ em những điều chưa nói hết. Tôi sẽ viết cho đến khi nào đầu không còn minh mẫn để nhận được em, tay không còn đủ sức để chép lại những điều cảm nhận về em, và tôi còn tiếp tục viết về bổn phận mình phải thay em từ khi em ra đi, Đó là phận làm cha mẹ. Khi sanh tiền, em và anh mỗi người có một thiên chức, kẻ làm cha, người làm mẹ. Anh không hề lo lắng đến việc gì em phải làm trong thiên chức của em. Nhưng từ khi em mất, anh phải cáng đáng công việc mà anh chưa từng làm, anh phải chu toàn phận sự mà anh không hề biết. Đó là vừa làm cha vừa làm mẹ. Giờ này anh mới hiểu được gánh nặng mà bốn năm chục năm qua em đã chu toàn. Như là, anh phải nghĩ đến các món ăn, lo nấu nướng các thứ mà đám con ưa thích, để khi chúng đến thăm vẫn cảm nhận được như lúc em còn sanh tiền. Anh phải ghi từng thứ để đi chợ như em đã từng làm. Anh phải dậy sớm lục đục trong bếp như thói quen của em. Những thứ đó chỉ là một vài điều nhỏ nhoi kể ra để nghĩ đến công lao của em. Viết đến đây anh mới cảm thấy thấm thía khi nghĩ đến các bà mẹ Việt Nam, các bà vợ của bạn bè anh, chiến hữu anh đã phải đảm đương phận làm cha mẹ khi người chồng bị tù tội nơi sơn lam chướng khí mà không biết ngày đoàn tụ. Các bà mẹ thay cha lo cho đám con trẻ nên người. Em biết không? Bao nhiêu người đã trải qua phận làm Cha Mẹ và bao nhiêu người sẽ phải, trong số kiếp làm người. Nắng lên cao rồi, anh thắp nén hương trên bàn thờ và chia cùng em ly cà phê đầu ngày. Mùa hè năm nay, ở xứ lạ quê người này, màu phượng đỏ chỉ còn trong ký ức. Thú vui ngày xưa còn bé đã qua mất rồi. Nắng Hạ Lào cũng còn đó, nhưng cuộc chiến đã đi vào dĩ vãng. Những mùa Hạ truân chuyên của vợ chồng mình cũng chỉ là quá khứ. Như em, mới thấy đó rồi vụt mất như ngôi sao biến dạng trên trời. Từ nay, anh nói một mình, độc thoại! Đi đứng một mình, độc hành! Có những đêm về sáng, anh rời nhà lái xe lang thang qua những nơi mà mình hay lui tới. Với anh, không có chuyện xa hay gần, đêm ngày, mà chỉ muốn ôn lại những giây phút đầm ấm mà chúng mình đã sống. Anh cảm thấy tâm hồn bình an hơn vì thấy như được san sẻ cùng em, dù là ảo tưởng. Căn nhà mình đang ở, anh trồng thêm một cây đặt tên Diệu Toàn, là pháp danh của em. Cây này vốn được đứa con Út mua cả năm bảy năm trước ngày em mất, bị bỏ lăn lóc. Cây héo úa như em lúc lâm trọng bệnh, vào ra hết nhà thương này đến nhà thương khác. Hoàn cảnh của em và cây kia có khác gì nhau. Anh đã bất lực không cứu được em, nay anh sẽ chăm sóc để cây Diệu Toàn đâm chồi xanh tốt. Khi buồn anh thì thầm cùng cây để không còn độc thoại. Khi nhớ em, anh lái xe với bức ảnh em, để không còn cảm thấy độc hành, và khi khó ngủ anh niệm Phật để không còn cảm thấy cô đơn, cho lòng nhẹ nhàng thanh thản. Cuộc đời là vậy đó, tiền kiếp, hiện tại và hậu thân biến đổi vô thường. Kể cả hình hài của em, của anh, của con người cũng chỉ là ảo ảnh. Tôi với em từ đâu đến đây? Phải chăng khởi đầu là những tế bào nhỏ lắm. Sự nhiệm mầu đã biến đổi, kết tạo thành hai con người nam nữ, biết suy tư, biết yêu, thương, hờn, giận. Tôi và em là hai thực thể hoàn toàn xa lạ, cơ duyên nào đã tác hợp để tình yêu được nảy nở? Bao nhiêu năm cho một Bao Mùa Nắng Hạ 276 Bao Mùa Nắng Hạ 277

    141 đời người qua cơn dâu bể, rồi phút chốc trở thành tro bụi, và mình phải mãi mãi xa nhau? Thân phận mình khác nào: Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi, Để một mai vươn hình hài lớn dậy? (Cát Bụi, TCS) Lúc sống có nhiều điều ta ân hưởng mà không biết. Cho đến khi chợt hiểu, thì tất cả chỉ là ảo ảnh. Từ nay, anh để lòng buông xả hầu mong tìm được sự bình an cho tâm hồn. Bởi vì cuộc sống con người có thật nhiều câu hỏi mà không có lời giải đáp, càng nghĩ càng thấy hụt hẫng như bị cuốn hút vào hố đen khôn cùng! Bây giờ em đã an vị trên Chùa, hãy thanh thản trở về nhà. Còn anh, chăm sóc cây Diệu Toàn, là thú vui của những ngày còn lại. Để vơi đi những ưu tư ray rứt, anh thay em kể tâm tình thầm kín của mình vì biết đâu cũng là của tha nhân. Bao nhiêu mùa nắng Hạ trong đời, là bao nhiêu kỷ niệm đẹp kết thành bức tranh tuyệt tác của em và tôi. Anh cảm ơn em, vì mình đã sống qua bao mùa nắng Hạ hạnh phúc tuyệt vời. Nay em dù đã vĩnh viễn ra đi, nhưng những mùa nắng Hạ của đất trời vẫn còn đó, thì anh sẽ không bao giờ quên em… Phạm Văn Hòa Không gian sao bao la con người quá bé nhỏ chưa bằng hạt cát phù sa không bằng bụi mờ trong gió Hãy nhìn qua vi kính những tinh thể li ti, di động, ngo ngoe mới biết đó là em, là anh, là tôi… và con người được kết tạo Khi nhìn qua lăng kính hình ảnh ai màu mè méo mó nhưng đó là chính anh là con người thật, mà anh cố tình giấu che Qua gọng kính dăm đeo mắt em đẹp như thiên thần bồng bềnh trong gió nhẹ nhàng, dịu dàng, mong manh nhưng chỉ là ảo ảnh Bao Mùa Nắng Hạ 278 Bao Mùa Nắng Hạ 279

    142 Khi chúng ta cùng đi học anh nói đường cong, tôi cho là đường thẳng tranh cãi chỉ phí lời cả hai cùng đúng thôi Em vừa gọi tên tôi báo bên kia bình minh sáng ngời bên này thì trời còn tối thui thời gian, không gian mấy phương trời Lắng nghe lòng mình trong đêm khi ánh đèn phụt tắt tôi thật sự trở về với tôi một ngày đã qua rồi tôi làm gì cho đời Chạnh nhớ về dĩ vãng mất rồi còn đâu nữa quê hương ơi và tuổi thơ và nơi bắt đầu cuộc đời những ngày qua tiếc thầm tuổi mộng giọt nước mắt này cho tấm thân côi cút như con cháu sau này sẽ khóc tôi thôi Tương lai! Ôi, danh từ mỉa mai xa lạ khó hiểu vì trí nhớ nhụt cùn mờ nhạt như ánh mắt hom hem xa vời bởi đôi chân mỏi mòn lê bước hừ! Tuổi già như bóng chiều, gãy đổ bóng hình vẹo xiêu, kéo lê trên đất và tháng ngày vỏn vẹn đếm trên đầu ngón tay thôi Còn hiện tại, cớ sao thẫn thờ như cán cân đời xiêu lệch ngã dần khi mỗi khắc trôi qua tôi đã làm gì, đã nghĩ gì! làm sao nhớ hết gồm một mớ tiếc thương, lưu luyến, hận thù cố nhớ chỉ làm hẫng sâu, chới với đày đọa thân thôi tôi đang làm gì, hay im lặng ngồi chờ cam chịu tôi sẽ còn lại gì, hay nhắm mắt đợi chờ giấc ngủ triền miên… Nhưng kìa nhìn trong mắt em cả khung trời thu hẹp êm đềm lặng thinh trong lời nói yêu thương tôi thấy thiên đường vĩnh cửu… Phạm Văn Hòa (Một ngày Lập Xuân) How immense the universe How tiny a human Even smaller than a grain of sand on a beach or a spec of dust in the wind Let us examine a tiny thing under a microscope It s moving, agitating Knowingly it s you, it s me and… a human Being created! Let us look through a prism A strange image of someone fi lled with wild colors It s you It s the real you but you cover up intentionally in real life Bao Mùa Nắng Hạ 280 Bao Mùa Nắng Hạ 281

    143 Through a pair of glasses You re so beautiful like an angel Flowing in the wind Smoothly, tenderly, agilely but just only an illusion When you and I studied geometry You said a curve but I said a straight line There is no arguing We both were right You just called and let me know it s a bright morning light But… still it s dark here Time, space is so different Just like you and I Listen to myself in the darkness When light is out I m really what I am A day passed by, have I done anything meaningful for my life! Remembrance of the past Oh, my country isn t there for me anymore and my youth and where I began my life and the days left will be a number counted on the fi ngertips Present! Why am I so confused! Like a scale leaned on to a side Falling slowly every second passing by What I was doing, and thinking! How can I remember May be a bunch of regretting, loving, hating… Trying to remember my past, just like killing myself What am I doing, or just silently accepting… What have I left for life, or just close my eyes and waiting… A long… long sleepy night… But here… Look at your eyes The whole of nature condensed in your eyes beautifully Silence but enough for the word of LOVE and I found HEAVEN Days passing by Regretting my dreaming life no more Crying for my life now an orphan Just like my children, grandchildren will cry for me one day Future! Oh a strange vocabulary! Hard to know just like my shrinking brain Vague, hard to see just like the vision of my old eyes Short distance but can t be reached because my legs are tired Oh! The old age! Like a twilight dragged my shadow on the soil Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 282 Bao Mùa Nắng Hạ 283

    144 par Pham Van Hoa Qu immense est le firmament! Combien minuscule est l homme! Qui n a même pas la taille d un grain de sable, D une poussière dans le vent. Sous l œil d un microscope performant, Des cristaux se déplacent, Toi, moi, nous sommes tous issus De ces cellules vivantes. A travers un prisme géant, Le visage difforme, coloré d arc-en-ciel Est le mien, justement Que je veux cacher. Derrière une paire de lunettes de soleil, Tes yeux ressemblent à ceux des anges, Flottants légèrement dans le vent Ta douceur, ta fragilité semblent virtuelles. A l école d antan, tu parlas des lignes courbes, Mais ce furent mes lignes droites. Que de vaines disputent! Chacun avait sa raison. Zut! Tu viens d appeler mon nom, A l aube ensoleillée dans le pays, Mais, ici, je suis en plein minuit. Des deux horizons, le temps et l espace diffèrent. La lampe s éteint dans la nuit, J écoute alors mon cœur, Je me replie sur moi-même Une journée passée, qu ai-je fait pour la vie? Je me rappelle avec émoi le passé, Où mon pays natal a disparu, Ainsi que ma jeunesse perdue, Là où a commencé ma vie. L Avenir, mot ironique et étranger, Incompréhensible, pour une mémoire défaillante, Voilé, pour une vue qui baisse, Trop lointain, pour les jambes fatiguées. Qu ai-je fait? Qu ai-je pensé? Comment puis-je tout me rappeler, C était un soupçon de regret, Bien de haine et d attachement. Autant de mémoire, autant d indifférence! Comme un corps se débat dans l eau! Que de maltraitance pour mon sort! Que dois-je faire maintenant? Sinon me résigner dans une attente, Les yeux fermés, Je me plonge dans un sommeil profond. Que me restera-t-il? Mais dans tes yeux, oh là! Tout un ciel silencieux en miniature D une douce parole d amour. J ai vu enfi n un paradis éternel. Bao Mùa Nắng Hạ 284 Bao Mùa Nắng Hạ 285

    145 Phạm Văn Hòa Sóc Trăng, Việt Nam Hiện sống tại Houston, Hoa Kỳ Traduit de SE CON LAI GI par Antoine NGUYỄN TẤN PHƯỚC Membre de la Société des Poètes français (Paris) et du PEN Club France Les poète du dimanche Tome XI, Edition 2004 Cựu Sinh Viên Sĩ Quan Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam Chuyên Viên Điện Toán EDS & Hewlett Packard Thành Viên Hội: Võ Bị Đà Lạt Houston Sóc Trăng – Bạc Liêu CàMau o0o Thư từ liên lạc xin gửi về: Mr. Phạm Văn Hòa Tel Bao Mùa Nắng Hạ ghi lại những ưu tư để tưởng niệm một đời người, và được thành hình là nhờ sự khuyến khích và đóng góp nhiều công sức của những người bạn, tôi không bao giờ quên ơn. Phạm Văn Hòa Bao Mùa Nắng Hạ 286

    146 Bao Mùa Nắng Hạ 254

    --- Bài cũ hơn ---

  • Một Số Cách Huấn Luyện Cho Gà Đòn Đơn Giản Mà Hiệu Quả
  • “quáng Gà” Ở “đấu Trường” Gà
  • Có Những Hình Thức Đá Gà Cựa Sắt Trực Tuyến Nào?
  • Những Con Gà Chọi Đẹp Nhất Việt Nam
  • Đại Lý Thuốc Gà Chọi, Thuốc Đá Gà Uy Tín, Thuocga.info/
  • Xem Trực Tiếp Đá Gà Cựa Sắt Thomo Campuchia Mới Nhất 2021

    --- Bài mới hơn ---

  • Kinh Nghiệm Chọn Gà Đá Campuchia
  • Nhận Biết Gà Chiến Hay Thông Qua Một Số Chi Tiết Của Đầu Gà
  • Đá Gà Sv388 Online, Trực Tiếp Đá Gà Sv388 Thomo Campuchia Hàng Ngày
  • Khám Phá Video Tổng Hợp Đá Gà Campuchia ” Đá Gà Thomo
  • Trường Đá Gà Campuchia Hoành Tráng Trị Giá Bạc Tỷ Trên Đất Người Khmer
  • Những trận đấu gà đá hay nhất hiện giờ được trực tiếp lúc mọi giờ giúp bạn bè có thể theo dõi để thỏa mãn đam mê chơi gà đá của bằng hữu khắp mọi miền cả nước, xem đá gà trực tiếp bắt đầu nhất hôm nay.

    Đá gà trực tiếp Thomo là một trong những vị trí anh em đam mê gà đá ai cũng biết. Đây là một trường gà hợp pháp của nước Campuchia. Là sự lựa chọn của nhiều sư kê biểu hiện năng lực của những chú chiến kê của mình.

    Tại Thomo sẽ có những trận gà đỉnh cao. Nếu ngày kém thì đa số sẽ là những trận sổ của bằng hữu biện và anh em cổ đông tại bồ. Còn những ngày như thứ 7 và chủ nhật thì sẽ có những giải lớn do bồ gà tổ chức.

    Nơi trực tiếp đấu trường gà đá Thomo Campuchia năm 2021

    Trong thời gian sắp tới chúng tôi sẽ luôn cập nhật những trận đấu gà chọi hay nhất mỗi ngày, những trận xem đá gà trực tiếp những trận ở đấu trường Thomo Campuchia, chúng tôi luôn cam kết phát trực tiếp với chất lượng tốt nhất để mang đến sự giãi trí hấp dẫn cho anh em đam mê đá gà campuchia. Chúng tôi phát lại những trận gà hay trên đấu trường Thomo hôm nay, đá gà trực tiếp campuchia

    với những ai đam mê đá gà cựa sắt thì không thể bỏ qua những trận gà trực tiếp đẳng cắp mỗi ngày trên web của chúng tôi, đá gà trực tiếp hôm nay

    • Những con gà đăng ký nhập cuộc giải sẽ được cân kí và bấm mã số chì.
    • Các cặp đấu sẽ được bốc thăm ngẫu nhiên trên máy tính. Những con gà bằng kí sẽ được cáp với nhau. Trường hợp có 1 ít gà bị dư ra sẽ được đá với gà Joker (gà của BTC chuẩn bị) để tính điểm.
    • Gà tre chênh lệch 30g và gà nòi 60g
    • Cách tính điểm: thắng 3 điểm, hòa 1 điểm, thua 0 điểm.
    • Đội nào đá hết số trận phương thức có số điểm cao nhất sẽ là đội vô địch. Trường hợp có thêm 1 vài đội bằng điểm sẽ được đồng giải nhất chia đều tiền giải và bốc thăm lấy Cup.
    • Trong trường hợp không mong muốn 2 đội gặp nhau mà có 1 đội bỏ cuộc ngang đi về mà không thông qua ý kiến của BTC thì gà của đội còn lại cũng sẽ đá với gà Joker (BTC) để được tính điểm.

    Đá gà trực tiếp hàng ngày – Đá Gà Thomo cực kì gay cấn

    Chúng tôi luôn cố gắng nỗ lực cập nhật video cập nhật giải gà hằng ngày – Trực tiếp đá gà từ 12h mỗi ngày bất kể nắng mưa bão hoặc cớm.

    Xem đá gà trực tiếp như thế nào?

    Từ lâu chúng ta rất muốn xem đá gà ở Campuchia, nhưng vì không có điều kiện để qua biên giới xem trực tiếp các trận đấu. Giờ đây bạn có thể thuận lợi xem các trận trực tiếp đá gà Thomo hàng ngày tiện lợi tại ThuocgaVIP.com

    Xem đá gà Thomo bằng thiết bị gì?

    Những trang bị xem video clip hoặc đá gà thomo trực tiếp như: máy tính, máy tính bảng, điện thoại… kết nối Internet và truy cập vào website chúng tôi là bạn có thể dễ dãi xem các trận đá gà tại đấu trường Thomo Campuchia

    Đá gà cựa sắt được phát từ bồ nào của Thomo?

    Đá gà cựa sắt được phát trực tiếp từ bồ Casino 999 và Casino 67. Bồ gà đã sinh tồn khá lâu nhưng đến năm 2021, các ông chủ của Casino new khai mạc phát trực tiếp, bạn bè cả nước đón nhận rất nồng nhiệt khi có thể dễ ợt xem đá gà cựa sắt trực tiếp với những trận gà kinh hoàng điển xổ độ hàng tỷ đồng.

    Coi trực tiếp các trận đá gà cựa sắt ở Thomo Campuchia ( Casino 999) mới nhất hôm nay ngày thứ sáu- 20/12/2019 với chất lượng HD không giật lag. Mời AE chăm chú đón xem

    Đá gà Thomo trực tiếp Siêu kinh hồn Điển

    Tổng hợp các trận đá gà Thomo 2021 hôm nay diễn ra tại trường gà Thomo – đấu trường nổi tiếng và hợp pháp tại Campuchia. Đá gà Campuchia, da ga campuchia hôm nay, chọn lọc các video đá gà Campuchia trực tuyến đặc sắc nhất 2021. Cùng với những mãn diễn giả , những cú đá ngoạn mục được tung ra trong những trận đá gà Thomo được phát trực tiếp từ các đấu trường lớn. Quý khách hàng toàn có thể cập nhật các video “Live đá gà, đá gà trực tiếp nhanh nhất” ngay trên hệ thống website thuocgavip.com

    Điểm mặt chiến kê cùng màn diễn thuyết đặc sắc nhất 2021

    ra đời trong trận đá gà Campuchia, Live đá gà từ đấu trường Thomo là những chiến kê thuộc dòng gà đá cựa như gà tre Mỹ, gà Asil…Mỗi chiến kê sẽ được thiết bị một chiếc cựa sắt sắc nhọn có năng lực chuyên môn đâm xuyên vào mọi bộ phận của địch thủ bất cứ khi nào có cơ hội. Vì thế các trận đấu đá gà Campuchiathường diễn ra khá nhanh chóng nhưng lại ẩn chứa đầy sự kịch tính và bất thần.

    Ngoài các trận đấu đá gà cựa sắt diễn ra xoàng xĩnh niên tất cả các ngày trong tuần, được phát trực tiếp từ đấu trường Thomo, S128, Casino 67, Casino 999…Thì các giải đá gà cũng tâm điểm xem xét của gamer gà, nơi “Hùng Kê Đại Chiến” với báo giá buốt trị giải thưởng lên đến hàng TỶ đồng. Điển hình là “GIẢI 4 CON GÀ VIỆT” được tổ chức theo định kỳ với nhiều hạng cân khác biệt như: 2k7, 2k9, 3k1, 3k3…Chiến kê giành Cúp Vô địch sẽ mang về giải thưởng vô cùng lớn trị réthàng Tỷ tùy theo tiền cược.

    Chúng tôi hân hạnh mang đến video đá gà Campuchia trực tiếp ( Đá Gà Thomo – SV388 – S128, Livestream, Trực Tiếp Đá Gà, Giải Gà, Đá Gà online,…) từ những đấu trường đá gà cựa sắt, đá gà Thomo nổi tiếng nhất giờ đây .

    Đá gà trực tiếp từ Phi-líp-pin (gà Mỹ): Gà mỹ khét tiếng là loài hiếu chiến và khá là hung ác gian ác luôn chiến đấu tới cùng. tốc độ ra đòn, né tránh, phản xạ của nó không hề thua kém gì so với cá loại gà đá khác. Với vận tốc ra đòn và đúng chuẩn mực cao nên các trận đá gà mỹ tầm thường có thời gian ngắn (có trận diễn ra chỉ vài giây).

    Xem đá gà mỹ trực tiếp không khác nào chúng ta đang theo dõi một trận đấu võ đài chuyên nghiệp cả, những chú gà mỹ thực sự đã làm nên một màn biểu diễn võ thuật rất là ưa nhìn và thật sự rất đáng bảng giá buốt .

    MỤC ĐÍCH thực hiện điều này và lời CÁM ƠN

    dagatructiep, dagatructiepcuasat, dagacuasat 2021, da ga thomo, da ga tre, da ga mien tay, ga choi hay, ga choi thomo, da ga my, da ga cua dao, da ga peru, da ga tho mo, ga sieu, gà chọi hay nhất việt nam, da ga thomo moi nhat 2021, da ga mien tay, xem da ga, xem đá gà..

    --- Bài cũ hơn ---

  • Trực Tiếp Đá Gà Campuchia Archives ” Đá Gà . Live
  • Xem Đá Gà Cúp C1 Campuchia Ở Đâu Thì Phê Nhất? “
  • Đá Gà Trực Tiếp Org ✅ Trực Tuyến Gà Đá 07/02/2021 Số 1️⃣ Vn
  • Đá Gà Thomo Đá Gà Cựa Sắt Campuchia “
  • Chăm Sóc Gà Đá Cựa Sắt Bằng Phương Pháp Siêu Tăng Trưởng
  • A Anh Ðào Cerises Cherries

    --- Bài mới hơn ---

  • Australia Ban Hành Lệnh Cấm Bán Bột Caffeine Nguyên Chất
  • Đặc Điểm Giống Gà Tây ( Gà Lôi)
  • Bảng Giá Gà Tây Giáng Sinh Năm 2021
  • Đặc Điểm Giống Gà Tây Nội Ở Việt Nam
  • Địa Chỉ Mua Gà Tây Giống Uy Tín
  • 1 LEXIQUE DE CUISINE VIETNAMIENNE A Anh ðào Cerises Cherries – Acerola (Malpighia glabra) or Acerolla B Ba khía Sesarma mederi, famille Grapsidae. Red Claw Crab Mangrove crab – Xem Cua, Còng – mud crab Crabe rouge ou Crabe à pinces rouges ou Sesarma bidens Ba khía thuộc họ với loài cua, sống ven sông rạch nhiều nhất ở vùng rừng ngập mặn ðầm Dơi, Năm Căn, Ngọc Hiển thuộc tỉnh Cà Mau. Con ba khía màu sậm sịt như màu ñất bùn Mắm ba khía ñược người bán gọi theo tên ñịa phương làm ra nó. Như mắm ba khía Bạc Liêu, Ba khía Châu ðốc, Ba khía Rạch Gốc, Ba khía Năm Căn, Cà Mau,v.v Trong ñó mắm ba khía Cà Mau có tiếng ngon nhứt. Mắm ba khía Cà Mau nay trở thành thương hiệu. Ba khía là loại sinh vật sống ở bến bãi, sông rạch trong rừng ngập mặn, hình dạng giống con cua; lớn hơn con còng, trên cái yếm màu nâu sẫm của nó có ba cái khía, tức 3 gạch nên người ta cho nó cái tên cúng cơm là ba khía. Người biết rành về còng và ba khía thì tháng năm hàng năm thì ba khía cái có trứng ñeo ñầy sau yếm, các thiếm ba khía mập mạp, ñô con va chắc thịt. Ba khía mang về ñem ngâm nước, rửa thật sạch ñất bùn. Sau ñó mới gỡ bỏ mai, bẻ ñôi thân ba khía, cả càng, gọng cũng bẻ rời, ñem trộn tất cả vào gia vị như tỏi, ớt, ñường, chanh hoặc dùng khóm bằm nhuyễn, xong ngâm hổn hợp một buổi cho ba khía thật thấm. Khi vị ba khía ñược ñầy ñủ ñộ mặn, chua, ngọt thì ba khía sẽ ngon và dịu khi ta thưởng thức. Cách ăn ba khía là tách yếm làm ñôi rồi bẻ nhỏ ngoe, càng ba khía ra ñể chiêm ngưỡng gạch son, rưới lên cơm phần nước ñã có trong yếm trộn chung. Vắt thêm ít chanh tươi trước khi ăn, mà ăn ba khía phải ăn với cơm nguội mới ñúng ñiệu ñồng quê, và ñừng quên nhai thêm vài trái ớt hiểm, vài tép tỏi, vài lát gừng sống vừa nhai cho âm ấm bụng. Sesarma mederi ou Bạc hà (xem Khoai nước) Colocasia sp. Famille : Araceae Taro shoot Bạch tuộc Pieuvre, poulpe Octopus céphalopodes (ou poulpoïdes) de la famille des octopodidae. Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 1/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    2 Bằm – Băm nhỏ hơn Hacher – couper (quelque chose) en morceaux. Viande Chop up – Hash hachée. Hachis Bánh bao Brioche au porc à la vapeur Steamed bun dumpling that can be stuffed with onion, mushrooms, or vegetables. Bánh bao is an adaptation from the Chinese baozi to fit Vietnamese taste. Bánh bèo Banh beo: mini-galettes vietnamiennes de forme Banh beo: a central ronde au porc mijoté avec des crevettes hachées Vietnamese dish consisting of tiny round rice flour pancakes, each served in a similarly shaped dish. They are topped with minced shrimp and other ingredients such as chives, fried shallots and pork rinds. Eaten with Nước mấm (fish sauce). Bánh cuốn Crêpes vietnamiennes à la vapeur, farcies au porc. Rice noodle roll (souvent roulées ou pliées) – Rouleaux farcis à la vapeur On peut faire des Banh cuon sans les farcir de viande. Dans ce cas, on les consomme avec de la saucisse de porc vietnamienne et des pousses de soja. Appelés aussi “raviolis à la vapeur” Bánh Hỏi – Bánh Hỏi Thịt Nướng Vermicelles de riz très fins. Ils sont souvent servis garnis Grilled sweetened beef and d oignons nouveaux et avec un plat de viande grillée. pork slices, served with rice vermicelli Bánh mì vụn Miettes de pain Bread crumps Bánh tét – bánh chưng Gâteau de riz gluant Vietnamese savoury cake made primarily from glutinous rice, which is rolled in a banana leaf into a thick, log-like cylindrical shape, with a meat or vegetarian filling (such as mung beans), then steamed. bánh tét is a version of bánh chưng Bánh xèo Crêpes vietnamiennes aux oignons et aux crevettes; Banh xeo (Bánh xèo) que l’on mange principalement avec de la salade (rice pancake folded in half) Vietnamese crepe Crepe made out of rice flour with tumeric, shrimps with shells on, slivers of fatty pork, sliced onions, and sometimes button mushrooms, fried in one or two teaspoons of oil, usually coconut oil, which is the most popular oil used in Vietnam. It is eaten with lettuce and various local herbs and dipped in Nước chấm or sweet fermented peanut butter sauce. Rice papers are sometimes used as wrappers to contain banh xeo and the accompanying vegetables. Bao bọc Envelopper, couvrir To cover Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 2/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    3 Bào ngư Abalone Abalone Bao tử heo Tripes de porc Pig s tripe Bắp Maïs Maize / corn ( US ) Bắp cải Choux, choux de chine Head cabbage Bắp chuối Fleur de banane Banana Blossom: In addition to the fruit, the flower of the banana plant (also known as banana blossom or banana heart) is used in Southeast Asian, Tamil, Bengali and Kerala (India) cuisine, either served raw with dips or cooked in soups and curries. Bí ñao Courge cireuse – La courge cireuse est une plante de la Winter melon, also called famille des Cucurbitacées, cultivée comme plante white gourd or ash gourd, potagère dans les pays chauds pour son fruit comestible Hairy melon à maturité. Le terme désigne aussi ce fruit consommé comme légume. Nom scientifique : Benincasa hispida (Thunb.) Cogn., famille des Cucurbitacées, sous-famille des Cucurbitoideae tribu des Benincaseae, sous-tribu des Benincasinae. Nom commun : courge cireuse, courge à la cire, bidao, bénincasa, pastèque de Chine. de : Wachskürbis, en : winter melon, ash gourd, wax gourd, es : calabaza Bí ñao xanh Courgette Zucchini Bí ñỏ, bí rợ Citrouille Pumpkin Bơ Beurre Butter Bò cái, bò nói chung Vaches Cow Bồ câu ra ràng Pigeonneau qui commence à avoir un plumage Spuab Bò sữa Jersey Vache Jersey – La race Jersey est originaire de l’île de Alderney Jersey de laquelle lui vient son nom, une petite île anglaise située près de la France. Elle puise ses racines en Normandie et en Bretagne surtout. Les pmières Jersey atteignent les rives de l’amérique du Nord en , connues alors sous le nom d’alderney. Le nom Jersey n’est déterminé qu’en Après quelques décennies sur le continent, elles pnnent le chemin du Canada en 1868 et s’arrêtent à Montréal. Bò thịt Bœuf, Veau Ox Bò viên Boulettes de bœuf Beef ball Bọc bột ñể chiên Fritures Fritters Bôm chua, Trái chua Amarelle – Prunus cerasus caproniana – Plante, dite Sour cherry, sour cherry tree, aussi gentianelle, de la famille des gentianées, amère, Prunus cerasus tonique et fébrifuge. Bòn bon – loòng boong- nam trân – Longkong- lansium -Nom scientifique : Lansium Langsat Tên Hoa: 蘭 撒 果 (lan tản quả) domesticum Cor. – Famille : Xoan (Meliaceae) Aglaia dookoo, Aglaia domestica, and Aglaia aquea. Bông – Nấu ăn với các loại hoa Cuisiner avec des fleurs Cooking with flowers Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 3/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    4 Nhiều dân tộc có các món ăn chế biến từ các loài hoa như: người Nhật ăn hoa cúc ñồng, người Pháp nấu thức ăn với géranium, bourrache, người Hy Lạp dùng bông bí ñể chiên, dân Nam Mỹ có hoa của cây yucca dùng làm salad, xào. Ở Việt Nam, có nhiều món ăn ñược chế biến từ các loại hoa như: bông bí, hoa chuối bông ñiên ñiển, bông lục bình, bông hẹ, hoa hiên, bông lẻ bạn, bông mướp, bông sầu ñâu, bông so ñũa, bông sen, bông súng và hoa thiên lý. Bông cải Chou-fleur. Cauliflower BÔNG KIM CHÂM Fleurs d’hémérocalle – Hemerocallis Lily Buds – golden needles Hoa Hiên là hoa Kim Châm “lys d’un jour, lys sauvage ou lys jaune” – Famille : Liliacées (Daylily) cái hoa kim châm tươi nó ngọt lắm nên dân ta hay ăn. Nhưng cũng vì nó có nhiếu chất ñộc nên người ta mới phơi chao bay hết chất ñộc ñi ñó. Tốt nhất chỉ ăn kim châm khô thôi! Bông Lục Bình – Bèo tây La Jacinthe d’eau (Eichhornia crassipes) est une plante Water hyacinth Eichhornia Eichhornia crassipes aquatique des rivières, canaux et lacs des régions crassipes còn ñược gọi là bèo lục bình, bèo tropicales de la famille des Pontederiaceae. lộc bình, hay bèo Nhật Bản là một loài thực vật thuỷ sinh, nổi theo dòng nước, thuộc về chi Eichhornia của họ Họ Cỏ cá chó (Pontederiaceae). Bột Farine Flour Bột Báng Perles/Bille de Papioca Tapioca Pearl Bột bắp Fécule de Mais/Maizima – Amidon de maïs, farine de maïs, Corn Starch épaississant, liant Cornstars thickener / Cornflour thickener Bột cà ri Curry – Poudre de curry: Le mot “curry” est très Curry powder Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 4/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    5 probablement un anglicisme dérivé du mot en tamoul, kari qui signifie la préparation des épices destinées à l assaisonnement. En trois cent cinquante ans, alors que les Anglais passent implacablement du statut de marchands à celui de colonisateurs, il devient un terme attrape-tout englobant tout plat épicé nappé d une sauce épaisse. Mais si le curry est un concept imposé par les Européens sur la culture culinaire de l Inde, les Indiens attribuent à leurs plats des noms spécifiques : karama, byriani, rogan josh, tikka masala, korma, vindaloo. Bột ñậu khấu La cardamome (Elettaria cardamomum, du grec Cardamom καρδάµωµον / kardámômon, mot probablement d’origine indienne, transmis par les Arabes) est une plante herbacée à rhizome appartenant à la famille des zingibéracées originaire de la côte de Malabar, comme le poivre. Bột ðậu Nành Farine de Soja Soya Flour Bột Gạo Nếp Farine de Riz Gluant Glutinous Rice Flour Bột Gạo Tẻ Farine de Riz Blanc Rice Flour Bột Gừng Gingembre Moulu Ground Ginger Bột khai Bicarbonate d’ammodium Ammodium bicarbonate Bột Khoai Tây Fécule de Pomme de Terre Potato Starch Bột Năng Amidon de Tapioca Tapioca Starch Bột nổi Levure Baking powder Bột soda Bicarbonate de sodium Baking soda : ”’Baking soda”’ is a common name for sodium bicarbonate, a common alkali. ”’Bicarbonate of soda”’ is another common name, substituting “soda” for “sodium.” The term ”’bicarbonate of baking soda”’ is also used in some contexts,although it is not common and may be considered redundant. Bún bò Huế Soupe vietnamienne de Huê aux nouilles de riz et au Spicy beef noodle soup bœuf. originated from the royal city of Hue in Central Vietnam Bún là loại thực phẩm dạng sợi Vermicelles de riz (souvent déjà cuits) Boiled rice noodles tròn, trắng mềm, ñược làm từ tinh bột gạo tẻ, tạo sợi qua khuôn và ñược luộc chín trong nước sôi. Bưởi Pamplemousse et pomélo désignent en français deux Grapefruit or Pomelo types de fruits dont les noms peuvent être confondus provenant de deux espèces différentes du genre Citrus de la famille des Rutaceae. Ces fruits sont nommés commercialement “agrume” à l’instar des citrons, oranges et mandarines. Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 5/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    6 C CÁ và Tên Cá Noms de poissons en Vietnamien – Remarques. :CÁ và Vietnamese Fish Names – Tên Cá : Những tên cá bằng tiếng Anh khó dịch ñược Remarks chính xác sang tiếng Việt nam, một lý do ñơn giản là những cá này ñôi khi là những giống không có ở Việt nam. Chúng ta còn nhớ cuộc tranh cãi sôi nổi gần ñây Cá Ba sa giữa giới nuôi cá Mỹ và Việt nam về gọi tên con cá catfish và những loại cá tương tự của Việt nam sản xuất như cá tra, cá basa, vân vân. Ví dụ chúng ta biết cá mập là con shark, hưng từ ñiển Việt Anh (TDVA) của Viện khoa học Xã Hội VN còn dịch là cá nhám. King mackerel, tuna thì tiếng Việt không dịch thống nhất. TDVA dịch cá thu là mackerel, cá ngừ thì dịch là tunny hay horse mackerel. Essential English Vietnamese Dictionary của Nguyễn ðình Hoà thì dịch tuna là cá thu, cá ngừ, mà mackerel cũng dịch là cá thu. Swordfish ñược Nguyễn ñình Hòa dịch là cá mũi kiếm, cá ñao. Do ñó rất là lộn xộn nếu chúng ta dịch tên cá tuna và mackerel ra Việt ngữ, vì tên cá thu và cá ngừ lẫn lộn tùy người dịch. Các bà nội trợ quen ñi chợ cá thì nghĩ rằng tuna là cá thu (tiếng Pháp là thon; nhưng hồi xưa chúng ta cho trẻ uống dầu cá thu,tiếng Pháp là huile de foie de morue) và cá ngừ là mackerel. Pangasius hypophthalmus apparenté aux silures (cá xác bụng) (Siluriformes souvent dits Poissons-chat). Pangasius hypophthalmus, tra, swai, or striped catfish, basa, panga, Siamese shark or sutchi catfish Iridescent shark, Pangasius hypophthalmus Cá bạc má – Cá Ba thú Maquereaux – Rastrelliger kanagurta Indian mackerel Indian mackerel CÁ BẠC MÁ (Chub Mackerel), loại Maquereau cá nhỏ, hình bầu dục, dài từ Chub Mackerel cm, có một ñường CÁ BÀN XA Castagnole fauchoir Sickle Fish – Sickle pomfret: Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 6/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    7 Cá bánh ñường (cá miễn sành hai Evynnis cardinalis gai) Fish Identification Photos: Sickle Pomfret, Taratichthys steinachneri: The Sickle Pomfret is characterized by its rectangular body shape which is covered with large black scales (each with a spine), projecting lower jaw, Long spine seabream (Yellow back seabream) Evynnis cardinalis Threadfin porgy Cá bè xước Scomberoides commersonnianus Talang queenfish Sauteur talang Talang queenfish, Skinnyfish Cá bơn Cardeau d’été, plie Paralichthys dentatus Flounder (Flounder, Fluke, Gulf Flounder, Gulf Flounder, Summer Flounder) Summer flounder have a flat, panshaped body that is brown on top with large spots and whitish on the underside. When larvae hatch, they have an eye on each side of the head. The right eye gradually moves to the left side of the head, next to the left eye. When they reach adulthood, both of the flounder s eyes are on the top or on the left. Solefish, Tongue fish, Tongue sole, Flounder sole, Speckled tongue sole, Speckled tongue Cá bơn, Sole – Cynoglosus robustus Solefish, Tongue fish, Tongue sole, Cá lưỡi trâu, Cá Bơn, Famille Cynoglossidae (Tonguefishes), Flounder sole, Speckled tongue sole, Cá lưỡi mèo, Cá lưỡi bò, sous-famille: Cynoglossinae Speckled tongue Flounder Cá Thờn bơn, Cá Bơn cát Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 7/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    8 Cá bơn hay cá thờn bơn là Solea est un genre de poisson de la famille des Soleidae. The true soles are a family, Soleidae, một họ (Soleidae) – True Soles – of flatfishes, and include species that Soleidae Cá Bơn ngộ – Cá Ngộ, Cá Bơn ngộ – Psetta maxima (anciennement Scophthalmus maximus) Scophthalmidae Turbot européen live in salt water and fresh They are bottom-dwelling fishes feeding on small crustaceans and other invertebrates. Other flatfishes are also known as soles. Turbot – Psetta maxima (Scophthalmus maximus)] Indian halibut, Flounder, Flatfish, Halibutfish Cá Bơn ngộ – Halibutfish Psetta maxima Cá Bơn vằn răng to Pseudorhombus arsius Flounder, Largetoothed Cá lưỡi trâu Sole à grandes dents Flounder, Smoothscaled Brill, False Brill, Bastard Halibut, Pseudorhombus arsius The soles are flatfishes of various families. Generally speaking, they are the members of the family Soleidae, but, outside Europe, the name ‘sole’ is also applied to various other similar flatfish, especially other members of the sole suborder Soleoidei as well as members of the flounder family. In the sole suborder Soleoidei: The true soles Soleidae, including the common or Dover sole Solea solea. These are the only fishes called ‘soles’ in Europe. The American soles Achiridae, sometimes classified among the Soleidae. The tongue soles or tonguesoles Cynoglossidae, whose common names usually include the word ‘tongue’. Several species of righteye flounder in the family Pleuronectidae, including the lemon sole, the Pacific Dover sole, and the petrale sole. Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 8/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    9 Cá bống Le Goujon (Gobio gobio) est un petit poisson qui vit dans Goby les eaux douces d’europe. C’est un poisson combatif, mais très sensible à la pollution. Cá bống biển Hemitripteridae: Selon Wikipédia, L’hémitriptère Sea raven atlantique (Hemitripterus americanus, (en):atlantic sea raven) était classé dans la famille des cottes et des chaboisseaux, les Cottidae. Maintenant, la famille des Hemitripteridae a été créée pour l’inclure. Il partage d’ailleurs avec les chaboisseaux l’appellation de “crapaud de mer” et de “plogueuil” (Îles-de-la- Madeleine). Ses autres noms anglais : whip sculpin, gurnet, puff-belly, scratch-belly. Il se distingue des cottes et chaboisseaux par ses appendices charnus sur la tête, par l’apparence déchiquetée de la pmière nageoire dorsale et par sa denture plus développée. Sa peau est sans écaille et pourvue de piquants sur la ligne latérale et près des nageoires dorsales. Le dessus est d’une couleur brun rougeâtre, marbré de brun foncé et très versicolore, le ventre jaunâtre et les nageoires bigarrées de pâle et de foncé. Sa taille peut atteindre 60 cm et son poids de 3 kg, ce qui doit être de moins en moins fréquent aujourd’hui. L’hémitriptère, vivant dans les fonds rocheux ou durs, a un menu qui correspond bien à sa puissante denture : vorace, il consomme tout invertébré disponible, petits crustacés, coquillage et oursins, tout comme il se nourrit de poissons, tel le hareng, le lançon ou le merlu argenté. Sa prop chair est peu consommée par les humains, cette dernière étant bien parasitée (par des nématodes) et le poisson présentant plusieurs épines. On s’en sert un peu comme boëtte pour la pêche du homard. Au sortir de l’eau (aussi lorsqu’il avale un grand volume d’eau de mer), le ventre de l’hémitriptère atlantique se gonfle de telle sorte qu’une fois remis à l’eau il est incapable de plonger. Sea raven Cá bông lau (Pangasius krempfi) Espèce de poisson-chat Pangasius krempfi Pangasius krempfi thuộc chi Cá tra (Pangasius), phân bố chủ yếu ở lưu vực sông Mê Kông. sông và bãi ven biển Pangasius krempfi Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/2008 9/67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    10 Cá bống tượng – (Cá bống mú) Oxyeleotris marmoratus Marble goby, Marbles Sleeper Cá bống tượng là loài lớn nhất Famille Eleotridae (sous-famille Butinae) Marbled Sleeper Goby trong họ cá bống Cá bóng mú còn kêu là bạch lệ ngư. Tùy theo hình dáng, màu sắc người ta chia cá bống ra làm nhiều loại: cá bống thê, cá bống dô, cá bống nhọn, cá bống mú, cá bống tượng, cá bống mú, bống cát, bống dừa, bống sao, bống ñá, bống thòi lòi, cá bống kèo nhung ngon nhất là cá bống cằn và cá bống cát. Cá bống là loại cá nhỏ, mình tròn, dài, có vảy nhỏ, thân nhớt và không có ngạnh. Cá bống ñi tu Cá thu nó khóc Cá lóc nó rầu Spécialité: CÁ BỐNG KÈO KHO TIÊU, KHO TỘ BẠC LIÊU Ở Việt Nam, Cá bống ñã xác ñịnh ñược nhiều loài, chia ra ba họ: Cá bống trắng (Gobiidae), Cá bống ñen (Eleotridae), Cá bống biển (Cottidae). Cá chạch Loches – Ce poisson préfère les eaux calmes où son Loach activité est souvent nocturne. La Loche aime les eaux peu profondes ayant des fonds de graviers. On la trouve aussi dans des eaux plus profonde dés lors que les fonds présentent une richesse certaine en herbiers et racines. Ces zones sont tout autant appéciées pour leur richesse en nourriture que pour frayer. Cá chấm ñỏ Epinephelus Epinephelus akaara Hong Kong grouper (miền bắc gọi là cá song) Cá song cá là một phân họ thuộc họ cá mú Epinephelus famille des Serranidae. Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    11 Cá chẽm (cá vược) Le barramundi (Lates calcarifer; en anglais: the Barramundi, Giant Seaperch barramundi) est une espèce de poisson amphihalin de la Sea bass – giant sea perch famille des Latidae et de l’ordre des Perciformes. On le trouve sur toutes les côtes et les cours d’eau adjacents du sud du continent asiatique, depuis le Golfe Persique jusqu’au nord de la Corée du Nord, sur le pourtour des côtes indonesiennes, malaysiennes, les iles Philippines, le sud des iles du Japon, les côtes Sud de la Nouvelle- Guinée, les côtes au nord du tropique du Capricorne de l’australie. – Lates calcarifer (loup de mer tropical) Silver Barramund – Asian Seabass Giant Perch, Palmer, Cockup, Bekti, Nairfish, Cá chép Carpe: Les cyprinidés forment une famille de poissons Carp d’eau douce d’environ espèces réparties dans environ 318 genres. La famille regroupe aussi bien des espèces peu sensibles à l’eutrophisation, comme le gardon ou vengeron, la carpe, la tanche ou la brème, que des espèces de cours d’eau très exigeantes au plan écologique comme le nase, le blageon ou le spirlin. Attention: la dénomination de poissons blancs ne doit pas être confondue avec la dénomination anglophone de “Whitefish” qui désigne le groupe des corégones. Silver carp Cá chép hấp Carpe à la vapeur (Carpes – cyprinidés : Pour les Steamed carp Désigner, on utilise les termes vernaculaires carpe, ménés ou vairons, brème, Barbeau, Goujon, Carassin et poisson rouge… pour désigner certaines espèces. Comme plusieurs espèces ont été domestiquées, il existe en outre de nombreux noms de race. Le terme carpe peut être utilisé génériquement pour désigner toute la famille. Cá chép kho riềng Carpe caramélisée au galanga Carp with galangal – Scale carp, cut into steaks and fry. Add finely sliced galangal, fish sauce, salt, burnt sugar and water (this makes the fish turn dark brown). Cook over a low heat until the fish is hard and little liquid remains. Cá chép Koi là một loại cá chép Carpe koï ( 鯉, koi) est un poisson ornemental originaire Koi (Cyprinus carpio) du Japon. or more specifically nishikigoi literally “brocaded Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    12 carp”), are ornamental domesticated varieties of the common carp Cyprinus carpio. Cá CHÉT Chaetodermis pencilligerus, poisson lime orné Tassel Fish Tassel Fish Cá chỉ vàng Sélar à rayures jaunes – Selaroides leptolepis Yellow strip trevally Yellowstripe scad CÁ CHIM Poisson Chauve-souris – poisson chauve-souris teira Poisson lune argenté – Monodactylus argenteus Silver Batfish Cá Chim giấy tròn – Round batfish – Platax orbicularis Les platax sont de curieux poissons, dont les nombreuses espèces décrites constituent la famille des platacidés, appelés aussi éphippidés. Les platax ont reçu différents noms vulgaires, tels que poisson-chauve-souris, poisson-assiette, poule de mer, poisson-soleil, chauve-souris de mer et même hirondelle de mer. Cá Chim gai. Psenopsis anomala. Japanese butterfish Cá Chim gai. hay Liệt sứa, hay Cá Tín Cá chim trắng Pomfret – Stromateoides argenteus Stromateoides argenteus Silver pomfret, White pomfret Cà chua Tomates Tomato Cá chuồn Poissons volants: L’exocet est un poisson des mers Flying fish Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    13 chaudes, appelé usuellement poisson volant parce que ses nageoires pectorales, très développées, lui permettent de sauter hors de l’eau et de planer quelques instants. La famille des Exocoetidae ou poissons volants est une famille de poissons marins compnant 70 espèces regroupées dans 7 à 9 genres. On trouve les poissons volants dans tous les océans, principalement dans les eaux chaudes tropicales ou subtropicales. Leur caractéristique principale est leurs nageoires pectorales, inhabituellement larges, qui leur permettent de faire de courts vols planés hors de l’eau dans le but d’échapper aux prédateurs. Chez certaines espèces, les nageoires pléviques sont aussi inhabituellement larges, donnant à ces poissons quatre “ailes”. Cá cờ Marlin – Makaira indica Marlin Cá Cờ, Cá Cờ lá, Cá Buồm Cá cơm Anchois: Les anchois (Engraulidae) forment une famille Anchovies de poissons dont de nombreuses espèces sont consommées. On les rencontrent dans les océans Atlantique, Indien et Pacifique, principalement près des côtes et dans les estuaires. Engraulidae Gray Anchovy, Chinese Anchovy, Anchovy Cá cơm Anchois-moustache cornu. Long jawed anchovy Cá con Poissons-alligators (Aspidophoroides monopterygius) Sea poacher Agonidae (Poachers), subfamily: Anoplagoninae)- Alligator fish lives deep in the ocean bottom. They are also known as sea poacher, aspidophore, and the French call them poisson alligator atlantique. Alligator Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    14 fish has a slender, elongated body. It has dark brown coloration on the upper part of its body with lighter color below. The fins have dark bands and may have milky white pigmentation. Bony plates cover the head and body. Alligator fish has large eyes and minute teeth on its jaws. Cà cuống (có khi còn ñược gọi là Belostomatidae – le ca cuong est le nom vietnamien Belostomatidae is a family of ñà cuống) là một trong những d’une espèce (Lethocerus indicus, Lepeletier (Belostoma insects in the Order nhóm sâu bọ có kích thước lớn indica, Lep. & Serv.) consommée en Asie du Sud-Est. Hemiptera, known as giant nhất hiện nay. water bugs or colloquially as toe-biters. Cá ñao Pristidae Sawfish Les poissons-scies ou Pristidae forment une famille de poissons de la classe des chondrichthyens, c est-à-dire qu ils possèdent un squelette de type cartilagineux, comme les requins et les raies. Ils appartiennent à l ordre des pristiformes, mot qui tire son origine du grec “pristis”, qui veut dire “scie”. Cá ñầu vuông (cá ñổng quéo) Branchiostegus japonicus Japanese horsehead fish Red tilefish Branchiostegus japonicus Cá Diêu Hồng Tilapia sp Red Tilapia (Cá rô phi ñỏ) L’élevage du Tilapia est simple, facile et d’un prix de revient très faible. Ce poisson peut vivre de tous les déchets organiques, déchets qu il transforme en Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    15 nourriture pour l’homme qui a faim. Il est de goût agréable et sa valeur nutritive est aussi bonne que celle de la meilleure viande. De plus, son élevage peut être réalisé par des populations qui ne savent ni lire ni écrire, ou même par des enfants à l école. Cá Diêu Hồng (Tilapia sp) Cá ðỏ dạ lớn Cynoscion acoupa – Acoupa – Pseudosciaena crocea Large yellow croacker, Yellow Croaker Cá ðỏ dạ, Cá ðù vàng, Cá Sóc Cá ñối Le nom vernaculaire de mulet (également appelé mule Mullet ou muge) désigne plusieurs espèces de poisson essentiellement dans la famille des Mugilidae, mais aussi des familles Cyprinidae, Lebiasinidae ou Polynemidae. Cá ñối mục Mulet : Le nom vernaculaire de mulet (également appelé Bully mullet mule ou muge) désigne plusieurs espèces de poisson essentiellement dans la famille des Mugilidae, mais aussi des familles Cyprinidae, Lebiasinidae ou Polynemidae.. Mugil cephalus Cá ðối mục Mullet fish, Bully mullet CÁ ðổng Nemipterus est un genre de poissons de la famille des Threadfin Bream Nemipteridae. Japanese threadfin bream Cá ñù bạc Maigre argenté – Pennahia argentata Silver croaker Silver croaker, White croaker Cá Dưa xám – Cá Lạt, cá Dưa, Congre – murène japonaise – anguille serpent – Conger eel, Conger pike, Blecker, Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    16 Muraenesox cinereus Dagger tooth pike conger Cá ñục bạc Silago sihama Silver sillago Cá ðục bạc Cá ñuối Raie Skate wings, Stingray fish Skate flaps Skate ray Cá giếc Carassin. Se nourrit sur le fond de plancton, benthos, Crucian carp larves d’insectes. Très rustique, il peut vivre dans des eaux troubles. CÁ GỘC Polynemus paradiseus Japanese threadfin bream Threadfin bream, King snapper, Japanese threadfin bream Cá hanh vàng – cá tráp vàng Dorade (Sparus aurata) Seabream, Yellow black seabream, bánh ñường ba chấm, daurade royale ou dorade royale gilthead seabream Sparus aurata – cá tráp vàng Cá hè Lethrinidae ou becs de cane et bossus Emperors or scavengers Capitaines The emperor breams or simply emperors also known as pigface breams are a family, Lethrinidae, of Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    17 fishes in the order Perciformes. Cá Hè chấm ñỏ Northwest snapper, Red spot emperor Cá Mỏ Heo – Cá Hè mõm dài Empereur – Lethrinus famille des Lethrinidae. Northwest snapper, Seacarp, Sweetlip emperor, Seabreamfish Cá heo Dauphins Oceanic dolphin Les Delphinidae sont des mammifères marins odontocètes nommés dauphins et orques. CÁ HỐ Sabre (Ribbon fish – Lepturacanthus savala) Ribbon Fish Savalani hairtail Cá hố – Cá Hố ñầu rộng Trichiurus est un genre de poissons semi-pélagique à Largehead hairtail nageoires rayonnées de la famille des Trichiuridae, dont le corps a une forme de longue lame de couteau. Il fait partie des poissons dits “de grand fond” en raison du fait qu’ils vivent et sont pêchés à très grande profondeur.. Ce sont les sabres, qui sont des poissons encore mal connus. Il en existe au moins neuf espèces. Trichiurus lepturus, qui vit en zone sub-tropicale, atteint 234 cm pour 5kg. Il vit moins longtemps que d’autres poissons de grand fond. Les sabres vivent sur les fonds vaseux, à grande profondeur ou dans les eaux saumâtres en aval des grands estuaires, et qui comme l’empereur ou le grenadier – a une croissante lente. – Trichiurus lepturus Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    18 Cá hồi Saumon Salmon Cá hồi hồng Saumon rose Pink salmon Cá hồng Lutjanus boutton est une espèce de poissons de la Snapper famille des Lutjanidae que l’on rencontre dans le Pacifique ouest. Lutjanus Lutjanus Cá Hồng Bạc Cá hồng Lutjanus biguttatus (Vivaneau à bande blanche) est un Snapper poisson de mer que l’on rencontre à la frontière des eaux des océans Indien et Pacifique entre le Sud-Est asiatique et l’australie.. Lutjanidé Two-spot Snapper Lutjanus biguttatus (Vivaneau à bande blanche) Cá Kẽm hoa Plectorhynchus pictus Painted sweetlip Cá Kẽm hoa Cá khế mõm dài Carangue – Carangoides chrysophrys Longnose trevally Cá Hoắc Lão Carangoides chrysophrys Cá khế vằn Carangue royale jaune. Golden toothless trevally Jurel dorado. Sp Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    19 Cá Kho TỘ Recette : Poisson caramélisé à l’étuvée Stewed fish Vietnamese style in bowl Cá khoai Harpodon nehereus Creamfish, Bombay duckfish Bombil – Bammalo Bombay duck Cá kiếm L’espadon (Xiphias gladius), est un poisson des mers Swordfish tropicales et tempérées. Il peut dépasser 5 mètres et peser 500 kg. Il possède un long “bec” ( le rostre) plutôt aplati qui représente le tiers de la longueur totale de l’animal. L’espadon se nourrit de calmars et de poissons. Il peut atteindre 100 km/h en vitesse de pointe. Cá lăng La dénomination de poisson-chat (catfish) couvre de Hemibagrus (family of Bagridae) Họ Cá lăng . Các loài cá trong họ này có các tên gọi chung như cá lăng hay cá bò. nombreuses espèces caractérisées par la présence de barbillons autour de la bouche dont 2500 à 3000 espèces ou dénominations différentes de Siluriformes d’eaux douces, saumâtres et salées, incluant par exemple Mudfish, Hemibagrus, tre catfish, tra catfish, basa catfish, appartenant aux Ictaluridae ou Le poisson-chat (Ameiurus melas) est une espèce de poissons de la famille des Ictaluridae. – Pangasiidae. Pangasius hypophthalmus et (basa catfish ) sont élevés dans le Mékong. Les Bagridae ou Claroteidae forment une famille de l’ordre des Siluriformes. Cá Lao không vảy Fistulaire – Fistulariidés (ou Fistulariidae) Rough Flutemouth Fistularia petimba Poissons cornets – Poisson-Flûte/Aiguillette du fond Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    20 Cá lia thia Macropodus ou Poisson du paradis. Le mâle est plus Macropodus cá phướn cá phướn Cá lia thia coloré et toutes ses nageoires impaires sont plus développées que chez la femelle. Poisson ornemental. Cá lóc, cá quả, CÁ DẦY Poisson à tête de serpent : Snake head. In Vietnam, mostly Channa maculata (Ophiocephalus maculatus / Bostrychus maculatus) or Channa argus (Ophiocephalus argus — – cá quả Trung Quốc). CÁ DẦY – Channa licius Ophicephalus lucius Common names: splendid snakehead; forest snakehead; ikan bujok or ikan ubi (Malaysia), runtuk (Kalimantan), trey kanh chorn chey (Cambodia); Le poisson tête de serpent géant est un Cá quả, các tên gọi khác là cá chuối poisson d’eau douce vivant dans les eaux cá lóc, cá sộp, cá xộp, cá tràu saumatres et stagnantes d’asie du sud-est. Très (tràu dày), cá ñô territorial, il ne supporte pas le moindre poisson autre que son espèce dans sa zone de vie. Famille des Channidae Cá lóc ñen hay còn gọi là cá xộp (Channa striata) Cá chành dục hay còn gọi là cá chuối suối (Channa gachua) Cá lóc bông. Channa micropeltes Cá lờn bơn, Cá bơn sole Sole : Nom scientifique : Solea vulgaris, Sole Cá lưỡi trâu de forme ovale, ce poisson plat possede de multiples petites écailles qui le rendent rugueux au toucher (langue de chat). Généralement brun clair. Ventre blanc. C est un poisson trés energique et trés vif. Sole est un terme qui désigne un grand nombre Tongue sole d’espèces de poisson appartenant à l’ordre des poissons plats (pleuronectiformes) et de la famille des soléidés (Soleidae). – Cynoglossus. semilaevis: Pleuronectiformes. Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    22 bầu. Cá Mòi Dầu gồm Mòi Trũng, Trũng Lá Mít và Trũng ðất. Cá Mòi cờ hoa : Clupanodon thrissa Cá Lầm bụng dẹp – Cá Trích (lầm) Sardine, Trũng Cờ, Rainbow sardine Cá moóc Le requin-taupe commun ou veau de mer ou maraîche Sea ox (Lamna nasus) peut atteindre 3,5 mètres de long. Il possède un museau pointu (rostre) et de grande fentes branchiales. Son dos est bleu-noir ou gris et son ventre blanchâtre. Ne pas confondre avec un autre lamnidé, le mako, qui se débat davantage lorsque pêché. Ses dents, contrairement au mako, sont ornées de deux denticules, disposés sur chaque côté de la dent. Cá mú – Cá Mú chấm ñen Mérous Blackspott grouper Grouper, Mérou Le terme de mérou désigne plusieurs espèces de poissons des mers chaudes, de même que plusieurs espèces différentes peuvent recevoir la même Mérou rocaille – ROCK Grouper Epinephelus fasciatomaculosus appellation vernaculaire. Cá Mú ðỏ Cá mú bông um nấm hương Mérou aux champignons “shiitaké” à la vapeur Steamed Grouper with “shiitake” mushrooms Mú Nghệ Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    23 Cá ngừ Thon rouge – Thunnus Tuna Thunny Cá ngừ Sarda est un genre de poissons de la famille des Bonito Scombridae.. Bonite à dos rayé (Sarda sarda) Cá Ngừ Phương ñông – Cá ngừ sọc mướp, Cá ngừ bông, Cá ngừ sọc dưa – Striped tuna, Bonito tuna Cá ngừ Le germon ou thon blanc (Thunnus alalunga) est une Albacore espèce de poisson de la famille des Scombridae. C’est un poisson de large répartition (tous les océans, méditerranée), trés prisé par les pêcheries. Cá ngừ Chinchard Horse mackerel Cá ngựa Les hippocampes (cheval de mer) sont des poissons à Seahorses are a genus nageoires rayonnées que l on trouve dans les eaux tempérées et tropicales partout dans le monde. Comme beaucoup d espèces, ils souffrent de la destruction de leur habitat et de la surpêche. (Hippocampus) of fish belonging to the family Syngnathidae, which also includes pipefish and leafy sea dragons. There are over 32 species of seahorse, mainly found in shallow tropical and temperate waters throughout the world. Cá nhái Orphie Sea pike – garfish.- needlefish CÁ NHÁM còn gọi là cá mập Requins Shark Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    25 dọc theo miền biển Bình Thuận là nơi có nhiều sinh vật nổi (plankton) nhu rong Copepoda, Ostracoda và loại tôm ñất nhỏ Macruda, là món ăn của cá nục các loại. Từ xưa ñến nay, ngư dân Bình Thuận ñánh cá nục bằng lối ñặt chà làm nơi gom cá tại chỗ ñể vây bắt bằng lưới. Cây chà làm bằng các tàu lá dừa, bó quanh một cây tre lớn, một ñầu cột ñá nặng cho chìm dưới nước, ñầu kia thả nổi ñứng trên mắt biển, có cắm cờ hiệu của chủ chà. Mỗi năm Phan Thiết có 3 mùa cá nục, tháng 2-5 âm lịch là mùa sớm, từ tháng 5-9 là mùa chính và từ tháng 11 về sau là mùa muộn. Cá nục heo (cá dũa) Coryphène (Coryphaena hippurrus) – (dorade coryphène) Mahi-mahi Cá Dũa, Cá chủa, Cá Bè dũa, Cá Nục heo Mahi-mahi Cá nược ( thuộc bộ lợn biển ) Le dugong (Dugong dugon) est une espèce de Dugong Bò biển, hay ñu-gông, cá nàng tiên cá cúi, cá nược mammifère marin au corps fuselé, vivant sur les littoraux de l’océan Indien et de l’océan Pacifique ouest. Il constitue, avec les trois espèces de lamantins, l’ordre des siréniens. C’est la seule espèce du genre Dugong. Cà pháo Aubergine Solanum melongena Eggplant – Little eggplant, Solanum melongena L. Cà pháo chùm Aubergine Solanum melongena Baby Eggplant – Little eggplant, Solanum melongena L. Cá phèn Rouget barbet – Parupeneus sp. Les rouget barbet sont Goatfish des poissons de petite à moyenne taille qui vivent généralement dans les lagons ou sur la barrière, fouillant le sol avec leurs barbillons pour trouver leur nourriture (crabes, crevettes ). Certaine espèces peuvent néanmoins descendre jusqu’à 350 mètres. Elles ne sont jamais gratteuses.taille maximale : 30 m. poids maximal : 0,5 Kg. Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    26 Cá phèn hai sọc Capucin jaune – Upeneus sulphureus Cá phèn một sọc Poisson-pilote. Poisson-sabre commun. Poisson-scie Yellow goatfish Goldband goatfish commun – Upeneus moluccensis Cá râu ( họ cá chép ở Châu Âu ) Barbel – Du latin barba (barbe): Car le poisson a quatre Barbel – Goatfishes, Family Mullidae barbillons, deux aux coins de la bouche et deux au bout du museau. Le sens proxénète apparaît au XIXe siècle, par analogie à maquereau. Cá rô Anabas est un genre de poissons asiatiques d’eau douce Anabas de la famille des Anabantidae qui ne comporte que deux espèces. Cá rô Perches – Anabantidae (Anabas scandens) : Les Climbing perch anabatidés sont des poissons d’eau douce adaptés à des milieux aquatiques pauvres en oxygène. Cá rô BIỂN Croupia roche Triple-tail, Atlantic tripletail Cá rô phi Les clients des “maquis” et “chantiers” d’afrique Tilapia Cá rô phi ñỏ ( Diêu Hồng ) subsaharienne, ces petits restaurants de banlieue tenus Red Tilapia. Diêu Hồng Cá rô phi par d’industrieuses ménagères, n’ont souvent le choix qu’entre deux plats : le poulet grillé et le poisson en sauce. Ce dernier est présenté vivant dans une bassine d’eau et, la plupart du temps, c’est du tilapia, le poisson légendaire de la gastronomie africaine, régnant des côtes guinéennes aux Grands Lacs d’afrique de l’est, et du Tchad au Zimbabwe. La bête naturelle, grande de dix à vingt centimètres, tire sur le bleu avec des bandes verticales noires tout au long du corps. Sa chair est blanche, compacte, et son goût un peu plat. Le tilapia est un gros mangeur, omnivore à très forte tendance végétarienne. Il vit dans des eaux dont la température ne Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    27 peut être inférieure à 23 C. Et c’est le poisson d’eau douce le plus consommé dans les pays tropicaux, devant même la carpe asiatique. Cá rồng châu Á Scleropages formosus poisson ornemental Asian arowana Asian Arowana (Scleropages formosus) Cà rốt Carottes Carrot CÁ RỰA Hareng à bande bleue – Chirocentrus dorab, Wolf Herring (Chirocentrus dorab) Cá sặc Gourami (Trichogaster) – Cette espèce a besoin de Gourami beaucoup d espace pour nager librement. Il s agit d une espèce psque uniquement végétarienne ; il faut lui donner de la laitue et des flocons d avoine. Cá sạo Pomadasys argenté..pomadasys argenteus.- Onze Grunt rayons aiguillonnés à la pmière dorsale ; un rayon aiguillonné et quinze rayons articulés à la seconde ; trois rayons aiguillonnés et huit rayons articulés à la nageoire de l anus ; la caudale un peu fourchue ; la couleur générale argentée. – Pomadasys Cá sấu Mỹ CÁ SỌC MƯỚP Aligator Maquereau Alligator Horse Mackerel Cá song (cá mú) Mérous de fond (ephinephelus aeneas) – Ephinephelus Grouper Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    28 Cá tai tượng – Cichlide à oeil de paon – Famille des Cichlidae Oscar, Velvet Cichlid, Peacok Eye Cichlid – Oscar,) Spécialité : Cá tai tượng chiên xù Vietnamese fried Cichlid Cá heo lửa hay cá tai tượng Phi – Astronotus ocellatus Cá thiên thần Ange des océans – L’Ange de mer impérial ou poisson- Emperor angelfish Cá thiều, cá gúng ange empereur (pomacanthus imperator) est un poisson de l’océan Indien, Pacifique et de la mer Rouge. Pomacanthus imperator Machoiron ou machoiron indien – Arius thalassinus Giant catfish – Giant Sea Catfish, Mâchoiron Titan Cá Thiểu (Cá Gúng) Cá thu Thon Tunny Tuna Cá thu chấm (con này bên Mỹ Maquereaux – Acanthocybium Mackerel ñược gọi là spanish mackerel là cá nục bên Việt Nam mình). Tại Việt Nam, cá ñược gọi là Cá thu chấm. Cero mackerel: Scomberomorus regalis. Tại vùng biển Việt Nam có loài S. commersoni, ñược gọi là cá Thu dài. ðây là loài Mackerel lớn nhất trong vùng ðông Nam Á. Tại Úc, cá ñược gọi là narrowbanded Spanish Mackerel, CÁ THU ỐNG Maquereau Spanish Mackerel Scomberomorus maculatus Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    30 loài cá trích, cá trích dày mình, cá importants dans le monde. mòi, cá mòi dầu, cá cháy v.v. Họ này bao gồm nhiều loại cá thực phẩm quan trọng nhất trên thế giới. Các loài có giá trị thương mại menhadens. It includes many of the most important food fishes in the world. quan trọng nhất bao gồ m: Clupeidae a) Cá mòi dầu ðại Tây Dương, Brevoortia tyrannus ; b) Cá trích ðại Tây Dương, Clupea harengus ; c) Cá trích Baltic, Clupea harengus membras; d) Cá trích Thái Bình Dương, Clupea pallasii; e) Cá mòi cơm châu Âu, Sardina Cá trích Hareng – Clupeidea. Herring – Sardines or pilchards are small fish related to herrings and belong to the family of clupeidea. Cá tuyết, cá moruy Gadidé ou gade (Gadus morhua ) Morue Cod Cabillaud – Doguette Cá vảy bạc ( họ cá chép ) Ablette (Leuciscus alburnus) Ablen : A small fresh-water Cá viên Morue effilochée – Morue échiffée (Québec) Fish ball Préparatiopn : Nettoyez et effeuillez la morue cuite. Passez la à la moulinette (grille fine) avec le cabillaud. Travaillez ce hachis pour le réduire en crème. fish (Leuciscus alburnus); the bleak. Fish balls is a commonly cooked food in southern China and overseas Chinese communities. As the name suggests, the ball is made of fish meat that has been finely pulverized. Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    31 Cải bẹ Brassica Chinensis Field cabbage Cải cay Moutarde Mustard Gourmet fish balls are pulverized by hand. Fish balls are a type of food product made from surimi. Cải ñắng (dùng ñể muối dưa) Le pe-tsaï, ou chou chinois ou chou de Pékin ( 白 菜, Gai choy / mustard greens: pinyin báicài ), est une plante herbacée de la famille des gai choy = kai choy = Chinese Brassicacées, largement cultivée comme plante potagère mustard cabbage = Chinese pour ses feuilles consommées comme légume. Noms mustard greens = Indian scientifique : Brassica rapa L. subsp. pekinensis (Lour.) mustard = leaf mustard Hanelt (synomyne : Brassica pekinensis (Lour.) Rupr.), famille des Brassicacées, sous-famille des Brassicoideae. Noms vernaculaires : pe-tsaï, chou de Pékin, chou chinois, chou de Shanton. Cải dầu Colza Colza Cải làn Broccoli chinois Gai Lan (Chinese Kale (Gai Lan, Chinese Broccoli) Cải rổ lớn Broccoli chinois Chinese Kale – Chinese Kale, also called Kailaan or Chinese Broccoli, has glossy, bluegreen leaves with crisp and thick stems. This vegetable adapts well to cold and hot climates and is grown all year ound in California. After the first cutting of the main stem, the plant will grow many branches for subsequent harvests. Cải son Cresson de fontaine Watercress Cải thìa, cải thảo Chou chinois Chinese cabbage Cam Orange Orange Cam, qúyt Orange, citron Orange, Citrus fruit Cam chanh Bergamote, agrume acide; fruit du bergamotier; poire Bergamot d’une variété fondante Cam ñường Orange sucrée Sweet orange Cam giấy Orange à peau mince Thin-skinned orange Cam sành: In Vietnam, the tree Orange à pelure rugueuse; orange noble King orange/ jimbo orange / had been cultivated in the Bố Hạ “terra cotta orange” region of Bac Giang Province, but had been eradicated due to the Citrus Greening Disease. Nowadays, cam sành is planted widely in the North of Vietnam (Hà Giang, Tuyên Quang, Yên Bái). Cần tàu Céleri chinois Chinese Celery Càng cua (Rau Càng cua) Pinces de crabes (Rau Càng cua) Pincers / claws Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    32 Canh chua me Soupe au tamarin Sour soup with tamarind. It is typically made with fish from the Mekong River, pineapple, tomatoes (and sometimes also other vegetables such as okra or bạc hà), and bean sprouts, in a tamarindflavored broth. Cánh gà Ailes de poulet Chicken s wings Cạo Racler Scrape Cắt, xén, thái Couper, émincer Cut Cắt làm ¼ Couper en quatre Cut in quarters Cắt làm 2 Couper en deux Cut in half Cắt thành Couper en morceaux Cut into Cay, có gừng Gingembre Gingery Cay, có tiêu Poivré, pimenté, épicé Peppery Cây hành hương, củ hẹ Echalote Shallot Cây nguyệt quế La famille des Lauracées est une famille de plantes Bay angiospermes de pergence ancienne, qui compnd plus de 2000 espèces réparties en 54 genres Cây sắn Cassava, aussi appelée Manioc, Mandioc ou Yuca, est Cassava l aliment de base d environ 500 millions de personnes. Il supporte la sécheresse et le peu de fertilité. Ce sont essentiellement les petits paysans des régions aux sols peu fertiles et aux climats défavorables qui le cultivent et le mangent. Il requiert peu d engrais, de pesticides et d eau. Egalement parce que la cassava peut être moissonée à n importe quelle saison, entre 8 et 24 mois après avoir été plantée, elle peut être laissée en terre comme une protection contre des famines inattendues. Cây xà lách Laitue romaine Romaine or cos lettuce Chả cá Poisson frit Plat typique du Nord du Vietnam consistant Vietnamese Grilled Catfish Chả Cá Lã Vọng en des filets de poisson frit servis avec des vermicelles with Noodles de riz ainsi que des cacahuètes grillées et des herbes aromatiques. Chả giò (Nem Rán) Rouleaux de printemps vietnamiens Spring rolls Chà là Dattes Date Chả lụa Saucisse de porc vietnamienne Vietnamese pork sausage fried fish and noodle Chà ôm – Chi Keo (Acacia) là một Acacia chi của một số loài cây thân bụi và Nom du CAY KEO en vietnamien, en latin : Acacia – Earleaf acacia thân gỗ có nguồn gốc tại ñại lục Acacia auriculæ formis et en francais Acacia auriculiformis. Wood used for furniture, construction framing, flooring, wood turning, carving and wood-based materials. Used for reforestation of badly degraded areas. Acacia auriculiformis Chà ôm Acacia pennata subsp. insuavis Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    33 cổ Gondwana, thuộc về phân họ Trinh nữ (Mimosoideae) thuộc họ ðậu (Fabaceae), lần ñầu tiên ñược Linnaeus miêu tả năm 1773 tại châu Phi. Hiện nay, người ta biết khoảng loài cây keo trên toàn thế giới, trong ñó khoảng 950 loài có nguồn gốc ở Australia, và phần còn lại phổ biến trong các khu vực khô của vùng nhiệt ñới và ôn ñới ấm ở cả hai bán cầu, bao gồm châu Phi, miền nam châu Á, châu Mỹ. Tuy nhiên, chi Acacia dường như là không ñơn ngành. Phát hiện này ñã dẫn tới sự chia tách Acacia thành 5 chi mới. (common name cha-om) is one of thirteen Acacia species native to Thailand. Young leaves can be eaten. súp, cà ri, trứng ốp lết hay món xào Chần Faire cuire à demi. faire bouillir à demi. Parboil Chân gà Pieds de poulet Chicken legs Chanh Dây Fruits passion Passiflora edulis or passion fruit Chanh núm Bergamote, agrume acide; fruit du bergamotier; poire Bergamot d’une variété fondante Chanh Vàng Citron jaune Lemon Chanh vỏ vàng Citron – le citron est un agrume. C’est le fruit du Lemon citronnier, un arbre de la famille des Rutacées. Chanh vỏ xanh Lime – Le citron vert, appellé aussi la lime (du persan Citrus Lemon limu), est un agrume. C’est le fruit du limettier ومیل Citrus aurantifolia, un arbuste de la famille des Rutacées. Il est également connu sous le nom de “limette”. Chanh xả băm Gousses de citron écrasées Chopped lemon goass Chát Âcre Acrid Chặt,bằm Hacher Chop Chè (chè ñậu xanh) Dessert vietnamien à base de soja. Vietnamese green bean dessert Chẻ, tước Chè Bắp Peler, découper (dans le sens longitudinal), lacérer Dessert sucré gélatineux au maïs Split / stem / stalk Vietnamese dessert soup with corn and tapioca pearls in coconut milk Chia cắt, tách rời Séparer, couper en morceaux, émincer Separate Chiên Frire Fry Chiên áp chảo, chiên ít mỡ Sauté Pan_fry Chiên nhiều dầu, chiên ngập dầu Frire – (deep frire: oui, ça se dit en français) Deep fry Chim biển Mouettes – oiseaux de mer Sea bird Chim cút Cailles – Les cailles sont de petits oiseaux migrateurs (15 Quails cm de longueur environ) de la des Perdicinae. Elles ressemblent beaucoup aux perdrix, bien que plus petites. Ce terme serait d’origine germanique. Ces oiseaux sont un gibier recherché.elles se nourrissent de graines au sol, d’insectes et parfois de petites proies. le Roi de caille est un synonyme populaire du Râle des genêts. Il existe également de nombreuses espèces d’astrild-caille du Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    34 genre Ortygospiza.L’élevage des cailles s’appelle la coturniculture. Chim hải âu lớn Albatros Albatross Chim sáo Merle noir – Turdus merula Black bird Chim trảu Guêpiers – La famille des méropidés (ou Meropidae) est Bee eater la famille des guêpiers, oiseaux de taille moyenne (16 à 35 cm), brillamment colorés. Ils ont un long bec légèrement recourbé, des ailes moyennes à longues, des pattes courtes, et une queue aux rectrices médianes Chó biển – Hải cẩu Le phoque commun ou veau marin (Phoca vitulina) est un Sea calf mammifère carnivore, de la famille des phocidés. Ce terme de “veau marin” n’est réservé qu’à cette espèce de phoque, qui ne doit pas être confondue avec le “veau de mer”, un nom sous lequel est aussi connu le requin taupe. Le phoque commun est, avec le phoque gris, la seule espèce de phocidé qu’il est possible d’observer régulièrement sur certaines plages du nord et du nordouest de la France où la baie de Somme constitue sa principale zone de reproduction. Par contre, le phoque marbré n’y est qu’accidentel. Chom chom Ramboutan: Le ramboutan est un fruit tropical d’asie issu Rambutan de l’arbre du même nom Nephelium lappaceum. Il appartient à la même famille que les litchis, les longanes et les quenettiers. Chua Aigre Sour Chuẩn bị Préparer Prepare Chùm ruột Le girembellier (Phyllanthus acidus) est un arbre de Otaheite gooseberry – Mayom Madagascar répandu également dans le Sud asiatique. Il appartient à la famille des Euphorbiaceae, ou des Phyllanthaceae selon la classification phylogénétique.son fruit est appelé girembelle, surelle, surette, ou encore groseille étoilée, et il est comestible, mais d’un goût assez acide. Chưng hấp A la vapeur Steam Chuối Bananes Banana Chuối sáp On appelle plantain perses plantes généralement Plantain herbacées. Il s’agit en général de plante du genre Plantago, appartenant à la famille des Plantaginaceae. Chuột lang aguti Agouti: Quadrupède de l ordre des rongeurs, qui Agouti ressemble au lapin. Cỏ cà _ri ( loại cỏ này có mùi Le fenugrec (Trigonella foenum-graecum), aussi appelé Fenugreek thơm dùng ñể chế cari ) trigonelle ou sénégrain, est une plante herbacée de la famille des Fabaceae, section des protéagineux. C’est une plante annuelle aux feuilles composées de trois folioles ovales, proches de celles du trèfle qui peut atteindre 60 centimètres de hauteur. Les fleurs d’un blanc jaunâtre donnent des fruits qui sont des gousses de huit centimètres renfermant dix à vingt graines anguleuses de couleur brun clair, à forte odeur caractéristique (voir plus bas). Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    35 Ses gousses sont mises à sécher, puis battues pour sortir les graines; leur saveur est amère et rappelle la saveur du céleri. Có dầu, mỡ nhiều Cuisine huileuse Oily cooking Cò trắng, Bạch Hạc Aigrette Aigrette Cóc (danh pháp khoa học: Prune de Cythère – Le prunier de Cythère ou pommier de Ambarella, otaheite apple Spondias dulcis, ñồng nghĩa: Cythère ou encore arbre de Cythère (Spondias dulcis) Spondias cytherea) là một loài cây est un arbre fruitier de la famille des Anacardiacées thân gỗ ở vùng nhiệt ñới, với quả originaire de Polynésie et cultivé dans les pays tropicaux. ăn ñược chứa hột nhiều xơ. Tại – Spondias cytherea Trinidad và Tobago nó ñược gọi là Pommecythere. Cơm dừa Blanc de coco Coconut meat Cơm rượu Boules de riz fermenté – Dessert traditionnel du Vietnam Traditional dessert from Southern à base de riz fermenté Con hải ly Castor Beaver Vietnam, Rice balls served in a slightly alcoholic milky, white liquid which is essentially a form of rice wine, and which also contains small amounts of sugar and salt. Con hến Mollusques. Les mollusques (du latin mollis, mou) sont Gaper un embranchement du règne animal. Les mollusques sont des animaux non segmentés (invertébrés), à symétrie bilatérale quelquefois altérée. Leur corps se compose généralement d’une tête, d’une masse viscérale, et d’un pied. Con kên kên, thịt kên kên Un vautour est un oiseau rapace diurne présent sur Aasvogel psque tous les continents. C’est un animal nécrophage qui se nourrit principalement de carcasses d’animaux et à ce titre, occupe une niche écologique essentielle à la bonne santé de tous les autres animaux, y compris l’homme. Con lăng quăng ñỏ Ver de vase Bloodworm Con lươn Anguilles Eel Anguille du Japon (Anguilla japonica) Con nai, thịt nai Daim Deer Con rùa Tortue Turtle Con sứa Orties de mer (Chrysaora quinquecirrha) Sea nettle Con trai, sò Palourdes: On désigne sous le nom de palourdes pers Clam mollusques bivalves marins parmi lesquels Tapes decussatus et Tapes philippinarum. Le nom de la palourde en Provence est la clovisse. Con trăn Nam Mỹ Anaconda Anaconda Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    36 Con vạc Butor (oiseau): Le terme Butor désigne des oiseaux Bittern échassier de la famille des Ardeidae qui, en principe se distinguent par leurs cris qui rapellent le mugissement des bovins. Ce terme dériverait du latin vulgaire *butitaurus, Pline l’ancien signale qu’a Arles on appelait le butor taurus. Con vịt, thịt vịt Canard Duck Còng – con cáy – cua kéo ñàn Crabe appelant crabe fantôme Con còng ở Gò Công kêu là còng quều, là một loài cua nhỏ, sinh sôi ñông ñúc trên ñất sa bồi bờ biển thuộc loại cua, rạm, ba khía, cua ñồng… Còng nhỏ hơn cua biển, cỡ ngón tay cái người lớn, Fiddler crab – Uca pugilator Calling Crab, Deaf Ear Crab, Fever Crab, GHOST CRAB (Ocypode quadrata) Sand crab có màu vàng hay tìm sậm… Crabe violoniste Uca sp. Sand crab -Ocypode quadrata “Gió ñưa gió ñẩy, về rẫy ăn còng, Về sông ăn cá, về giồng ăn dưa.” Khác hơn các loại mắm làm từ con cua (như mắm ba khía của Rạch Gốc, Cà Mau chẳng hạn), mắm còng Gò Công làm từ con còng trong chu kỳ vừa lột vỏ, nên con mắm rất mềm và có mùi thơm rất ñặc biệt. Củ (hành, tỏi ) Tubercules Buld Củ cải Navet Turnip Củ cải ñỏ Radis Radish Củ cải ñường Betterave sucrière Sugar beet Củ Cải Muối Radis salé Preserved Radish Củ cải trắng Radis blanc (Raphanus sativus) est une plante potagère White radish bisannuelle de la famille des Brassicacées Cu ñất Tourterelle Turtledove Củ Dền: Củ dền là cách gọi của Betterave à sucre Beets người Việt nam có thể ñể chỉ một loại rau ôn ñới có tên là Beetroot, hay còn ñược gọi là Beet. Ngoài ra có một số loại họ beet: Spinach Beet. Sea Beet. Garden Beet White Beet dùng ñể ăn lá, Sugar beet ñể chế biến ñường, Mangel Wurzel ñể nuôi gia súc, hai loại này không ăn như rau. Củ hành ñỏ Onions rouges Red Shallot Củ kiệu: Kiệu (danh pháp khoa Ciboule de Chine – onion chinois (Allium chinense): 韭 Pickled Spring Onions – học: Allium chinense) (tiếng Nhật: c’est le dessin de la plante on le retrouve comme pickled small leeks : Allium Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    37 ラッキョウ Rakkyō, tiếng Trung composant dans 薤 (Traditional: 南 薑 /Simplified: 南 姜, also termed as: T: 高 良 薑 /S: 高 良 姜 ), Cantonese lam keong ( 藍 薑, Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    58 also known as blue ginger), or in Vietnamese, Riềng. It is a rhizome with culinary and medicinal uses, best known in the west for its appearance in Thai cuisine and other Southeast Asian cuisine. Though it resembles (and is related to) ginger in appearance, it tastes little like ginger. Roi / Mận Le jamalac (Syzygium samarangense) est un arbre Waterapple: Syzygium fruitier tropical de la famille des Myrtaceae originaire de samarangense (syn. Eugenia Malaisie. Il peut atteindre 10 mètres de hauteur. Son fruit de forme conique a la peau rose et une chair blanche très croquante. Son goût est peu parfumé et âp. Il se développe en grappe au bout des branches. javanica) is a species in the Myrtaceae, native to Indonesia and Malaysia. Common names include wax apple, love apple, java apple, Chomphu(In Thai Language ), Bellfruit (In Taiwan), jambu air (in Indonesian) Rong biển Algues de mer Seaweed Ruốc biển ở biển Quảng Bình Petites crevettes utilisées pour la fabrication Small shrimps used for brining gọi là con Moi (xem Mắm ruốc) de saumures Rượu cần Alcool à base de céréales des ethnies minoritaires Rượu cần (wine drunk out of a jar through pipes) Rượu cần (literally “stem wine” or “tube wine”) is a fermented rice wine produced in Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    59 Vietnam, especially in mountainous areas like Tây Nguyên or Tây Bắc. Rượu nếp (rượu nếp bắc) Alcool de riz (riz gluant) du Nord-Vietnam Rice alcohol (from North Vietnam) Rượu ñế Alcool de riz (riz gluant le plus souvent) Rượu ñế is a distilled liquor from Vietnam, made of either Rút xương Désosser To debone S Sả Citronelle Lemon Grass Schénanthe Sa ñao Le margousier (Azadirachta indica), ou neem, est un Sadao arbre à feuillage persistant, originaire de l’inde de la famille des Meliaceae. Il est parfois confondu avec le “lilas des Indes” (Lagerstroemia indica) ou avec le “lilas de Perse” (Melia azedarach), mais d’autres espèces le sont également. Sa Pô Chê Le sapotillier ou sapotier (Manilkara zapota ou Achras Sapodilla sapota) est un arbre fruitier originaire des Caraïbes et de l’amérique centrale qui s’est ensuite répandu en Afrique et en Asie. Salad soong, xà lách son Cresson. Le cresson alénois, facile à cultiver est d’un Watercress goût particulier et agréable. Il est apprêté en salade, en soupe ou simplement en garniture accompagnant les pommes de terre en robe des champs. Sam biển Limule ou xiphosure, crabe fer à cheval, crabe horseshoe crab, horsefoot, tank, crabe amoureux, crabe des moluques, crabe au sang bleu or sauce-pan (Limulus polyphemus, formerly known as Limulus cyclops, Xiphosura americana, Polyphemus occidentalis). présence de tétrodotoxine : La tétrodotoxine est une toxine présente chez certaines espèces de poisson, les tétraodons. Elle est appelée également poison de Fugu, poison de Puffer et poison de tétraodon. Sầu Riêng Durion (Durio zibethinus). Le durian (prononcer dourian) Durian ou durion (Durio zibethinus) est un arbre tropical de la famille des Bombacaceae (classification classique) ou des Malvaceae (classification phylogénétique) qui produit des fruits comestibles. Ce fruit, lui aussi appelé durian, n’est récolté que dans le sud-est de l’asie. Il se présente comme un gros ovoïde (parfois plus de 40 cm de circonférence), pesant jusqu’à 5 kg, avec une carapace de grosses épines, et poussant en haut de grands Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    60 arbres. Le durian dégage une odeur particulièrement forte considérée par beaucoup d’européens comme peu agréable. Sầu ðâu Sadao/ Neem tree Cây sầu ñâu có nhiều ở vùng Thất Azadirachta indica, Famille Meliaceae. Neem is a tree in the mahogany sơn, An Giang, Châu ðốc, những Le margousier ou neem, est un arbre family Meliaceae. tỉnh giáp giới Campuchia à feuillage persistant, originaire Lá sầu ñâu dùng làm thuốc sốt rét. de l’inde de la famille des Méliacée. Bông sầu ñâu ra hoa vào mùa xuân, màu trắng, mọc thành từng chùm như hoa nhãn, dùng làm gỏi. Gỏi sầu ñâu có vị ñắng nhưng hậu ngọt dai. Neem (Meliaceae) 1 Sò Coque (Clinocardium ciliatum) Cockle Bucarde comestible (Cardium edule) Sò, hào – Hàu sống Huitres – Le terme huître recouvre un certain nombre de Oyster groupes de mollusques marins bivalves qui se développent en mer. Sò, hến, nghêu ( loại 2 vỏ úp vào Les bivalves (classe des Bivalvia) sont des mollusques nhau ) dont la coquille est constituée de deux parties distinctes Bivalve et attachées, plus ou moins symétriques, pouvant s’ouvrir ou se refermer. Cette classe compnd environ 30,000 espèces, notamment les moules, les huîtres et les palourdes. Les bivalves sont tous exclusivement aquatiques, et on les trouve aussi bien dans l’eau douce que dans l’eau salée. La classe se nomme également Bivalva, Pelecypoda (les pélécypodes) ou Lamellibranchia (les lamellibranches). Sò ñiệp Mollusque de la famille des Pectinidae (appelé en Scallop français coquille Saint-Jacques ou pétoncle selon les espèces). Pectinidae Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    61 So ñũa – So ñũa hay ñiền thanh Sesbane- agati Nom scientifique : Sesbania grandiflora Hummingbird tree- scarlet hoa lớn (danh pháp khoa học: (L.) Famille : Fabaceae wisteria Sesbania grandiflora, ñồng nghĩa Aeschynomene grandiflora) là một cây nhỏ thuộc chi Sesbania trong họ ðậu (Fabaceae). Người ta tin nó có nguồn gốc từ Ấn ðộ hay ðông Nam Á và mọc ở những nơi nóng ẩm. – Tên Hoa: 大 花 田 菁 (ñại hoa ñiền tinh)- 木 田 菁 (mộc ñiền tinh)- 紅 蝴 蝶 (hồng hồ ñiệp) Sò huyết Coques (Anadora granosa) Blood cockle, Arca Cuneata Anadara granosa; Blood cockle Reeve, Granular Ark, Anadora granosa Sò lông Arcidés – Les arcidés ou Arcidae sont une famille de Ark shell mollusques bivalves. Soài Mangue – La mangue est le fruit tropical du manguier, Mango soài voi soài Hương tiên de la famille de anacardiacées. soài chua soài cơm soài cát Su hào Chou-rave Kohlrabi Su su Chayote: Plante cucurbitacée – Famille de plantes Chayote herbacées dont plusieurs espèces produisent de très gros fruits, tels que la courge, le melon, le potiron, la calebasse, etc. Sứa – Sứa biển Méduse – acalèphe : Les deux formes alternent souvent Acaleph, ellyfish dans le cycle d une même espèce. Presque toutes les méduses sont marines ; seules, de rares espèces vivent en eau douce. Dans le langage courant, on appelle méduse les cnidaires gélatineux en forme de cloche, d où s échappent des tentacules urticants et qui nagent librement dans la mer ; il s agit en fait des acalèphes. Sữa tươi Sung Lait frais Figuiers Fresh milk Fig Ficus. Sung – Tên Hoa: 優 曇 花 (ưu ñàm Figuier Nom scientifique : Ficus racemosa L. Famille : Fig tree- cluster fig hoa). Moraceae Lexique de Cuisine du Vietnam VN – FR – UK 13/08/ /67 Genève Suisse JUILLET 2008 / NKH

    --- Bài cũ hơn ---

  • Tại Sao Gà Tây Là Món Ăn Không Thể Thiếu Trong Dịp Lễ Ở Anh?
  • Vì Sao Gà Tây Là Món Truyền Thống Của Lễ Tạ Ơn?
  • Tại Sao Gà Tây Lại Được Ăn Vào Dịp Lễ Giáng Sinh?
  • Sinh Trưởng Của Gà Tây Nhà Như Thế Nào?
  • Kỹ Thuật Ấp Trứng Gà Tây Bằng Máy, Hướng Dẫn Từ Nno
  • U Gan Đa Ổ Nghĩ Hcc

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Chăn Nuôi Gà Thả Vườn
  • Kinh Nghiệm Nuôi Gà Thả Vườn Để Gà Phát Triển, Không Bị Bệnh
  • Kinh Nghiệm Nuôi Gà Thả Vườn Hiệu Quả Của Những Người Đi Trước
  • Đá Gà Thomo Archives ” Đá Gà . Live
  • Địa Chỉ Mua Ghế Sofa Tại Tphcm Cho Các Bố Mẹ Tham Khảo, Update Thường Xuyên
  • Chọn lựa đc những đội viên gà mãnh thú cựa dao đẹp, có thể lực là điều mà nhiều sư kê quan tâm đến hiện nay. Bạn là người yêu thích nuôi gà chọi và chọi gà thì việc khám phá đc gà quái vật cựa sắt đẹp, có thể lực tốt là điều rất cần thiết. Thấu hiểu đc điều đó, Post bài viết sau đây sẽ giúp bạn có thêm được cách chọn gà chọi cựa sắt hiệu quả nhất có thể áp dụng ngay trong thực tiễn.

    Bật mí cách chọn gà đá cựa sắt

    Để có được cách chọn gà đá cựa dao tốt, các bạn cần gây đc sự chú ý tới một số yếu tố cơ bản như sau:

    Tiêu chuẩn tương tác đến thể hình của gà đá

    Trong cách chọn gà chọi cựa sắt thì lưu ý và lựa chọn thể hình phía ngoài của gà rất cần thiết và cực kì quan trọng đối với những sư kê chuyên nghiệp cũng tương tự những người lẫm chẫm mới vào nghề quan tâm.

    Việc chú ý vào tiêu chí hình ảnh bên ngoài phía ngoài của gà sẽ gồm không ít nhân tố cần phải xét đến, bởi với mỗi điểm lưu ý hình ảnh bên ngoài của gà chiến có thể nói lên đc gà chiến đó đá có hay không.

    Chọn lựa được các chú gà có điểm lưu ý tốt như có dáng oai phong, bộ lông mượt đẹp, tiếng gáy vang,…., sẽ giúp cho các sư kê yêu mến và có cách huấn luyện các chiến binh của mình trở thành những thần kê độc đáo nhất.

    Mộ u gan đa ổ nghĩ hcc t trong những cách chọn gà mãnh thú cựa sắt đó là phụ thuộc nhân tố máu ẩn phía trong các chú gà đá. Với những con gà quái vật luôn luôn muốn khiêu chiến với những con gà khác trong đám với các cú đá đẹp mắt, điêu luyện với thần thái tốt sẽ là điều làm cho các tay chơi gà phải hưng phấn và vô cùng thích thú.

    Tiêu chuẩn về sức khỏe

    Sức khỏe của gà cũng là nhân tố bạn đặc biệt quan tâm, chú trọng tới trong việc chọn gà cựa sắt. Bởi lẽ, sức khỏe là nhân tố quyết định xem gà của bạn có thể nhập cuộc vào các cuộc đấu gà hay không, cùng với đó đây còn là yếu tố để xem xét gà có bệnh dịch lây lan sang các đối phương của mình hay không. Để có thể check sức khỏe của gà, bạn cần thực hiện những bước đơn giản như sau:

    Kiểm tra mồm gà: cách chọn gà chọi cựa đanh thép hay có thể ưng chuẩn việc kiểm tra chuẩn y miệng gà. Nếu mồm gà không có mùi hôi, dịch nhầy và phần miệng không có ké thì đó là các chiến binh đá rất lôi cuốn đáng để bạn chọn lựa.

    Kiểm tra cánh gà: việc kiểm tra tiêu chí về sức khỏe của gà qua việc kiểm tra cánh cũng đc nhiều sư kê bài bản thực hiện & bình chọn cao.

    Để triển khai hoạt động này, bạn dùng hai tay tung gà quái vật của mình lên không trung với độ cao quá đầu, nếu gà có sức khỏe, thể lực tốt thì sẽ có tần suất vỗ cánh lớn, tích hợp với đấy là có thời hạn bay lâu hơn lúc cho chân xuống đất. Với hoạt động này nên tiến hành lặp lại liên tục 3 lần nhằm để ý xem gà có bị xuống sức hay không. Nếu trường hợp gà không bị xuống sức thì đây là các chú gà có sức khỏe tốt, đủ tiêu chí để tiến hành bước chân vào những sàn đấu kê.

    Kiểm tra chân gà: thứ vũ kí dung nhan nhọn nhất trong mỗi cuộc chiến kê không ai khác đấy là đôi chân gà, bởi nếu chân gà không đc khỏe & lực đá kém thì rất khó có thể giành được thắng lợi trong mỗi giải đấu. Vậy nên, bạn cần triển khai check nuôi gà để biết tình hình và thực hiện tập luyện thêm cho gà mãnh thú của mình thêm khỏe hơn.

    Bạn có biết cách chăm sóc gà chọi tơ ? ******

    Từ đâu có hội chọi gà

    Vẫn là giai thoại ngày xửa ngày xưa, thân phụ ông ta vốn có nhiều thời gian để tham gia nhiều lễ hội ở những làng bản. Giữa làng này với làng phía sẽ có các trận giao hữu. Thay bởi vì là giao hữu bóng đá như hiện nay thì những cụ sẽ lựa chọn phương pháp dùng những con vật để…. đem ra chọi, hay còn được gọi là thi đấu.

    Về lý do, có nhẽ bạn sẽ rất quá bất ngờ bởi theo tục lệ. Những con vật nà xem đá gà cựa dao trực tiếp y sẽ đc xem là vật hiến tế cho một mùa màng sinh lợi. Hai con gà chiến nhau, nếu con nào thắng sẽ được đem về tế sống đến thần đất, thần trời. Cầu một mùa màng làm ăn khỏe mạnh, thắng thời như những chú gà mãnh thú kia.

    • Gà không bị xẹp lông.
    • Gà không bị ho, hen.
    • Gà nhìn khỏe mạnh.
    • Gà không bị chân thấp chân cao.
    • Giống gà đc nuôi ở cơ sở uy tín.
    • Gà không bị ốm, mủ dịch xung quanh thân gà.

    Ngoài những câu chuyện đó, tục chọi gà còn phát xuất từ ý định giao lưu giữa người với người của người dân trong thôn làng. Dịp lễ hội chính là thời cơ để người dân đc thư giãn sau những ngày mưa nắng khó nhọc cả năm ngoài đồng ruộng.

    • Cách cho gà ăn: Hãy bảo đảm thức ăn của gà chiến phải đạt đủ tiêu chuẩn: đủ, đúng và không bị ôi thiu. Đối với con gà đá tơ, bạn cần phải thật sự tinh tế và chú ý tới khẩu phần của chúng. Nếu không, với lượng thức ăn không có lí & không vệ sinh sẽ khiến chúng bị ỉa chảy, suy giảm đề kháng.
    • Cách tắm cho gà đá tơ: Tắm thường xuyên, hằng ngày để đảm bảo chú gà chiến của công ty đc sạch sẽ. Đặc biệt sau khi tắm cho gà xong, bạn cần phải cho chúng ra chỗ ráo và thoáng. Nếu để ngâm nước quá lâu sẽ khiến gà bị ho hen, sức đề kháng bị yếu dần.
    • Cách vệ sinh trại gà: Chuồng chuồng chăn chân gà cực kỳ quan trọng. Bạn hãy coi nó giống như một căn nhà đang ở, nếu như không dọn vệ sinh thường xuyên sẽ dẫn tới vi khuẩn gây hại cho gà chiến tơ.
    • Cách cho gà tiêm phòng: Hãy tiêm phòng để tránh những đợt cúm H5N1.

    Chọn đc một con gà chọi tơ đẹp, khỏe & có gan đương đầu không hề đơn giản. Chính vì lẽ đó, những sư kê (hay có cách gọi không giống là những người chăn, nuôi & chơi gà chọi) rất cảnh giác để lựa chọn chú gà mình tán thành nhất.

    Đầu tiên, bạn hiểu ra sao là gà quái vật tơ? Gà chọi tơ chính là một con gà non, gà này chưa đẻ trứng, đang trong thế hệ trưởng thành.

    Hãy chú ý cách chọn gà đá tơ để tránh tiền mất tật mang như sau

    Sau khi đã chọn được con gà quái vật tơ, bạn sẽ cần biết cách để chăm bẵm chú gà chiến để có sức đi chiến đấu với các chú gà khác.

    Gà vảy cá: dân chơi gà ít ai biết sự thật này ******

    Gà vảy cá có nguồn gốc từ đâu?

    Dáng

    Gà vảy cá có Power nguồn gốc lâu đời từ tầm thế kỷ 19. Là giống gà gốc Anh, gà có tiêu chuẩn đặc biệt đc nuôi để làm gà kiểng. Tuy nhiên, lịch sử Ra đời của giống gà này rất đặc biệt. Không thuần tuý là giống gà này ban đầu.

    Giống gà này được một người Anh phối giống từ gà tre thông thường giống Ba Lan với 1 con gà tre Mã Lai đặc biệt. mặc dù nhiên, sau nhiều lần nâng cấp giống và có các lai gen, giống gà này mới Thành lập & có hình trạng như ngày nay. Do đó, giống gà vảy cá này khác lạ vẫn có Power nguồn gốc từ gà tre.

    Màu lông

    Điều này có thể tiện lợi nhận thấy trong dạng hình của giống gà này. mặc dù nhiên, để hiểu hoàn toàn về gà vảy cá, phải đi vào từng Điểm sáng chi tiết nhất. Đây cứng cáp là những điều mà ngay cả người chiếm hữu giống gà này cũng bất thần khi biết được.

    Đặc điểm của giống gà vảy cá

    Gà này tương đối dễ nhận diện. tuy nhiên, cũng rất nhiều người vẫn bị nhiều dân buôn lừa về hình thức của giống gà này. Gà tre trưởng thành giống lớn có loogn mượt rất dễ dàng nhầm lẫn với giống gà vảy cá. Song, sẽ có một số Đặc điểm tiêu chuẩn chẳng thể nhầm lẫn.

    Gà vảy cá đặc biệt có dáng nhỏ. Do giống gốc là gà tre. Do đó, gà vảy cá thường chỉ có dáng nhỏ. Gà trưởng thành phổ biến cũng chỉ có khối lượng từ 1,5-2,5 cân. Tuy nhiên, dáng gà tương đối cân đối. Đặc biệt là gà mái vảy cá có dáng thanh mảnh.

    Chân gà thon thả và nhỏ. Với gà trống vảy chân gà nhìn phân chia rất rõ ràng. Cựa gà trống bé dại nhưng chắc.

    Màu lông gà đầu tiên phải có họa tiết vảy cá. Họa tiết vảy cá đều mà màu trắng đen. Mặc dù nhiên, với 1 số giống gà nhỏ, những họa tiết này không rõ ràng. Bạn sẽ hoàn toàn bất ngờ nếu trông bộ lông ở gà nhỏ, có thể khác hoàn toàn với gà trưởng thành. Đây là một trong những điểm đặc biệt lớn nhất.

    Chuồng trại

    Nhiều người chơi gà sẽ thường bị lừa mua gà chuẩn giống, chủ đạo là giống gà lúc còn nhỏ.

    Kỹ thuật nuôi gà vảy cá tiêu chuẩn

    Nhiều người sở hữu gà vảy cá nhưng chưa có một kỹ thuật nuôi gà tiêu chuẩn. Điều này khiến gà này yếu & sức đề kháng kém. Vậy, tiêu chí nào để chân gà chuẩn nhất. Đây là 1 trong những yêu cầu cơ bản:

    Chuồng trại dùng chân gà cần bảo đảm rộng rãi. Gà vảy cá ưa chuộng các loại chuồng có không gian bao lưới thoáng. Điều này giúp gà luôn mạnh khỏe và tránh được bệnh tật. Chuồng nuôi cần đảm bảo đc xử lý và vệ sinh thường xuyên.

      Giúp cho domain authority gà chọi săn chắc hơn.
    • Các vết thương sau chiến đấu mau lành hơn.
    • Giúp gà mãnh thú sung sức hơn lúc chiến đấu.
    • Rượu nghệ còn giúp cho xương của gà chọi chắc chắn, khỏe & dai sức.

    xem da ga truc tiep 999 hom nay

    • Ba cân ngxem da ga noi cua sat mien tayhệ vàng, mua loại tươi & mới. Không sử dụng loại nghệ đã bị cũ hoặc mọc mầm. Bởi lúc đó sẽ làm giảm chức năng của rượu nghệ đối với gà chọi.
    • Bốn lít rượu trắng, nếu mua sắm được của người dân phiên bản địa tự nấu sẽ tốt hơn là mua rượu ở các quán xá. Tốt hơn hết là nên mua sắm rượu ở những nơi có cơ sở sinh sản uy tín. Độ cồn vừa phải.
    • Hai cân hạt gấc sử dụng để ngâm cùng.
    • Nếu có thì có thể hái thêm một cân lá ngải khô.
    • Một chiếc bình thủy tinh hoặc bình nhựa có thể chứa được ít nhất 8 lít.

    Mục đích ngâm nghệ cho gà chiến là gì

    Mỗi một đợt thách đấu giữa các chú gà chọi, chúng sẽ bị mất một phần sức lực, và cần có thời hạn để nghỉ ngơi & bình phục lại sức khỏe. mặc dù nhiên, cần phải chú tâm chúng một cách khác lạ hơn. Không được để chúng bị suy nhược, nếu gà đá bị yếu sẽ có nguy cơ mất tài năng chiến đấu.

    Sau những lần chọi đấu, chúng cần được thoa rượu nghệ để vừa tốt cho da, vừa săn chắc da mà còn vừa khỏe khoắn. Đó là lý do quá nhiều người đã tìm tòi cách để ngâm nghệ cho gà chọi, dùng Khi cần và rất hiệu quả.

    Tác dụng của rượu nghệ đối với gà đá không thể không nhắc tới các hiệu quả như:

    Vì thế, nếu bạn là một sư kê chân chính, hãy học cách để ngâm nghệ cho gà mãnh thú ngay.

    Cách ngâm nghệ cho gà chọi nhanh & hiệu quả

    Bạn có thể học cách ngâm nghệ cho gà quái vật như sau:

    Hãy chuẩn bị vật liệu để tiến hành mẹo ngâm nghệ cho gà chọi với những thứ căn bản như sau:

    Sau khi đã sẵn sàng được các nguyên liệu trên, bạn sẽ tiến hành lần lượt những bước sau để có rượu ngâm nghệ thoa cho gà quái vật của mình. Nó không hề khó để làm đâu. Anh chị hãy lưu ý và làm theo.

    Bước 1: Rửa tinh khiết bình đựng, để ráo nước.

    Bước 2: Cho lớp nghệ sau khi đã làm sạch và phơi khô vào bình. Xếp từ dưới lên.

    Bước 3: Tiếp nối cho hạt gấc đè lên lớp nghệ đã bỏ xuống trước đó.

    Bước 4: Bỏ lá ngải khô vào.

    Tại sao cần phải để rượu ngập bình nghệ? Bởi chúng sẽ không làm cho lớp nghệ, hạt gấc và lá ngải bị hỏng. Cần phải đc để ngập trong rượu. sau đó để chứng một tuần là có thể đem ra để thoa bóp cho chú gà chọi.

    Cách sử dụng rượu nghệ cho gà chọi

    Sau Lúc đã kết thúc một bình rượu nghệ, bạn chỉ việc sử dụng chúng rất đơn giản:

    Đổ một ít nhất bát hoặc chén, dùng tay thoa bóp nhẹ nhõm vào thân con gà chọi. Chú ý, không để gà uống phải rượu nghệ ngâm. Chúng sẽ có thể bị say rượu nghệ trước khi thi đấu.

    Truy cập ngay http://daga12h.com để biết được thông báo đá gà, chọi gà. Chuẩn bị sẵn sàng mẹo ngâm nghệ cho gà chọi để sẵn sàng cho các chú gà chọi chiến đấu.

    Năm bí quyết thành công khi chơi gà đá ******

    Việc sở hữu dòng gà danh không phải là đảm bảo cho chiến thắng trong bộ môn thể thao này như đã thấy trong câu chuyện ở trên. lúc một chiến kê thua trận, đó luôn là sự tổng hợp của nhiều điều nhỏ nhặt hơn là điều gì đó lớn lao. Sau đấy là một số phương pháp mà tôi chờ đợi có thể giúp những tân binh bước vào đoạn đường chiến thắng. Tôi chắc bạn đã đọc hay nghe thấy vài điều ở đây nhưng hãy chiều lòng Author mà phê duyệt qua lần nữa.

    Chúng là:

    1. Chỉ tập kết vào một vài dòng gà. Bạn có nhận biết rằng các nhà lai tạo thực sự giỏi giang làm nên danh tiếng của mình nhờ một dòng gà danh? Harold Brown với Hatch, Gary Gilliam với Roundhead, Johnny Jalandoni với Lemon, Nene Abello với Sweater & danh sách cứ kéo dài như vậy. Nhiều năm trước đó đây, tôi cũng bận rộn hư chạy theo bất cứ dòng gà nào mà mình có thể chạm tay vào. Đó là các năm mà tôi có kết quả thi đấu kém. Chất lượng hơn số lượng là chìa khóa của vấn đề. Một Lúc bạn chỉ tập trung vào một vài dòng gà, bạn sẽ biết rõ gà mình & cải thiện chúng tốt hơn ưng chuẩn tuyển chọn & am tường thâm thúy về ưu cũng tương tự nhược điểm của chúng.

    3. Tự học hỏi cơ bản về biệt dưỡng và ốp. Bạn có biết tại sao một số tay biệt dưỡng đòi nâng tiền công hay tiền thưởng mỗi lần bạn thắng một giải derby? Nếu bạn chưa biết cách làm thế nào để biệt dưỡng hay ốp gà của chính mình, họ biết rằng bạn cần phải dựa vào vào họ và họ biết rằng bạn không thể thắng mà thiếu “kỹ năng” xem da ga cua sat 2021 của họ. Tôi từng thấy nhiều đội làm tốt năm này & hoàn toàn sụp đổ năm sau do SdK0-zSOgAxU tay biệt dưỡng rời bỏ họ. Nếu bạn biết cách tự biệt dưỡng & ốp gà của mình, bạn sẽ thắng nhiều hơn mà không dựa vào vào các tay biệt dưỡng hay trợ lý của mình. Tin tôi đi, bạn có nhiều cảm nhận chung hơn hồ hết những tay biệt dưỡng siêu sao. quý khách hàng cũng sẽ hiểu gà mình hơn lúc bỏ thời hạn cùng với chúng trong thời gian biệt dưỡng.

    4. Nên nhớ lối đâm là tên gọi của cuộc chơi. Đây là điều đc lặp lại hàng trăm lần nhưng phần lớn đều hiểu sai. Một đồng nghiệp của tôi chuẩn bị đá giải derby 6-gà. Đó là ngày xổ những ứng viên lần cuối & tôi được đòi hỏi hỗ trợ anh tuyển chọn gà để thi đấu. Tôi thấy có bốn con đá chân sâu rất đỗi & bay lên mỗi lần chúng đá. Tôi hỏi xem chúng từ đâu ra và được biết rằng chúng từ dòng gà cũ của ông bác anh mà tôi biết là đâm tốt. Tôi hỏi người bạn về chọn lựa của anh & tôi thấy sáu con thật dễ thương với lông đuôi phụng vĩ mà tôi nghĩ là chúng đá như mưa và đều trớt quớt. Tôi hỏi tại sao anh lại muốn đá chúng trong khi chúng chỉ xổ nhiều lắm là ở mức trung bình. Anh bảo tôi chúng sẽ trông rất tuyệt Khi bước vào sới chọi. Tôi chưa từng thấy bạn mình thắng ở một giải derby chất lượng nào nhưng anh luôn chiếm hữu các chiến kê đáng yêu nhất ngoài trường đấu.

    5. Sức khỏe là vàng. Cần lặp đi lặp lại rằng cách thức biệt dưỡng không chỉ bắt đầu từ ngày thứ nhất của bài biệt dưỡng 21 ngày mà vào ngày trước tiên khi gà con ra đời. Lượng để mắt mà gà chiếm được trong toàn bộ thế cục chúng sẽ đóng một vai trò cần thiết trong việc chúng thể hiện ra sao ngoài trường đấu. Điều đó làm nên sự khác biệt giữa thắng, hòa & thua. Sử dụng loại thức ăn tốt nhất theo túi tiền tài bạn, thiết lập cấu hình một chương trình tiêm chủng khắt khe, khử trùng nông trại của doanh nghiệp thường xuyên, tạo điều kiện để gà tập luyện, giữ để chúng khỏi mập, & cho chúng cơ sở vật chất & môi trường tốt nhất Khi bạn có thể và nếu bạn có thể. Một số đội có chất lượng định hình mà tôi từng thấy thậm chí còn không chiếm hữu một cơ chế biệt dưỡng & ốp xuất sắc đẹp phía mình, nhưng sức khỏe tuyệt vời của các chiến kê đã đưa họ đến chiến thắng biết bao lần.

    Kỹ thuật sửa gà mà các nài gà cần biết ******

    Thay bởi đá theo luật cấm sửa gà, tôi thà đá theo luật Pháp vốn cấm chạm vào gà ngay từ đầu cho đến hết trận. Nói cách khác; một lúc đã thả là tôi muốn đc sửa. Mặc dù nhiên, đây chẳng qua là sở thích cá nhân, bởi ở một số địa phương, luật trường không cho phép nài được làm gì ngoại trừ việc gỡ cựa. Ở những nơi mà thời gian nghỉ 30 giây và việc bình phục gà đc ưng ý giữa những lượt thả, các đồ nghề bạn đc cung cấp bao gồm một chén nước sạch, một miếng bọt đại dương và một cái khăn khô. Đôi lúc người ta chứng kiến việc dùng chất kích thích dưới dạng rượu whisky, brandy & vang (wine), và có vô số loại “linh dược” bí mật đc dùng vào mục tiêu này

    Chúng hoàn toàn hợp lệ, nhưng theo kinh nghiệm của tôi, không gì cao hơn nước tinh khiết và tôi cũng không để gà uống nước. Tôi rửa đầu & miệng gà & nhiều lúc nhúng tay vào nước & nhỏ tuổi một ít vào họng gà Khi cần để trôi lông hay máu. Nếu phòng nóng nực, tốt nhất nên giữ gà gần sàn giữa những lượt thả, & đôi lúc áp miếng bọt biển mát bên dưới cánh. Việc đắp ít nước lên cẳng & chân, mỗi lần một phía trong tình huống trận đấu kéo dài, đôi khi đem lại sự tỉnh giấc táo, cũng giống như phun nước dưới cánh và đuôi. Nhình chung, nỗ lực giữ cho gà nóng bức và bình tĩnh.

    Không để nó phải hồi hộp mà bồng nó quay khác hướng với gà địch cho đến Khi thả. Lúc nghe lệnh “chuẩn bị”, hãy xếp cánh & chân gọn gàng, vuốt xuống lưng với 1 cái bóp nhẹ vào đuôi, & lúc có lệnh “thả” thì đặt gà xuống đều trên nhị chân & thả. Nếu gà có tật đá người hoặc ngó nghiêng, hãy đảm bảo rằng nó dồn mọi để ý vào gà địch trước Lúc thả. Rồi bạn giữ tầm cách với nó tùy vào tầm với & kích thước của sới.

    Chọn lựa đc những đội viên gà mãnh thú cựa dao đẹp, có thể lực là điều mà nhiều sư kê quan tâm đến hiện nay. Bạn là người yêu thích nuôi gà chọi và chọi gà thì việc khám phá đc gà quái vật cựa sắt đẹp, có thể lực tốt là điều rất cần thiết. Thấu hiểu đc điều đó, Post bài viết sau đây sẽ giúp bạn có thêm được cách chọn gà chọi cựa sắt hiệu quả nhất có thể áp dụng ngay trong thực tiễn.

    VẸO CẦN (WRY-NECK). Nắm đầu gà & kéo mạnh cổ, vặn vẹo nó theo hướng ngược lại với chiều cong tự nhiên. Trong tình huống khác biệt nặng, có rất ít chờ đợi nắn thẳng được nó.

    KHÒ (RATTLE). Nếu bị đâm sâu vào lưng, gà sẽ chết dù bạn có làm gì đi nữa. Nếu bị đâm vào họng thì bạn có thể sửa được. Giữ chặt gà bằng tay trái. Giữ đầu gà bằng tay phải; ngón trỏ banh mỏ và ngón cái đặt sau mồng. Bây giờ, kéo thẳng lên thật mạnh, khiến cổ căng ra. Giữ nó ở tứ thế này trong vòng từ 10 tới 15 giây, cùng Lúc đẩy đầu tới lui. Việc kéo căng này sẽ làm dãn huyết mạch và giúp vết thương co lại. Máu bầm trong họng sẽ trôi xuống diều. Điều tệ hại nhất mà bạn làm là nắm chân gà, lăng qua lăng lại với đầu chổng ngược – điều mà tôi thường chứng kiến. Việc cố hút máu ra khỏi miệng & mũi cũng gần tệ như vậy, không còn gì để nói về các lối sửa thô bạo như vậy này.

    GÃY CÁNH. Quý Khách chẳng thể làm gì để bình phục gà nhà. Cánh gãy trở thành vô dụng; chỉ tổ thêm vướng víu. Cắt lông cánh thật ngắn để gà khỏi vướng víu.

    GÃY CHÂN. Một dạng tang giận dữ khác. Điều tốt nhất mà bạn có thể làm là gỡ bỏ cựa. Nếu chân lành còn tốt thì để gà ngồi tựa lên chân này vì nó có xu hướng nhao lên nắm lông khi gà địch tới gần. Nếu nó yếu, để gà tựa lên đuôi. Thà bị đâm vào lưng còn hơn là vào nách.

    XỈU (UNCOUPLE). Lối sửa ở Louisville là đặt gà cưỡi lên đầu gối, nhì tay nắm nhì chân và kéo mạnh xuống. Tôi luôn thành công hơn khi ứng dụng cách cũ bằng cách đè chân sát vào thân rồi bóp gà thật mạnh. Xoa bóp gối và gập vào kéo ra. Việc này đôi lúc có tác dụng.

    QUẮP NGÓN (CRAMPED TOES). Kéo ngón, thoa bóp chân & gãi móng tay vào chậu. Nếu chẳng thể bình phục thì hãy gỡ bỏ cựa.

    Bật mí cách chọn gà đá cựa sắt

    Để có được cách chọn gà đá cựa dao tốt, các bạn cần gây đc sự chú ý tới một số yếu tố cơ bản như sau:

    Tiêu chuẩn tương tác đến thể hình của gà đá

    Trong cách chọn gà chọi cựa sắt thì lưu ý và lựa chọn thể hình phía ngoài của gà rất cần thiết và cực kì quan trọng đối với những sư kê chuyên nghiệp cũng tương tự những người lẫm chẫm mới vào nghề quan tâm.

    Việc chú ý vào tiêu chí hình ảnh bên ngoài phía ngoài của gà sẽ gồm không ít nhân tố cần phải xét đến, bởi với mỗi điểm lưu ý hình ảnh bên ngoài của gà chiến có thể nói lên đc gà chiến đó đá có hay không.

    Chọn lựa được các chú gà có điểm lưu ý tốt như có dáng oai phong, bộ lông mượt đẹp, tiếng gáy vang,…., sẽ giúp cho các sư kê yêu mến và có cách huấn luyện các chiến binh của mình trở thành những thần kê độc đáo nhất.

    Một trong những cách chọn gà mãnh thú cựa sắt đó là phụ thuộc nhân tố máu ẩn phía trong các chú gà đá. Với những con gà quái vật luôn luôn muốn khiêu chiến với những con gà khác trong đám với các cú đá đẹp mắt, điêu luyện với thần thái tốt sẽ là điều làm cho các tay chơi gà phải hưng phấn và vô cùng thích thú.

    Tiêu chuẩn về sức khỏe

    Sức khỏe của gà cũng là nhân tố bạn đặc biệt quan tâm, chú trọng tới trong việc chọn gà cựa sắt. Bởi lẽ, sức khỏe là nhân tố quyết định xem gà của bạn có thể nhập cuộc vào các cuộc đấu gà hay không, cùng với đó đây còn là yếu tố để xem xét gà có bệnh dịch lây lan sang các đối phương của mình hay không. Để có thể check sức khỏe của gà, bạn cần thực hiện những bước đơn giản như sau:

    Kiểm tra mồm gà: cách chọn gà chọi cựa đanh thép hay có thể ưng chuẩn việc kiểm tra chuẩn y miệng gà. Nếu mồm gà không có mùi hôi, dịch nhầy và phần miệng không có ké thì đó là các chiến binh đá rất lôi cuốn đáng để bạn chọn lựa.

    Kiểm tra cánh gà: việc kiểm tra tiêu chí về sức khỏe của gà qua việc kiểm tra cánh cũng đc nhiều sư kê bài bản thực hiện & bình chọn cao.

    Để triển khai hoạt động này, bạn dùng hai tay tung gà quái vật của mình lên không trung với độ cao quá đầu, nếu gà có sức khỏe, thể lực tốt thì sẽ có tần suất vỗ cánh lớn, tích hợp với đấy là có thời hạn bay lâu hơn lúc cho chân xuống đất. Với hoạt động này nên tiến hành lặp lại liên tục 3 lần nhằm để ý xem gà có bị xuống sức hay không. Nếu trường hợp gà không bị xuống sức thì đây là các chú gà có sức khỏe tốt, đủ tiêu chí để tiến hành bước chân vào những sàn đấu kê.

    Kiểm tra chân gà: thứ vũ kí dung nhan nhọn nhất trong mỗi cuộc chiến kê không ai khác đấy là đôi chân gà, bởi nếu chân gà không đc khỏe & lực đá kém thì rất khó có thể giành được thắng lợi trong mỗi giải đấu. Vậy nên, bạn cần triển khai check nuôi gà để biết tình hình và thực hiện tập luyện thêm cho gà mãnh thú của mình thêm khỏe hơn.

    Bắt đầu quá trình check như sau: bạn thực hiện ủ ấp vào nhị cánh gà bẩn thỉu gà lên cao so với đầu rồi thả gà xuống mặt đất, Sau đó triển khai quan sát xem gà có bị chúc đầu về phía trước, chân có khịu lại & cánh gà có bị xòe ra hay không. Nếu chạm chán phải các trường hợp trên thì cho thấy nuôi gà còn yếu & cần tập luyện thêm.

    • Trắng ngà
    • Xanh thẳm
    • Vàng nghệ
    • Xanh domain authority trời
    • Chì đốm White đốm đen
    • Vàng đốm

    Hy vẳng rằng với các share tương tác đến cách chọn gà mãnh thú cựa sắt trong bài viết này sẽ thật sự giúp ích đc cho các ai đang gây được sự chú ý tới luận điểm nay. Bạn cần hỗ trợ, bốn vấn thêm về chọn & nuôi gà mãnh thú thì có thể liên hệ ngay đến địa chỉ: http://daga12h.com/.

    Cách xem đùi, mặt, cẳng và lườn gà đá ******

    Chân xanh mắt ếch Đá chết không chạy Cẳng tròn

    Đùi gà đá

    Cẳng vuông

    Đùi gà chọi đc tính từ gối trở lên tới hết. Đùi phải dài, trên to, rộng bản, dưới gối thắt lại: tốt, đá rất mạnh đòn.

    Nhìn phía trước đùi gà to bàng hơn thân là gà tốt.

    Đùi gà dẹp to và dài, dầu gối lui về sau gọi là “đùi ếch”: tốt.

    Gà có cặp đùi sát ngực đưa về trước & cao, gà ấy sẽ tấn công cổ, tấn công đầu địch thủ. Gà có cặp đùi liền giữa thân, thì phải lùn cứng cáp sẽ tấn công vào trong, đi dưới.

    Tóm lại, đùi gà cần phải to bản và dài Khi tung đòn mới khỏe mạnh được.

    Cẳng gà

    Cẳng gà ngắn & nhỏ dại là tốt, đôi cẳng gà trông thấy xương và gắn với tứ ngón nuôi gà phải dài, chia nhiều lóng càng hay, đừng quá mập tròn sẽ thấy yếu đi.

    Cẳng gà nói một cách không giống là “cán gà” có nhiều màu như sau:

    Tất cả các chân chỉ có Trắng & chân xanh là tốt & hay nhất

    Giống chân xanh lá cây nhiều người biết đến là dữ. Chân xanh có đôi mắt ếch (màu nâu) rất quả cảm lỳ đòn & vội vã như câu:

    Cẳng khô như cẳng gà chết nhám xàm, giống này vô cùng quý thảng hoặc đá rất đau, vảy ôm ấp sát da.

    Loại này tốt ra đòn thật mạnh, nhưng không bằng cẳng tròn khô, tới “cán” gà, nếu một cẳng màu quà một cẳng màu xanh, hoặc một White một Black thì vô cùng quý hiếm, ấy gọi là “Nhật Nguyệt thư hùng”.

    Lườn gà

    Phần bụng gà có một xương chạy dài từ ức xuống đồn đãi câu, xương ấy chính là “lườn gà”.

    Lườn gà có 3 loại:

    Lườn tam phiên bản (không tốt)

    Vạt lườn (xấu)

    Lườn tàu (tốt)

    Gà có lườn tàu cạnh sắc hơi cong từ ngoài vào. Gà có “lườn tàu” là tốt nhất (nâng gà lên tay thấy xương gồ xuống tay càng nhiều thì càng tốt, lườn tàu còn có tên là xương mỏ ác hiểm “xâu dạo”).

    Xương ghim là nhì đầu xương nhô lên, lên sát hậu môn, nhị đầu xương sát cạnh nhau, ngón tay đút không lọt là tốt.

    Xương ghim càng khít càng bền sức.

    Lưu ý: nếu chỉ có một xương thì gà ấy yếu.

    Xương ghim càng nhọn càng tốt, nhì đầu phải đều nhau.

    Ngược lại nếu cái dài, cái ngắn thì gà khó mà tránh khỏi cảnh mù mắt.

    Mặt gà đá

    Gà mặt hình chữ nhật: Có vóc dáng uy phong lẫm liệt như một võ tướng, nếu hay thì không gà nào bằng (nếu không thì cũng trợ thời được).

    Gà mặt góc tre: Giống gà này rất gan dạ, lầm lỳ Lúc ra sân, sống chết bất cần.

    Gà mặt cú: Tánh tình hung dữ, điêu ngoa.

    Khẩu phần ăn vào vai trò rất cần thiết trong nuôi gà chiến

    Gà mặt ó: Dữ tợn, hung hàng, nhiều phần gà này đều giống tốt quý hiếm.

    Gà mặt lục (lục giác): Hay, dở tùy con.

    Gà mặt điền (vuông): Thường là giống gà đòn, có con mắt thật sâu thì rất gan lì, đá rất độc.

    Gà mặt tròn: Giống này rất gan dạ, lanh lẹ, nhưng lại không đảm bảo sức.

    Gà mặt cóc: Gan cùng mình, chết vẫn không chạy.

    Gà mặt lọ: Cũng hay không không đảm bảo gì giống gà khác.

    Gà mặt quạ: Trông dữ tợn, hăng chiến đấu.

    Nuôi gà như thế nào cho mau tới pin đủ lực ******

    Khi cho gà ăn nên đút live hoặc cho vào thau, không nên vứt xuống đất

    Với những ai đam mê môn gà đá, hãy dành chút thời gian để theo dõi bài viết này. Hôm nay chúng tôi sẽ chia sẻ với anh em, cách vô mồi cho gà mau tới pin.

    Khẩu phần ăn đóng vai trò cần thiết trong nuôi gà chiến

    Cụ thể, ở giai đoạn trưởng thành người ta tập trung cho gà ăn nhiều để phát triển đầy đủ thân thể cũng như sức đề kháng. Đến Lúc bước sang tháng thứ 6 – thứ 7 thì mở màn giảm khẩu phần ăn và cho tập luyện. Ở giai đoạn này có cách gọi khác là tăng cơ giảm mỡ.

    Trước Khi gà đi đá trường khẩu phần ăn sẽ giảm xuống. Nhất là nước. Để gà có sự linh hoạt lúc chiến đấu. Sau Lúc đá trường về, người ta sẽ vận dụng khẩu phần ăn biệt dưỡng để gà tăng sức khỏe.

    Thế mới nói, khẩu phần ăn cho gà đá rất quan trọng. Đặc biệt là trong giai đoạn tăng cơ giảm mỡ. Vậy nên bài viết này muốn chia sẻ cho bằng hữu cách vô mồi cho gà mau tới pin. Từ đó giúp gà mãnh thú đá sung hơn. Khả năng thành công cũng cao hơn.

    Hướng dẫn vô mồi cho gà mau đến pin

    Đầu tiên cần sẵn sàng nguyên liệu cho chiến kê, gồm: làm thịt bò, thóc đã ngâm nước, ngũ cốc và cam sủi.

    Thực hiện:

    – Sử dụng thóc đã ngâm qua một đêm, sa thải những hạt lép đi. Chỉ giữ lại những hạt lúa chắc. Cho ăn thóc đã ngâm sẽ giúp gà đá dễ tiêu hóa hơn.

    – Ngũ cốc cho gà trên Thị Phần bán rất nhiều. Anh em cần chọn những tên thương hiệu uy tín. Lưu ý là chỉ nên cho gà ăn một lượng ngũ cốc nhỏ. Chứ không nên cho dùng quá nhiều. Dễ gây tăng cân.

    – Còn đối với cam sủi chỉ dùng 1/4, hòa tan với nước tiếp nối bơm vào xi lanh cho gà uống vào ban đêm. Cho uống trong vòng nửa tháng sẽ có hiệu quả.

    Tùy theo cân nặng của gà chọi và khẩu phần ăn thông thường mà chuẩn bị lượng thức ăn tương ứng.

    Ngoài các thực phẩm trên thì đồng đội cũng có thể té sung thêm rau xanh, cà chua, xà lách, rau muống,… để gà bửa sung chất sơ.

    Khẩu phần ăn này áp dụng cho mọi gà chiến. Chưa nói tới nhân tố đá hay đá dở, gà tốt hay yếu. Áp dụng liên tiếp tới trước ngày ra trường khoảng 1 tuần thì lâm thời ngưng. Chỉ vô mồi & cho uống nước, hạn chế thóc tương tự như ngũ cốc.

    Vần gà lông 2 là bước cần thiết nhằm giúp cho gà khoẻ và đá xung hơn. khi các bạn trông con gà đá không nhất quyết phải trông hình ảnh bên ngoài chuẩn lắm nhưng chúng ta cũng phải xét cả sức khỏe của chúng xem có khỏe hay yếu. Dưới đấy là một số cách vần hơi cho gà quái vật ở vụ lông 2 hiệu quả cao.

    Một số vấn đề lưu ý Khi chân gà chiến

    Mọi khẩu phần ăn thì trong quá trình nuôi gà chọi mau tới pin, bà con cần gây được sự chú ý tới các luận điểm sau:

    – Nước uống nên thay mới thường xuyên. Đối với gà có hệ tiêu hóa kém có thể hòa tan vitamin vào nước để tăng sức đề kháng.

    – Chuồng nuôi cần thông thoáng, lạnh buốt vào ngày hè. Ấm áp vào mùa đông.

    – Chuồng phải rộng để gà hòa bình di chuyển, đi lại.

    – Hạn chế những con vật lạ hay người lạ ra vào chuồng.

    – Lưới bao bọc quanh chuồng cần có mắt nhỏ, để tránh chuột cũng như động vật khác chui vào cắn gà.

    Cách vần gà ở vụ lông 2 – Quy trình và những lưu ý! ******

    Vần gà vụ lông nhì rất mất nhiều thời hạn & cẩn thận bởi các sư kê Chỉ việc nôn nả sơ xuất là có thể lỗi một con gà chiến. Chính bởi vậy mà lúc vần hơi hoặc vần đòn những sư kê đều phải tăng lỏng lẻo không được tăng quá Cấp Tốc vì nếu tăng quá Nhanh nó không giống gà vụ lông 1 vì nó bị cách quãng trong thời gian nghỉ thay lông.Không đc vần nên nếu tấn công nhanh sẽ rất hại cho gà chọi.

    Cách vần hơi cho gà đá vụ lông 2 sẽ giúp cho chiến kê của những bạn sẽ cấp tốc có nhiều chiêu đòn tấn công hay khi giao đấu với đối thủ

    Gà vụ lông 2 trước lúc cho gà vào chế độ, trong thế hệ này những sư kê cho gà còn chưa khô lông thì chúng ta nên tập tay cho gà có gân gối vững tiến thưởng nặng tay trước Khi đưa vào chế độ.Vì làm như thế để cho các chiến kê tập quen trước Khi vần.

    Trước Khi ra trường các sư kê xả nghệ cho chiến kê 5 ngày và không om ngày cuối. mà thả ra chuồng rộng, thoáng mát & tránh mưa nắng để cho gà đi lại thoải mái cho xung gà.

    Sau trận chiến hay kỳ vần chúng ta phải cho gà ngâm chân từ 5 – 20 phút trong nước lạnh làm như vậy giúp cho gà vừa tấn công nhau song sẽ thư giãn để giảm thiểu thương tích, ngâm ngập tới đầu gối để làm mát chân gà & tránh gà bị xưng cụm bàn.

    Khoảng 2 giờ sau lúc cho chúng vần song thì sử dụng thuốc nhỏ dại mắt V-Rohto loại chai màu nâu nhỏ tuổi vào mắt gà khiến cho tinh khiết cát bụi & trị đau mắt,giảm thiểu tối đa vi khuẩn vào mắt chúng dùng thuốc bóp lau quét vào cho gà để làm tan đòn mỗi ngày 2 lần sáng chiều.

    Vần gà ngừng khoảng 3 – 4 giờ sau cho gà quái vật ăn cơm trộm với thóc ngâm 1 ngày, nếu chú ý thì các bạn cho ăn 2 – 3 ngày .Để lấy lại sức cho chúng sau Khi vần nhau song.

    Sau những trận đánh đấm 3 – 4 ngày ta cho gà chạy lồng để đoàn luyện thể lực. gà chạy lồng chấm dứt trước lúc nhốt gà ta nên massager cho gà .Massager sẽ giúp cho chú gà thư giãn để giúp chúng thoải mái trong những cuộc chiến tiếp theo.

    Những chú ý Khi vần gà mãnh thú chiến ở vụ lông hai

    Hàng ngày trước Lúc gà đi ngủ những sư kê lấy hổ lốn rượu om gà rồi lấy thanh hao sơm hoặc chổi vẽ quét vào chân quản gà để cho chân quản gà được khô hanh rắn chắc để sau này lúc giao đấu chúng có thể Chịu được những đòn tấn công đau của đối phương.

    Những lưu ý khi chơi gà trực tuyến ******

    • Có phần cựa cứng, độ cong vừa phải để có các đòn mạnh gây tổn thương đối thủ.
    • Gà có Color đỏ thẫm thường mạnh bạo và chứng tỏ những chú gà này được chăm sóc tốt nhất.
    • Lông cứng của gà mãnh thú khỏe & tốt thường có 19 lông cứng.
    • Mắt mỏng, ngắn & nhanh nhẹn giúp quan sát đối thủ linh hoạt hơn so với các con gà có đôi mắt chậm rì rì chạp.

    Lưu ý lúc chơi gà trực tuyến cần xác định thời hạn đặt cược

    Trước Khi cờ bạc chơi đá gà, bạn cần quan tâm đến kỹ lưỡng, do thực tế có nhiều bạn Lúc chơi đã quá tin cậy vào gà chọi của mình mà không nắm vững các suy đoán trước trận đấu. Bên cạnh đó, cờ bạc theo tập thể người xem sẽ khiến cho khách hàng khó có cái trông thực tiễn về kết quả tương tự như cốt truyện của trận đấu. Vì vậy, trong bất kỳ tình huống nào bạn cần bình tĩnh quan sát cuộc đấu và tỷ lệ cược để có thể phán đoán đúng đắn nhất về vé cược.

    Không nên quá nôn nóng đặt cược

    Nắm rõ luật chơi

    Chơi đá gà hay bất kỳ loại hình tiêu khiển nào thì việc nắm vững các lệ luật cơ bản là rất cần thiết. Nếu không tò mò luật chơi thì mọi kĩ năng trông gà sẽ không được chuẩn & bạn sẽ gặp mặt phải những hỏng đáng tiếc, khó dành chiến thắng.

    Dùng thông báo đúng mực Lúc đăng ký trận đấu

    Lưu ý chơi gà trực tuyến tiếp theo, bạn cần đảm bảo đúng thông báo mà bạn đã đăng ký với nhà cái từ đầu. Những thủ tục rườm ra về nạp rút tiền sẽ rất mất thời hạn và không cần thiết.

    Lựa chọn cuộc chiến để đặt cược

    Chỉ nên nhập cuộc những trận chiến mà bạn đã dành thời hạn mày mò kỹ lưỡng. Không nên chơi những cuộc đấu mà bạn chưa biết gì về lịch sử, những đối thủ, do bạn sẽ rất dễ dàng bị thua.

    Quan tâm đến thực trạng sức khỏe của gà

    Một xem xét cũng rất quan trọng đó là, bạn cần theo dõi và gây được sự chú ý đến tình trạng sức khỏe của gà trước lúc thi đấu. Vì nếu quãng đường đi quá xa sẽ khiến cho chú gà cảm thấy mệt mỏi. Ngoài ra, Lúc thời tiết đổi mới cũng ảnh hưởng đến sức khỏe của gà, tinh thần giảm bớt và thi đấu kém hiệu quả. Vì vậy, cần phải có biện pháp để mắt cho gà mỗi khi đi thi đấu ở xa.

    Nắm rõ cách quan sát gà cơ bản

    Một trong những lưu ý đá gà trực tuyến là, bạn cần nắm vững các bí quyết căn bản để chọn lựa đc cho mình một con gà chiến tốt với các tiêu chuẩn như:

    Trên đó là những lưu ý Lúc chơi gà trực tuyến được các người giàu phương pháp share lại. Hy vọng rằng sẽ giúp bạn giành được chiến thắng trong mọi trận đấu.

    5 Yếu tố để chiến kê của bạn luôn khỏe mạnh ******

    Chào anh em đồng đội đam mê , lúc này chúng ta sẻ cùng bạn luận vấn đề là làm ra sao để chiến kê của các bạn luôn được mạnh mẽ để chuẩn bị tham gia mội cuộc chiến Lúc cần bất cứ Lúc nào. Một con gà trong tình hình sức khỏe tuyệt vời nhất thì chúng có da mặt màu đỏ, & bây chừ các bạn khám phá xem vì sao màu đỏ là biểu tượng cho sức khỏe gà ở trjang thái tốt nhất.

    Gà cựa sắt tăng cường thể lực

    Màu đỏ cho thấy gà trống đang trong tình hình sức khỏe tuyệt vời. Khi màu đỏ, trạng thái sức khỏe là chính xác, có những con gà trống chuyển sang màu tím, bạn cần phải chăm nom đến điều đó. lúc domain authority chuyển sang màu tím, đó là sự thiếu lưu thông tốt của máu và da đề đạt nó. Đó là lý bởi vì sao Màu sắc nên là màu đỏ cho thấy gà trống được chú tâm tốt.

    • Lúa: 2 cử/ngày, đảm bảo rằng đủ cho gà ăn đến Lúc không ăn nữa
    • Rau: 1 cử trên 1 ngày là vừa đủ
    • Mồi: gồm có sâu supper worm 30 con, hoặc dế 15 con, hoặc thịt bò 60g. Các loại mồi được thay đổi luân phiên cách 1 ngày cử 1 ngày
    • Một số loại vitamin: B1, B2, A+D3, E để tăng cường sức khỏe

    Bây giờ tôi sẽ cung ứng cho doanh nghiệp 5 yếu tố bạn cần biết để gà có đc sức khỏe đó:

    1- Cho ăn – Đây là một trong những điều quan trọng nhất mà gà trống cần để khỏe mạnh. Điều cần thiết đặc biệt là phải biết ba thành phần mà gà trống cần để có hình thức ăn uống đầy đủ, kết hợp protein, carbohydrate và chất béo.

    2- Vitamin và Khoáng chất – Là một phần té sung tốt, các bạn cần cung ứng cho gà trống các vitamin & khoáng vật mà thân thể gà cần để có hiệu suất tốt hơn do phải Chịu nhiều sức ép trong tập luyện.

    • Lúa: 2 cử
    • Rau xanh: chủ yếu sử dụng các loại rau giàu chất xơ như xà lách, giá, rau muống cho chiến kê ăn đến bao giờ không ăn được nữa thì thôi.
    • Mồi: được giảm xuống 10 con sâu supper worm hoặc dế 7-8 con hoặc 20g thịt bò.
    • Bổ sung nhiều loại vitamin hơn: B1, B2, B6, B12, A+D3, E.

    3- Huấn luyện – Khi bạn chuẩn bị huấn luyện gà để sẵn sàng cho gà lên đấu trường ( chạy thể lực, xổ …), sự lưu thông máu của gà sẽ đc cải thiện nhờ vào bài tập, điều quan trọng là phải biết ba giai đoạn đào tạo của gà, biết cách tiến hành trong điều hòa trước, điều hòa & hậu điều hòa.

    4- Khía cạnh của sự hồi phục & nghỉ ngơi – Do sự căng thẳng liên tiếp của các con gà trống để huấn luyện, gà trống cần một hệ thống bình phục mô & nghỉ ngơi đầy đủ. Điều cần thiết là phải biết cách phát triển một planer huấn luyện trọn vẹn để tình hình của gà trống tiến triển.

    5- Cơ sở vật chất – Lồng của gà trống hoặc; các tờ rơi, cầu cảng & những người khác, phải rất tinh khiết sẽ & gọn gàng. Vệ sinh trại gà nên được tiến hành mỗi ngày. Với điều này, chúng sẻ tránh đc bệnh tật và vì đó gà trống sẽ ở trong thực trạng hoàn hảo.

    Cảnh báo: Đừng Bỏ Qua Nếu Bạn Muốn Nuôi Gà Đá Tới Pin ******

    Cách nuôi gà đá tới pin để đạt đc hiệu quả, căn bản đến từ cơ chế dinh dưỡng & kỹ thuật luyện gà. Nên cho gà ăn gì cũng như cách thức luyên gà chiến hay ra sao. Hãy tìm hiểu ngay dưới đây.

    Trong chế độ dinh dưỡng của gà đá ở những giai đoạn đầu tiên thì mức độ dinh dưỡng cũng khác nhau. Giai đoạn đầu tiên là giai đoạn vỗ béo, giai đoạn 2 là giảm mỡ

    Giai đoạn vỗ béo gà chọi

    Trong giai đoạn vỗ béo thì khẩu phần thức ăn chính cho gà chiến vẫn đến từ lúa, rau blue và một số loại mồi để cung cấp đủ protein. Tỷ lệ trong khẩu phần ăn được theo quy định để thực hiện được chính xác cách nuôi gà đá tới pin ngay từ Lúc bắt đầu trưởng thành:

    Chế độ dinh dưỡng dành cho gà đá hàng ngày trong giai đoạn vỗ béo này bao gồm:

    Kỹ thuật nuôi gà chiến cựa sắt – giai đoạn giảm mỡ

    Ở giai đoạn giảm mỡ, lượng protein sẽ dần bị giảm xuống, rau xanh sẽ tăng đều kết hợp với một số thao tác vận động và tắm nắng vào mỗi buổi sáng. Gà chiến cựa sắt sẽ được quần bội bằng rượu nghệ 2 lần trên 1 ngày, mỗi lần quần là 10 phút. Bên cạnh đó sẽ được tập thể dục bằng cách chạy bộ và thả lang thang 3 lần trong mỗi ngày, mỗi lần là 20 phút.

    Để nuôi gà đá tới pin ở giai đoạn này, cần thay đổi thực phẩm cho gà ăn như sau:

    Rèn luyện gà đá tới pin chuyên nghiệp

    Phương pháp nuôi gà quái vật này mục đích chính là để rèn luyện sức bền cho các chiến kê đá có lực hơn.

    Bằng một số thao tác đơn giản trong cách nuôi gà đá tới pin sư kê sẽ tạo nên những chiến binh thực thụ với sức bền cực cao, bản lĩnh lỳ lợm, dũng mãnh.

    Cách trở thành nài gà giỏi và chuyên nghiệp ******Để trở thành một nài gà thành công, bạn nhất mực không đc mất tự chủ trong trận đấu. Quý khách hàng phải có tài năng quan sát mọi động thái, không chỉ của gà mình mà còn của gà kẻ thù nữa, & phải có nhãn quang xác định chừng độ thương tổn của gà nhà tương tự như của gà địch, tận dụng mọi điều luật trường gà để chiếm lợi thế, chẳng hạn, với tài quan sát tinh tường, tay nài gà có thể phát hiện sai trái của kẻ thù và khai phá triệt để.

    Nài gà nhất thiết phải vâng lệnh luật trường lúc thả gà cho chính mình hay cho người khác, hay Khi cần giúp sức cho gà nhà, hãy cẩn thận chỉ làm các gì cần thiết và trong khuôn khổ cho phép của luật trường.

    Sau Khi cho cắn mổ tương hỗ và đc trọng tài cho phép thả, năn nỉ gà phải ngay tức khắc thả gà ngay mức, rồi luôn chuẩn bị và tập trung để Lúc trọng tài hô “bắt gà” thì tức tốc bắt gà một cách nhanh nhất & đúng luật.

    Luôn vâng lệnh nghiêm ngặt & chân thực luật trường, hiểu rõ luật để tận dụng mọi lợi thế trong phạm vi cho phép và không phạm phải sai sót nào.

    Một nề gà khôn ngoan & cẩn trọng luôn chuẩn bị sẵn ít nước hoa phỉ (witch hazel) hay loại nước lau rửa khác và bọt đại dương để chăm nom gà nhà giữa những lượt thả, tùy theo luật đá ở mỗi nơi.

    Đừng sắp cánh không đúng vị trí thiên nhiên để gà có thể đá với tốc độ tối đa.

    Đừng quên check mắt gà một cách cẩn thận, giữ càng tinh khiết càng tốt. Nếu một mắt bị chột (blinked), hãy cẩn thận thả bên mắt kia để nó nhìn thấy đối phương rõ hơn.

    Trong một số bài viết, việc hù dọa (hovering) bị xem là chơi xấu, dẫu luật có cho phép đi nữa. Đừng làm như vậy bởi điều này không những không bổ ích mà còn làm giảm bớt cơ may thắng trận. Hãy để chiến kê của doanh nghiệp được thoải mái. Chăm sóc gà chu đáo trong quá trình biệt dưỡng & đá trường sẽ giúp bạn chiến thắng những tay cố tình hù dọa & làm trò mèo. Dù trò này thường diễn ra trong các cuộc chiến quan trọng, một sư kê chân thực & chiến kê hay vẫn có thể tự bảo vệ mình nếu trọng tài ba và công tâm.

    Xem đá gà Thomo ở đâu chất lượng sắc nét nhất ******Lịch xem đá gà Campuchia Thomo luôn chiếm được sự gây đc sự chú ý của các người hâm mộ. Vậy kênh xem đá gà Thomo ở đâu phổ biến và đảm bảo chất lượng.

    Daga12h.com là câu vấn đáp tuyệt vời cho những ai đang cần đá gà Thomo ở đâu. Trang web cập nhập thường xuyên các cuộc đấu mới, đầy thu hút & kịch tính, vào tất cả các ngày trong tuần. Tất cả những video được tiếp sóng phát live từ những đấu trường, có chất lượng HD & full HD.

    Đôi nét về đá gà Thomo ở đâu

    Tại Thomo có rất nhiều chiến kê cựa sắt, như gà tre Mỹ, gà Asil… Đó là lý bởi vì mà những trận chiến diễn ra khá cấp tốc chóng, tiềm ẩn nhiều yếu tố bất ngờ, thú vị người nhập cuộc & theo dõi đông đảo.

    Lợi ích Khi xem đá gà Thomo

    Trường gà Thomo là trường chọi gà hợp lí tại Campuchia, nên bạn có thể hoàn toàn yên tâm Khi tham gia. Quy mô hoành tráng, mang khoảng cỡ khu vực, nên bảo đảm yếu tố công bằng, sáng tỏ 100%.

    Diện tích lớn đủ để chứa lượng người tham gia đông đảo. Môi trường sạch, hình ảnh quay dung nhan nét. Những chú gà đc tuyển chọn đẹp, bảo đảm sức khỏe, tài năng tốt, cách ra đòn độc đáo, hiểm hóc. Các trận đá gà vô cùng mãn nhãn, chắc chắn sẽ mang tới các giây lát giải trí tuyệt vời cho người xem đá gà Thomo ở đâu đi chăng nữa.

    Ngoài ra, đây cũng là cơ hội để bạn tăng thêm hiểu biết về đá gà cựa sắt. Hữu ích trong việc mua sắm bán hay đào tạo gà chiến.

    Thomo đc biết tới là trường gà Campuchia uy tín hàng đầu, những lợi quyền của người chơi sẽ được đảm bảo hơn hẳn so với những trường đấu khác.

    Xem chọi gà Thomo ở đâu

    Chất lượng video tốt nhất, không bị hiện tượng giật lag làm phiền, khó chịu. Thỏa mãn ham mê môn đá gà của bạn bè tại nước ta. Chúng tôi cam kết video trực tiếp, không phát lại, vì thế các bạn có thể yên tâm bắt kèo. Đồng thời, nếu bà con cần xem lại, trang website vẫn đăng lại các trận đá trước đó.

    Cộng đồng sư kê tại Việt Nam rất lớn. Đây cũng là cơ hội để bạn kết bạn, giao lưu, bàn thảo kiến thức, nâng cao tài năng nuôi gà cựa sắt của bạn dạng thân. Ngoài ra, việc thường xuyên coi đá gà Thomo còn giúp bạn cách nhận biết chú gà tốt. Nắm được được thế mạnh, thế yếu của từng giống. Từ đó, tăng thêm tự tin & lợi thế giành chiến thắng Khi tham gia cá độ đá gà.

    Từ giờ, bạn sẽ không còn phải sợ hãi vì chưa chắc chắn xem đá gà Thomo ở đâu. Truy cập vào http://daga12h.com, người xem sẽ được tận hưởng các trận đá gà hoàn toàn miễn phí, live từ trường gà Thomo nhiều người biết đến thế giới.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Trang Trại Gà Kim An
  • 7 Cần Biết Về Người Tuổi Dậu
  • Các Danh Nhân Tuổi Dậu Nổi Tiếng Trong Lịch Sử Việt Nam
  • Những Doanh Nhân Tuổi Dậu Nổi Tiếng Trên Thương Trường
  • Kỹ Thuật Nuôi Gà Đẻ Trứng Thả Vườn Chi Tiết
  • Xem Da Ga Noi Cua Sat Mien Tay

    --- Bài mới hơn ---

  • Ông Tiến Sĩ Vực Dậy Gà Nòi Bến Tre
  • Nuôi Gà Thả Vườn Thu Lãi Trên 200 Triệu Đồng/năm
  • Đá Gà Trực Tiếp 30//2020
  • Bí Ẩn Về Loài Gà Lạ Dáng Đẹp, Không Đuôi, Lại Đẻ Sòn Sòn Ra Trứng Màu Tới 240 Quả/năm
  • 22 Địa Điểm Du Lịch Bình Định Nổi Tiếng “không Thể Bỏ Qua”
  • Giới Thiệu Giống Gà Asil ******

    Amir Khan (Ghan)

    Có nghĩa là nặng đòn hay búa tạ. Những giống Asil nổi tiếng dòng nào cũng nặng đòn mà mà dòng này được gọi là búa tạ đủ hiểu đòn nó khủng ra sao.

    Khan lông màu ô ớt cản giữ đúng màu, quản to, cực khô và cứng với cặp cựa cứng mạnh. Quản trắng hay vàng. Gà mái long nâu đỏ đậm với viền đen và đuôi đen bóng. Khan coi như là dòng lì lợm nhất trong đám Reza Asil hay bất cứ dòng nào. Khan sọ dày nhưng gọn, cổ như thanh sắt nguội, ngực nở, lưng to ngắn với phao câu tròn to. Đùi nở nhô ra đằng trước với bắp thịt chắc. Bụng ngắn chỉ tới sau cặp đùi. Cánh ngắn. Mắt tròn trơ nhưng nhỏ và được bảo vệ bởi xương hốc mắt và hai gò má. Tai thòng nhưng không tích, chỉ có chút dấu. Mỏ cứng và ngắn.

    Gà Khan cực hiếm, rất thuần thục với người nhưng lựu đạn với gà khác. Cản từng đôi, khó thể cản chung hai mái, nó sẽ đá nhau tan từng mảnh và không bao giờ chịu thua.

    Trống hay mái sức chịu cũng khó tưởng. Đây là giống được ưa chuộng trong giới đá đòn Dora Dirza Ấn Độ. Năm này qua năm khác, khi hai con gà kết đụng độ coi như là một cuộc thử gà kéo dài nhiều …ngày. Nhiều khi sau năm ngày chiến đấu hai coi đều mù chỉ còn biết ôm sát nhau mà đấm cho đến kết cục cay đắng cho cả hai bên. Nhũng ngày đó họ cản ra giống gà như vậy.

    Theo như trong bài trên và những tài liệu tôi đọc thì đây là những giống gà của nhà giàu, nhà giàu ít ai chơi gà lâu. Hoàn cảnh xã hội thay đổi, môn chơi gà ngày càng gặp nhiều khó khăn, con người ít thời giờ hơn nên những cặp gà đá mấy ngày không ai chơi, nhiều chỗ cắm dao vào chơi hoặc đá chuồng chật cho mau ăn thua. Gà Asil đẻ rất ít trứng và sư kê Ấn để bảo đảm lì nhiều giống Asil trong đó có dòng Khan con trống chỉ cho đạp mái sớm nhất lúc ba tuổi, thường 4,5 năm.

    Những con gà quí đắt này, một số người Ấn cũng như VN giữ tịt trong nhà không bán cho ai, thêm đường xá giao thông không tiện nên cũng không trao đổi nhiều. Người Tây Phương giàu có và có tinh thần khoa học trong số đó có người Anh đã bỏ tiền sưu tầm và đưa qua Âu Châu rất nhiều nhưng đa số đã bị pha để thành những con gà chiến và để hợp với lối đá của chúng.

    Gà ăn gì nhanh lớn? Câu trả lời của chuyên gia là gì? ******

    Gà ăn gì mau lớn: thức ăn dinh dưỡng

    Để nuôi gà mau lớn, cần đầu tư thức ăn và cung cấp cho chúng những món khoái khẩu của gà như giun đất, dế, bột cá hoặc đậu phộng (lạc)… Về liều lượng cho ăn, không cần phải cho chúng ăn thường xuyên hàng ngày. Mà chỉ cần bổ sung với lượng thích hợp thông qua các bữa ăn thường ngày.

    Chẳng hạn, đối với gà con, ngoài việc cho ăn cám. Bạn nên bổ sung rau xanh. Và thỉnh thoảng nên pha thêm bột cá để kích thích vị giác cho chúng. Nếu nuôi chăn thả, có thể tập cho chúng bắt giun đất vì đây là loại thức ăn mà gà cực kì yêu thích. Theo quan niệm của dân gian, giun đất cung cấp lượng dinh dưỡng cực kì có ích cho gà. Giúp chúng lớn nhanh như thổi.

    Ngoài ra, nếu gà có lông không đẹp, nhìn xơ xác. bạn có thể bổ sung đậu phộng vào các bữa ăn để lông mọc nhanh và đều. Đậu phộng không cần rang chín. Chỉ cần làm sạch và cho ăn khoảng 1 nắm nhỏ là đã đủ dinh dưỡng giúp gà mọc lông nhanh và đẹp.

    Mặc dù gà không bị bệnh, ông bà ta vẫn có thói quen dùng tỏi trộn vào thức ăn cho chúng. Lý giải về việc này, dân gian cho rằng trong tỏi có thành phần kháng sinh khá hiệu quả. Khi trộn vào thức ăn sẽ khiến gà khỏe mạnh, ngừa cúm và không bị bệnh vặt.

    Gà ăn gì nhanh lớn: thịt đỏ

    Đối với những sư kê nuôi gà chọi, nếu thắc mắc cho gà ăn gì mau lớn thì lươn và thịt bò chính là đáp án không thể không chú ý. Không cần mua những con lươn lớn, chỉ cần bỏ chút thời gian kiếm những con lươn con, lươn nhỏ mamg cho chúng ăn, sẽ thấy gà lớn nhanh rõ rệt.

    Ngoài ra, thịt bò với dinh dưỡng cực kì an toàn cũng là loại thức ăn giúp chúng mau lớn nhanh. Một tuần, nên cho gà chọi ăn 1-2 bữa thịt bò để bổ sung chất sắt, đạm cần thiết. Đặc biệt, sau những cuộc đấu hao sức, cho chúng ăn lươn, thịt bò cũng là cách bồi bổ sức khỏe hợp lý nhất.

    Gà ăn gì mau lớn? Hẳn với những gợi ý thức ăn trên, bạn đã lên được thực đơn phù hợp cho đàn gà cưng của mình.

    Hướng dẫn phòng bệnh cho gà bằng tỏi hiệu quả ******

    Nhiều hộ nuôi gà tại xã Bình Nhâm, huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương đang sử dụng nước tỏi cho gà uống để phòng, chữa bệnh cúm rất hữu hiệu.

    – Người nuôi cho gà uống nước tỏi thường xuyên mỗi ngày, nước tỏi dùng cho gà uống là nước được vắt ra từ củ tỏi đã được xay. Người nuôi gà chọn những củ tỏi to, lột bỏ vỏ bên ngoài, bỏ vào cói xay nhiển, rồi dùng vải bọc lại, vắt lấy nước cốt. Đổ nước tỏi này vào máng cho gà tự tìm đến uống đối với gà còn mạnh khoẻ.

    Giống gà tre ******

    Gà tre là một trong những giống gà lâu đời và có giá trị kinh tế cao nhất tại Việt Nam hiện nay. Ngoài nuôi gà tre với mục đích làm cảnh truyền thống, nhiều trang trại đã phát triển thành mô hình nuôi gà tre thương phẩm và cung cấp giống ra thị trường

    Các sản phẩm từ gà tre ngày càng trở nên phổ biến trên thị trường. Nhu cầu về thịt và trứng gà tre có xu hướng tăng đều theo từng năm. Nhiều gia đình nhờ nắm bắt được xu hướng này đã phát triển thành công mô hình nuôi gà tre thương phẩm, mang lại nguồn thu nhập lớn và ổn định. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu tới bà con cách nuôi gà tre thương phẩm đang được áp dụng tại nhiều trang trại trên cả nước.

    Cách nuôi gà tre thương phẩm

    Chọn gà tre giống

    Thông thường, gà tre sẽ được chọn giống từ những cá thể mới nở từ đá gà giải 2021 1 – 3 ngày. Gà tre con đạt tiêu chuẩn sẽ có một số đặc điểm như sau:

    Khối lượng: 15 – 18g/con

    Bộ lông có màu vàng bông và sợi lông mịn đều, không loang lổ

    Gà tre con phải nhanh nhẹn, mỏ khép kín, chân láng bóng và mạnh khỏe để có thể đi lại bình thường, bụng thon, rốn kín.

    Khi chọn gà giống cần chú ý rằng gà con không được có bất kì dị tật nào

    Ngoài ra, bà con có thể nhìn vào mắt gà để biết thể trạng, nếu mắt sáng và lanh lẹ sẽ có tiềm năng phát triển tốt.

    Khi chọn được một đợt giống tốt thì chất lượng đàn gà tre sau này sẽ rất cao và phát triển nhanh.

    Xây dựng chuồng trại

    Chuồng nuôi gà tre phải ưu tiên chọn vị trí khô ráo, thoáng mát. Bên cạnh đó, bà con nên xây chuồng theo hướng Đông Nam hoặc tốt nhất là hướng Đông để đón nắng sớm và tránh nắng gắt buổi chiều.

    Tiếp đến là tính diện tích chuồng để sắp xếp mật độ đàn gà hợp lý:

    Nuôi nhốt hoàn toàn thì mật độ từ 8 – 10 con/m2 là hợp lý nhất

    Đối với mô hình bán tự nhiên thì tính luôn cả diện tích thả vườn thì mật độ khoảng 1 – 1.2 con/m2 là tốt nhất.

    Vật liệu làm chuồng gà rất đa dạng nhưng để sử dụng lâu dài và dễ dàng vệ sinh thì bà con nên làm chuồng bằng lưới thép có khung sắt. Chuồng nuôi nên có chân cao 0.4 – 0.5m để hạn chế ảnh hưởng của các loài động vật gây hại như rắn, chuột… và cũng góp phần làm cho chuồng thoáng mát hơn.

    Khi nuôi gà tre cần có lồng úm cho gà con vì gà mới sinh không thể tự duy trì thân nhiệt ổn định. Kích thước lồng úm cho 100 gà con là 2x1x0.5m, xung quanh được bao bằng bạt hoặc vải, giữa lồng có thiết bị sưởi (đèn sưởi hoặc lò sưởi…).

    Trong chuồng cũng cần trang bị máng thức ăn và máng nước cho đàn gà. Máng nên được làm bằng vật liệu dẻo như nhựa, cao su để không làm gà tổn thương, đặc biệt là gà tre con. Máng có kích thước tùy ý dựa trên kích thước của chuồng nuôi và mật độ gà. Tuy nhiên kích thước trung bình thường là 40x5x5cm đối với gà lớn và 30x3x3 đối với gà con.

    Một điểm đặc biệt nữa trong chăn nuôi gà tre đó là phải trang bị bể tắm cát có hỗn hợp cát mịn, diêm sinh và tro bếp. Khi gà tre mái bước vào giai đoạn đẻ trứng thì bà con cần lót ổ cho gà. Ổ nên bện bằng rơm khô, đặt tại ví trí cách xa máng nước để tránh bị ướt.

    Thức ăn cho gà tre

    Gà tre có đặc điểm là rất nhạy cảm với các loại thức ăn bị mốc, ôi thiu. Do đó cần thay thức ăn hàng ngày cho đàn gà. Thức ăn cho gà tre trong mô hình nuôi thương phẩm gồm có:

    Ba tiêu chí “ăn sạch – ở sạch – uống sạch” là phương châm hàng đầu để phòng ngừa dịch bệnh cho đàn gà tre.

    Kết luận

    Gà tre là giống vật nuôi đã xuất hiện tại Việt Nam từ lâu đời và có giá trị kinh tế rất cao. Ngày nay, mặc dù có rất nhiều giống gà mới được lai tạo và phát triển nhưng các sản phẩm từ gà tre vẫn ổn định trên thị trường. Nắm bắt được cách nuôi gà tre hiệu quả sẽ giúp cho bà con có thêm cơ hội tăng gia sản xuất, phát triển kinh tế để làm giàu cho chính mình và cho quê hương. Chúc bà con thành công!

    Giống gà lai chọi ******

    Gà lai chọi là giống gà thích nghi tốt với hầu hết điều kiện các địa phương địa phương của Việt Nam, với rất nhiều ưu điểm nổi bật so với giống khác. Con bố, mẹ dòng gà lai chọi được thụ tinh nhân tạo và chọn lọc tỉ lệ sống của chúng đạt rất cao (đạt 96-98%).

    Hiện nay đã có rất nhiều hộ gia đình đã cải thiện đời sống nhờ giống gà ưu việt này.

    Dấu Hiệu Nhận Biết Gà Bị Sốc Nhiệt ******

    Giáo sư – Tiến sĩ Nguyễn Lân Hùng có chia sẻ: “Vào thời điểm nắng nóng có nơi lên tới 38 – 39 độ ảnh hướng rất nhiều tới việc chăn nuôi. Đặc biệt là những nơi nuôi tập trung, nơi nuôi mật độ cao. Bà con có thể thấy gà ăn ngủ kém, ốm yếu, mất cân đối điện giải và ảnh hướng rất nhiều. Cụ thể là rối loạn trao đổi chất làm cho đàn gà ảnh hưởng tốc độ tăng trưởng, thậm chí có thể bị hại….”

    Vì vậy để đảm bảo cho đàn gà đảm được sức khỏe, duy trì sức đề kháng và đặc biệt là tăng trưởng tốt bà con chăn nuôi cần có những biện phát giảm nhiệt, hạn chế tình trạng stress nhiệt cho đàn gà.

    Tất tần tật những điều cần biết về gà cựa sắt là gì ******Gà cựa sắt là gì, những thông tin sau đây, có thể sẽ giúp ích được cho bạn. Nhất là với những ai đang theo dõi hoặc tham gia các cuộc chơi đá gà online/offline.

    Khái niệm gà cựa sắt là gì

    Đá gà là thú vui quen thuộc của người Việt từ xa xưa và hiện vẫn rất được nhiều người yêu thích. Không phân biệt độ tuổi, nghề nghiệp, giới tính. Bởi nó đem lại sự hứng thú, thư giãn, hồi hộp cho người xem, qua các trận chiến đầy bất ngờ và hấp dẫn.

    Những chú gà được huấn luyện, đào tạo. Đồng thời được chủ nhân đầu tư các trang thiết bị hiện đại. Với hy vọng có thể giành chiến thắng cao hơn. Trong đó các loại cựa gà sắt được ưa thích hơn cả, nhưng không phải ai cũng biết gà cựa sắt là gì.

    Gà cựa sắt là con gà được gắn chiếc cựa bằng sắt. Cựa sắt có nhiều kích thước to nhỏ khác nhau, tùy thuộc vào đặc điểm chiếc cựa thực tế của gà. Nó có thể to bằng ngón tay út hoặc nhỏ bằng đầu đũa.

    Loại cựa này được coi là vũ khí quan trọng, giúp chiến kê hạ gục thành công đối thủ. Bạn có thể dễ dàng bắt gặp được rất nhiều loại cựa khác nhau.

    Các loại gà cựa sắt là gì

    Cựa sắt không được sử dụng trong các giải chọi gà thông thường. Có 2 loại cựa chính là cựa dao và cựa tròn.

    – Cựa tròn

    Nhiều người lầm tưởng hình thức này là đá gà cựa sắt. Tuy nhiên, gà cựa sắt bao gồm cả gà cựa tròn và cựa dao. Đặc điểm để phân biệt các loại gà cựa sắt là gì? Bạn có thể quan sát những chiếc cựa sắt tròn sắc nhọn, nhằm tăng cường tính sát thương và hiệu quả đòn đá tấn công đối phương.

    Chúng có ưu điểm là mang lại những đòn đâm, vị trí trọng điểm sẽ là hầu cổ, lườn ngực. Nếu chẳng may, đối thủ bị ăn cựa vào khu vực này, chắc chắn bị tang nặng, thậm chí là gục thua tại chỗ.

    – Cựa dao

    Một biến thể của cựa sắt đó là đá gà cựa dao. Loại hình chọi gà này được người dân Đông Nam Á vô cùng thích thú. Không thể không nhắc đến 2 cái tên sừng sỏ nổi tiếng trên thế giới là sới gà Thomo.

    Khác với hình dạng chiếc cựa trong như một cây kim lớn. Cựa dao mang dáng dấp của một con dao nhỏ. Đó là lý do làm nên tên gọi của nó như hiện nay. Tương tự như cựa tròn, cựa dao có khá nhiều mẫu mã. Được phân chia dựa vào tiêu chí kiểu đế, kích thước và độ cong của lưỡi.

    Đá gà cựa dao thường có lối đá mé, lùi tát, các vị trí tấn công chủ lực sẽ là chân cán, đầu cổ và cánh. Những giống gà được sử dụng nhiều nhất là gà chọi mỹ, gà Asil, gà tre lai Mỹ, gà Asil lai Mỹ. Bởi những đòn đá mạnh, nhanh và tốc độ thi đấu thần tốc.

    Trên thực tế, việc đeo cựa không chỉ gây tổn hại cho đối phương, mà còn ảnh hưởng đôi chút đến bản thân chiến kê. Để hạn chế điều này, việc băng cựa sao cho chuẩn chỉ là điều các sư kê cần đặc biệt lưu ý.

    Hy vọng, qua bài viết bạn đã nắm rõ về gà cựa sắt là gì. Sẽ giúp bạn gia tăng hiểu biết cũng như đưa ra lựa chọn mua gà, và tự tin tham gia các cuộc đấu đá gà một cách hiệu quả nhất.

    Tác dụng lòng đỏ trứng trong việc tăng khả năng miễn dịch cho gà đá ******

    Những con gà đã được miễn dịch hóa có sức đề kháng cao hơn bình thường và sản sinh ra một lượng kháng thể lớn.

    Hyun Lillehoj – nhà nghiên cứu miễn dịch gia cầm tại Phòng thí nghiệm bệnh ký sinh trùng động vật trực thuộc cơ quan Nghiên cứu Nông nghiệp (ARS) ở Beltsville, Md, đã hợp tác với các đồng nghiệp tại ARS, các nhà khoa học tại các trường đại học và các cộng tác viên từ công ty IASA của Mexico (Investigacíon Aplicada, SA) trong nghiên cứu.

    Nhóm đã chứng minh được hiệu quả của việc sử dụng miễn dịch thụ động cho gia cầm nhỏ – những con không có bảo vệ miễn dịch ngay sau khi nở để chống lại bệnh cầu trùng – một căn bệnh gây hại cho gia cầm.

    Gia cầm bị ảnh hưởng bởi bệnh cầu trùng không thể hấp thụ thức ăn hoặc tăng cân.

    Căn bệnh này đã khiến ngành chăn nuôi gia cầm tiêu hao hơn 600 triệu USD riêng tại Mỹ và 3 tỉ USD trên toàn thế giới mỗi năm.

    Lillehoj cho biết: Các phương pháp điều trị đã từng được áp dụng thường làm giảm sự lây lan của bệnh trong đó có các biện pháp quản lý tốt và tiêm vắcxin sống.

    Tuy nhiên, lựa chọn thay thế không sử dụng kháng sinh rất quan trọng để giúp chống lại các chủng kháng thuốc đồng thời giúp ích cho người chăn nuôi gia cầm hữu cơ.

    Trong nghiên cứu, gà một ngày tuổi đã được cho ăn thức ăn trộn với bột lòng đỏ trứng sấy khô từ những con gà mái được tăng miễn dịch với các loài ký sinh trùng Eimeria khác nhau – ký sinh gây ra bệnh cầu trùng.

    Những con gà đã được tiếp xúc với trùng cầu sống.

    Những con gà được điều trị theo cách này cũng có tổn thương đường ruột ít hơn so với gà không được điều trị.

    Cách chọn gà và luật cơ bản khi chơi đá gà Campuchia ******Đá gà là một trong những trò chơi có sức hấp dẫn rất lớn và thu hút nhiều người tham gia cá cược. Tuy nhiên tại Việt Nam, hình thức cá độ đá gà vẫn chưa được cho phép. Chính vì vậy các đấu trường đá gà thường đến từ nước ngoài mà nổi bật nhất là đá gà Campuchia.

    Đá gà Campuchia là gì?

    Như đã nói ở trên, đá gà hiện nay là một hình thức cá cược khá phổ biến. Đối với những ai đam mê các trò chơi đánh bài hay cá cược thì đây là một sự lựa chọn cực kỳ thú vị. Tuy nhiên do bị chính phủ Việt Nam cấm nên người chơi tại nước ta thường tìm đến các đấu trường nước ngoài, nơi đá gà ăn tiền là hợp pháp.

    Trong đó đá gà Campuchia là phổ biến nhất. Đấu trường online này được rất nhiều người Việt ưa chuộng bởi sự hấp dẫn chưa từng có. Bên cạnh đó, hình thức cá cược bằng đá gà online thường có tính may rủi cao hơn, tạo sự hứng thú nhiều hơn cho người chơi.

    Hiện nay có rất nhiều trang cá cược có hình thức đá gà này như THOMO, DaGa68,…

    Đá gà được xem là một hình thức cá cược online dựa vào sự may rủi khá cao. Tuy nhiên với những người chơi chuyên nghiệp, họ sẽ có cách để hạ thấp tối đa tính may rủi này bằng kinh nghiệm lựa chọn gà của mình.

    Thông thường, người chơi sẽ quan sát ánh mắt của các chiến kê đầu tiên. Trong một “rừng gà chiến” khá giống nhau, bạn nên chọn ngay chú gà nào có ánh mắt sắc bén, thể hiện sự nhanh nhạy và thu hút mình nhất. Nếu chơi nhiều thì trực giác sẽ mách bảo bạn ánh mắt nào là chính xác.

    Mào của các chiến kê tốt phải là kiểu mào công vì thông thường rất ít chiến kê có được bộ mào này. Chúng thường có võ nghệ cao cường với lối đánh rất thông minh, tạo sự hấp dẫn rất cao. Nếu nhìn thấy chú gà nào có loại mào hộp thì tốt nhất đừng nên lựa chọn vì chúng thường không biết đá chuyên nghiệp.

    Phần mỏ gà cũng nên chọn loại to, khỏe và hơi cong. Nên tránh những chú gà có mỏ thẳng vì khi chiến đấu sẽ rất khó gây thương tích cho đối thủ. Nếu có mỏ dài, cong và khỏe thì đây sẽ là một vũ khí cực kỳ tốt trong trường hợp áp sát, gây được thương tích và khiến đối thủ phải nhụt chí.

    Một số điều luật cơ bản trong đá gà Campuchia

    Khi mới bắt đầu chơi đá gà Campuchia, bạn cần nắm vững một số luật cơ bản về xác định thắng thua, hiệp thi đấu,… để không bị bỡ ngỡ.

    Có thể thấy các đá gà kiểu Campuchia khá đơn giản. Việc thắng hay bại của người chơi củ yếu dựa vào khả năng quan sát để lựa chọn được chiến kê.

    Cách xem tướng lưng để để biết gà hay dở ******Lưng gà là nơi chịu lực để gà đỡ đòn cũng như ra đòn nên tướng lưng của gà đóng vai trò rất quan trọng trong toàn bộ tướng gà.

    Gà có lưng dài, to hong là gà có sức bền, về khuya dai sức.

    Nếu trên lưng có long mã dài nhọn, tủa xuống hai bên hong, mũi lông về phía trước, gọi đấy mã kim, tức lớp lông mã như những mũi kim, là gà quí hiếm do gà dẻo dai, cựa đâm nhiều sâu tận lục phủ gà địch đá gà Campuchia thì không sợ ai, tỉ lệ thắng rất cao.

    Lông mã nhiều màu thì không tốt, nhưng nếu có ít chấm như sao, như lông công là gà quí, có tài nạp xạ, tiến thoái liền lạc nhiều người dày công luyện tập võ nghệ. Khi ra đòn gà này có lực, khi lùi về thủ thế rất nhanh nhẹ, đúng là chiến kê gà danh Thomo.

    Đôi vai gà gồ lên, vai hẹp, không bằng phẳng nhìn vào đã thấy dị tướng ắt có kỳ tài, thuộc loại gà da ga campuchia rất hay.

    Vợ tôi 40 tuổi rồi mà lúc nào cũng ‘hung hăng’ đòi nằm trên, hãi quá ******Vợ tôi gần 41 rồi, kém tôi 3 tuổi. Cưới hơn 10 năm rồi, và có với nhau 2 mặt con, nếp tẻ đủ cả. Vợ chồng tôi sống rất hòa thuận, tình cảm, chuyện chăn gối cũng hòa hợp. Có lẽ vì điều đó mà 10 năm qua 2 vợ chồng tôi vẫn yêu nhau như hồi mới cưới về.

    Tôi với bạn chung vốn mở văn phòng thiết kế nội thất. Còn vợ tôi làm trưởng phòng kinh doanh cho một công ty bất động sản. Tuy tháng cũng kiếm được vài chục nhưng cơ bản vợ là người không cầu kì, chăm sóc cho bản thân là mấy.

    Nhưng dạo này trông vợ tôi khác lắm, thỉnh thoảng tôi bắt gặp cô ấy thay đồ, mặc nguyên bikini đứng trước gương, uốn éo ngắm nghía mình. Không phải để ý nhưng tôi thấy váy của vợ cũng thay đổi liên tục, toàn cái trễ ngực, màu mè hơn. Chưa kể mỗi buổi sáng trước khi đi làm hay ra ngoài cô ấy đều trang điểm rất lâu, kĩ càng và đậm hơn.

    Riêng khoản giường chiếu, vợ tôi bỗng thay đổi chóng mặt. Cách đây vài tháng thì tôi vẫn còn sung sức lắm, mỗi tuần cũng phải gần vợ đến vài lần mới đủ. Vậy mà đợt này tôi bị vợ “bóc lột” đến khốn khổ. Đêm nào cô ấy cũng đòi hỏi dù tôi có muốn hay không. Nếu cô ấy nhấm nháy, tôi mà tỏ ra thờ ơ là kiểu gì cũng bị dỗi nguyên ngày hôm sau.

    Mà tôi thì yêu vợ lắm, không muốn cô ấy giận lại nghi ngờ mình ra ngoài lăng nhăng vớ vẩn. Có hôm tôi đi làm về mệt mỏi rã rời, tắm xong muốn đi ngủ một giấc cho khỏe. Ấy vậy mà vợ thì cứ xịt nước hoa thơm lừng mũi, rồi ôm vai ôm cổ, ngực thì nóng hổi cọ hết vào người chồng:

    “Anh thấy em có thơm không?”

    Tôi gạt tay vợ ra:

    “Thôi anh đang mệt, mà em đi ngủ còn xịt nước hoa làm gì, nhức hết cả đầu!”

    “Ơ cái anh này, người ta cố ý mà lại phũ thế!”

    “Thì anh đang mệt!”

    Thế là vợ tôi chuyển tone giọng ngay:

    “Lúc nào cũng kêu mệt, chắc là ra ngoài chán chê rồi chứ gì?”

    Cô ấy giận dỗi, nhưng lại đưa tay rờ khắp người làm tôi chịu hết nổi, lại mềm lòng và cố gắng chiều vợ.

    Tôi còn chưa kịp hôn hít mồi cho cảm xúc dâng trào thì vợ đã thở hổn hển, cuống cuồng cởi bỏ váy áo, rồi hì hục “chỉ huy” trận chiến. Tôi thì cứ gọi là mềm nhũn trong tay cô ấy không hó hé được câu nào.

    Thế là đang lúc tôi khổ sở, vật vã chiều vợ thì cô ấy đẩy tôi lăn quay ra giường.

    “Anh yếu thế, để em nằm trên…”

    Có lẽ “bệnh” vợ tôi càng ngày càng nặng sao ý. Giờ không phải chỉ đêm nữa mà cả ngày vợ cũng gạ gẫm tôi được. Có hôm đang làm việc thấy vợ nhắn tin:

    “Ck ơi trưa đi ăn cơm em bảo cái này!”

    Chẳng là 2 vợ chồng làm cách nhau có đoạn. Thỉnh thoảng buổi trưa 2 đứa vẫn rủ nhau đi ăn chung. Thế là lúc ngồi ăn, cô ấy thì thầm:

    “Đi nhà nghỉ đổi gió đi…”

    Ý vợ đã như vậy, tôi mà lệch pha thì chỉ có chết. Thế là có 1 tiếng rưỡi giờ nghỉ trưa vợ tôi cũng chiếm hết.

    Vợ như vậy, nhiều lúc tôi đâm ra nghĩ quẩn, nhỡ tôi không đáp ứng nổi, cô ấy ra ngoài “kiếm thêm” thì sao? Cứ nghĩ đến mấy bà đến tuổi hồi xuân hừng hực hơn gái 18, chán chồng lại tơ tưởng bên ngoài tôi thấy lo lo.

    Tôi thì yêu vợ lắm! Hơn 10 năm sống với nhau, ngoài việc thỉnh thoảng giận dỗi thì chúng tôi chưa từng xảy ra to tiếng, cãi vã lớn một lần nào. Giờ vợ như vậy không biết tôi phải làm cách nào để giúp cô ấy vượt qua giai đoạn này. Nếu cứ như vậy cả tôi và vợ đều sẽ rất khổ sở. Thôi thì để gia đình êm ấm, hạnh phúc, trước mắt tôi cố gắng chiều chuộng vợ cho qua cái đận này vậy…

    Các dòng gà chọi máu chiến nhất hiện nay ******

    Việc lựa chọn cho mình gà chiến là điều vô cùng quan trọng. Việc hiểu rõ về dòng gà sẽ mang đến chiến thắng trong nhiều trận đấu

    Hiện nay, có nhiều loại gà chọi khác nhau, với đặc điểm cơ thể cũng như tính cách khác nhau. Để lựa chọn cho mình một chú gà chiến tốt nhất, mãnh lực nhất trong các trận đấu, bạn cần phải hiểu rõ các dòng gà chọi đang được mọi người yêu thích nhất hiện nay.

    Ở Việt Nam có nhiều loại gà khác nhau, phục vụ cho những mục đích khác nhau. Theo đó, đối với những sư kê thì gà chọi là loại gà quan tâm nhiều nhất.

    Gà chọi là loại gà có tính máu chiến trong người cao hơn so với các loại còn lại. Gà có những chiếc cựa sắt, có những mánh đánh nguy hiểm, thường đáp trả lại đối thủ nhanh chóng, khả năng phản đòn hiệu quả. Chính đặc điểm của gà chọi đã làm nên tính hấp dẫn của bộ môn đá gà cựa sắt hiện nay.

    Hiện nay, ở Việt Nam có nhiều loại gà chọi khác nhau được sử dụng, nuôi dạy, nhưng chủ yếu là các loại: gà nòi, gà tre, gà rừng

    Như đã nói phía trên, người Việt Nam chơi đá gà cựa sắt thường lựa chọn gà nòi tình thân hình và khả năng chiến đấu của nó. Việc dễ thuần chủng cũng là lý do loại gà này được nuôi dạy nhiều nhất.

    Gà chọi Bình Định

    Các dòng gà chọi tốt nhất

    Đây là giống gà chọi nổi tiếng nhất trong dân chơi gà chọi. Gà nòi chợ Lách là loại gà được lai giữa 2 giống gà từ nước ngoài: gà chọi Mã Lai và gà ta lai xứ Cái Mơn. Chính vì thế mà dòng gà này loại bỏ được những đặc điểm không tốt cả các loại gà khác. Sức khỏe gà luôn ổn định, thân hình cường tráng, có độ cao lớn và cân nặng nhất định, đặc biệt gà không hay bị ốm và khó ăn. Việc nuôi dạy giống gà này cũng khá đơn giản, dễ thuần chủng, không tốn quá nhiều công sức cũng như tiền bạc.

    Loại gà này ngoài có thân hình đẹp còn có những miếng đánh vô cùng xảo quyệt và đẹp mắt. Nó không hề ngần ngại trước đối thủ của mình, khi cảm thấy mình cần phải chiến đấu, nó luôn biết cách đánh vào trọng tâm, chỗ hiểm yếu nhất của đối thủ. Vì thế mà khả năng chiến đấu, bách chiến bách thắng của loại gà này rất cao nếu như bạn biết cách nuôi dạy chúng.

    Gà chọi Bình Định là một trong các dòng gà chọi có thân hình vạm vỡ, chắc khỏe, cá thớ cơ chắc, có khả năng chịu đòn cao. Vì vậy mà nó có được sức bền lớn, không dễ bị đánh gục. Ngoài ra, loại gà này cũng có những miếng đòn hiểm, khả năng đánh trên cao ổn, luôn biết cách lừa đối phương và đánh vào những điểm yếu nhất.

    Chế độ dinh dưỡng là yếu tố tiên quyết quyết định chất lượng của gà chọi

    Để biết nhiều hơn về các dòng gà chọi khác nhau, bạn có thể truy cập vào website:http://daga12h.com/ của chúng tôi. Tất cả những thông tin về đá gà cựa sắt đều được chúng tôi cập nhật nhanh chóng nhất

    • 1 Cách thức và thời gian cho gà ăn hợp lý
    • 2 Thức ăn và dinh dưỡng cho gà đá
      • 2.1 Khẩu phần ăn của gà chọi con tách mẹ
      • 2.2 Chế độ ăn của gà chiến thi đấu
      • 2.3 Những thức ăn bổ sung thêm cho gà đá
      • 2.4 Những chú ý khi cho gà ăn theo từng giai đoạn
    • 3 Cách chọn thức ăn cho nòi, gà chọi

    Chế độ dinh dưỡng cho gà đá để gà luôn khỏe mạnh ******

    Bữa đầu vào lúc 9 giờ sáng và bữa thứ hai vào lúc 4 – 5 giờ chiều.

    NỘI DUNG

    Cách thức và thời gian cho gà ăn hợp lý

    Qua một thời gian nuôi gà lâu năm, mình cũng có một ít số kỹ thuật nuôi gà chọi ,tôi nhận thấy rằng nên để cho gà chọi ăn làm hai bữa thôi.

    Còn riêng gà chọi con cách nuôi dễ nhất là để cho chúng ăn tự do và thả dông ngoài vườn, gà chọi mà tách mẹ ngoài hai bữa chính chúng còn có thể tự đi kiếm ăn.

    Khi gà chọi lớn lên trên 6 tháng thì cần bổ sung ăn thêm rau xanh , giá dỗ , xà lách, chuối sứ, cà chua, mỗi tuần bạn nên cho chúng ăn thêm 1 – 2 bữa lươn hoặc thịt bò băm nhỏ để gà được săn chắc hơn.

    Thức ăn và dinh dưỡng cho gà đá

    Khẩu phần ăn của gà chọi con tách mẹ

    Cho gà chọi con ăn tự do với thức ăn chính bao gồm

    – cám gạo : khoảng 10%

    – bắp : 20%

    – lúa : 30%

    – Cá tươi nấu chín kĩ : 20%

    – Rau(có thể là rau muống, rau cải hoặc xà lách) : 20%.

    Chế độ ăn của gà chiến thi đấu

    – Lúa : 0.25 kg.

    – Rau, giá : 0.10 kg.

    – Lươn, thịt bò : 0.10 kg.

    Những thức ăn bổ sung thêm cho gà đá

    Nhiều người còn có cách khác là cho gà ăn thêm giun, dế, hay ngũ cốc, lòng đỏ trứng gà, thịt bò bằm nhuyễn, tép, hột vịt lộn, chuối Xiêm để bồi dưỡng và tăng cường sức chiến đấu của chúng (cách này là người dân tự đúc kết ra ).

    Cho gà chọi ăn chuối: quả chuối có hàm lượng các chất dinh dưỡng rất nhiều mà dùng phối trộn với thức ăn cho gà thì còn gì bằng lại còn rẻ nữa

    Cho gà ăn lươn, thịt bò: Lươn và thịt bò rất nhiều chất bổ, đặc biệt là đạm, bạn nên bổ sung cho gà thỉnh thoảng lượn hoặc thịt bò để giúp chúng tăng cường sức lực để chiến đấu.

    Những chú ý khi cho gà ăn theo từng giai đoạn

    Từ khi gà con mới nở đến 0,5kg ta vẫn có thể để gà ăn loại thức ăn công nghiệp 30%. Khi gà nặng được 1,8 – 2kg cách chọn những con gà tốt nhất là gà có những ưu điểm sau: thành quản gà ngắn, đùi dài,to, mặt nhìn nhanh nhẹn, cách đi đứng không nặng nề,tháo vát, mắt sáng. Thường những màu gà nên chơi là: đen tuyền (gà ô), đen đỏ hoặc đen vàng (gà ô tía), gà xám đất, gà tía mật, gà tía mơ, gà nhạn.

    Từ lúc này ta chỉ để gà ăn lúa ngâm vì lúa ngâm sau khi nảy mầm đã bớt chất dinh dưỡng nên gà ăn no nhưng ít mỡ, vì gà chiến cốt làm sao chắc khỏe nhưng nhẹ cân để vận động nhanh nhẹn.

    Thức ăn đạm thường là: lươn, thịt bò, gân bò,… Không nên cho ăn thức ăn như ếch, nhái vì nhiều đạm và khi ra trường đấu gà bở hơi kém bền. Đây là thói quen sai lầm của một số người không chuyên.

    • Thường xuyên vần gà chọi
    • Quần sương: luyện gà vận động vào sáng sớm hàng ngày.
    • Xát nghệ: dùng nghệ giã nhỏ, hoà với rượu, nước trà, nước tiểu trẻ con sát vào vùng da đã cắt lông trong vòng 3 tháng để da dày lên nhằm tăng khả năng chịu đòn và giảm thương tích khi thi đấu
    • Dầm cẳng: trước khi gà thi đấu 1 tháng, gà phải được ngâm chân trong hỗn dịch: nghệ, muối, nước tiểu để cho gà được cứng chân,đá chắc.
    • Bạn cũng nên phải thường xuyên vỗ hen gà

    Dành thời gian chăm sóc gà chọi liệu có đáng không ?

    Cách chọn thức ăn cho nòi, gà chọi

    Theo những người có nghề nuôi gà chọi, nuôi quá kỹ gà sẽ bị “nục” (mập quá) cũng không tốt. Ngày xưa “gà chấm niên” (đúng một năm) mới tập tành chuẩn bị “tham chiến”. Nay người nuôi thường lạm dụng thuốc men, để gà nhập cuộc chơi sớm hơn nên tuổi thọ trong chiến đấu của gà vì thế cũng ngắn hơn.

    Để cho gà đá ăn được mà lại không bị mập, bạn cần kết hợp thêm các phương pháp luyện tập cho gà chọi : nhất khỏe nhì tài. Một số việc có thể là:

    Cách nuôi gà chọi cũng khá là phức tạp phải không nào? Bạn hãy cứ tưởng tượng như mình có một chú gà chọi bách chiến bách thắng thì bạn sẽ vui sẽ như thế nào ? Nếu bạn có một trang trại gà chọi với doanh thu hàng trăm triệu mỗi năm thì sẽ tuyệt vời ra sao ? Nếu bạn nắm được cách nuôi gà chọi thì bạn sẽ có được tất cả mọi thứ nói trên.Thật là tuyệt vời phải không nào!Nhưng quan trọng nhất vẫn là chúng ta thỏa mãn được niềm đam mê của mình !

    Qua những chế độ dinh dưỡng cho gà đá được nêu ra ở trên. Chắc hẳn bạn đọc nói chúng và những người nuôi gà nói riêng sẽ tạo cho những chú gà của mình có 1 chế độ dinh dưỡng thật hợp lí,bổ ích,để gà mang lại những kết quả mà chúng ta thu lại được.

    Bài viết có thể có những chỗ sai sót. mong các bạn góp ý để bài viết của mình được hoàn thiện hơn ! Mình xin chân thành cảm ơn các bạn !

    Những lưu ý khi ghép gà trống mái cho đời sau mạnh khỏe ******

    Các tiêu chí chọn gà ghép gà trống mái

    Trong kỹ thuật ghép gà trống mái , thì điều quan trọng nhất là phải chọn được gà bố, mẹ thật tốt. Tất cả đều dựa vào tiêu chí sau đây:

    Tiêu chí sức khoẻ

    Gà phải có sức khoẻ thật tốt mới có thể dễ dàng chiếm được ưu thế khi lâm trận. Do đó, sức khoẻ sẽ là yếu tố hàng đầu để lựa chọn gà bố, mẹ. Ngoài ra, việc gà bố và gà mẹ có sức khoẻ tốt thì tỉ lệ đúc thành công sẽ cao hơn. Gà con sau khi sinh ra sẽ dễ nuôi, ít mắc bệnh hơn.

    Tiêu chí ngoại hình

    Gà bố mẹ phải có hình dáng đẹp, thì con sinh ra mới được hưởng những nét đẹp từ gà bố mẹ. Trong cách ghép gà chọi đá của dagacampuchia, chúng ta nên chọn gà bố mẹ có chiều cao vừa phải; mình dày; sương to; vẩy mỏng.

    Tiêu chí Lối đá

    Lối đòn của gà bố mẹ cũng khá quan trọng trong các cách đúc gà chọi. Gà bố, mẹ càng dữ dằn máu chiến. Thì gà con sẽ thừa hưởng càng dữ dằn, dũng mãnh và máu chiến. Có ba cách ghép gà trống mái cho các bạn lựa chọn:

    Trong các cách đúc gà choi, ta xem màu lông kết hợp màu mắt để chọn được những cặp gà trống mái phù hợp nhất. Duy chỉ có màu mắt trắng là ta không phải bận tâm suy nghĩ nhiều. Bởi màu mắt này có thể kết hợp được với hầu hết các màu lông theo quan niệm ngũ hành.

    Chú ý: Gà bố và gà mẹ phải hoàn toàn không gần gũi hoặc cùng huyết hệ. Nên lựa chọn những cặp sinh trưởng ở cách xa nhau càng tốt.

    Cách ghép gà trống mái chuẩn

    Theo kinh nghiệm của nhiều sư kê lão làng, gà con thường có lối giống mẹ và chân đòn giống cha. Vì thế, các bạn dựa vào mong muốn của mình mà lựa gà trống mái để đúc.

    – Nếu gà mái mẹ là dựng kiệt hai mang, thì nên đúc với gà trống chui vỉa hoặc cưa cần sẽ được gà lối.

    – Nếu gà mái mẹ là cưa cần hoặc gà lối, thì nên đúc với gà trống dong dựng thì sẽ ra được gà lối.

    Những lưu ý cần nhớ khi ghép gà trống mái

    Tóm lại, với cách ghép gà trống mái này của dagacampuchia. Chúng tôi tự tin sẽ giúp các bạn có những lứa gà con rất ưng ý. Cái quan trọng là các bạn có đủ kiên nhẫn để làm theo đúng từng bước trong cách đúc gà chọi này hay không mà thôi.

  • Kích thước chường cao khoảng 1,5m, chiều dài khoảng 2,5m, chiều rộng khoảng 2m và phải có một cửa để gà ra vào trú mưa.
  • Nền phải được xử lý kiên cố, chắc chắn, dễ sát triển khai các biện pháp sát trùng, vệ sinh chuồng trại. Nền chuồng nên có độ hơi dốc đễ dễ dàng thoát nước, tránh tình trạng ẩm ướt phát sinh bệnh tật. Nếu có điều kiện, bà con nên láng xi-cát hoặc lát gạch để chống chuột và đảm bảo vệ sinh môi trường.
  • Diện tích chuồng càng rộng càng tốt, vì không gian thông thoáng giúp gà dễ dàng phát triển. Nếu gà con thì mật độ chuồng khoảng 10 – 12 con/m2, còn gà dò thì khoảng 5 – 6 con/m2.
  • Mái chuồng bà con có thể lợp bằng tole hoặc mái lá, lưu ý lợp phủ qua vách chuồng để tránh mưa hắt vào bên trong.
  • Tường rào nên xây cách hiên chuồng khoảng từ 1 – 1,5m, vách chường chỉ nên xây khoảng 30 – 40cm, phần phía trên dùng lưới thép B40 hoặc phên nứa che đậy.
  • Về phần rèm che, bà con nên dùng vải bạt hoặc bao tải cắt ra… và che cách vách tường khoảng 20cm phía ngoài tránh mưa gió, đặc biệt là rét…
  • Chuồng nuôi gà phải có hệ thống cống rãnh để xử lý chất thải, nước thải. Có thể đào đường cống thải dọc theo hành lang của chuồng hoặc làm hệ thống ngầm trong chuồng.
  • Chuồng phải được vệ sinh khử trùng tiêu độc trước khi nuôi
  • Chúc các sư kê may mắn.

    Kiến thức chăn nuôi gà thả vườn cơ bản ******

    Mô hình nuôi gà ta thả vườn mang hiệu lại quả kinh tế cao, dễ xây dựng, quy trình nuôi tự nhiên, không phức tạp, dễ ứng dụng. Chính vì thế, đã có nhiều bà con nông dân thành công trong mô hình này.

    1. Kỹ thuật xử lý chuồng nuôi

    2. Về kỹ thuật bãi chăn thả

    Nên chọn bãi đất trống thuộc đất cứng, nên có cây xanh bóng mát xung quanh để làm bóng râm cho gà. Bên trong chuồng có cỏ xanh làm nguồn thức ăn tự nhiên trong quá trình chăn nuôi. Nếu có thể, bà con nên làm lán tạm để trao them máng ăn và máng uống cho gà. Đặc biệt lưu ý, tán cây phải cách chuồng nuôi khoảng từ 4

    • Khối lượng cơ thể lớn (35 – 36g/con)
    • Thể chất khỏe mạnh, hoạt bát, thân hình cân đối.
    • Mắt gà mở to, láu lia.
    • Chân cao, siêng chạy nhảy, không có khuyết tật…
    • Đuôi và cánh gà áp sát vào thân
    • Đầu gà nên chọn con có đầu to cân đối, cổ dài và chắc
    • Mỏ to và chắc chắn, siêng ăn và xới đất.

    Bãi chăn thả phải có diện tích rộng để gà có thể tìm kiếm thức ăn và vận động, Vườn thả phải đủ diện tích cho gà vận động, diện tích tối thiểu là từ 0,5 đến 1m2/gà, nếu đất rộng bà con nên bố trí chuồng nuôi ở trung tâm và 02 bãi chăn thả ở 02 bên sẽ mang lại hiệu quả tốt nhất.

    Tương tự như chuồng nuôi, bãi chăn thả phải được san lấp bằng phẳng, dễ thoát nước, không có vũng nước tù đọng, không có rác bẩn, vật lạ ở trong bãi chăn, định kỳ thu dọn lông gà rơi vãi ở bãi chăn.

    Xung quanh bãi chăn thả nên được rào lại bằng lưới mắt cáo hoặc lưới thép B40, phên nứa… sao cho chắc chắn, tránh thú hoang xâm nhập hoặc gà đi lạc.

    • Dùng thức ăn gà con chủng loại 1 – 21 ngày (có bán tại các cửa hàng thức ăn gia súc). Vì gà con ăn rất ít nhưng ăn nhiều lần nên bà con cần rải mỏng và đều thức ăn lên khay ăn hoặc mẹt có độ dầy 1cm, lặp lại việc cho ăn từ 3 – 4 giờ/lần. Lưu ý khi cho ăn lần tiếp theo, bà con cần dùng xẻng cạo sạch lượng thức ăn thừa có trên khay ăn để đảm bảo vệ sinh cho đàn gà.
    • Dùng máng uống chứa nước cho gà uống, trong giai đoạn 2 tuần đầu bà con dùng máng cỡ 1,5-2,0 lít, ở các tuần sau thì có thể dùng dùng máng cỡ 4,0 lít. Máng uống phải kê cao hơn mặt nền chuồng từ 1 – 3cm, nên đặt xen kẽ với khay ăn, rửa sạch hàng ngày và thay nước từ 2 – 3 lần / ngày.

    3. Cách chọn gà giống cho mô hình chăn thả

    Đối với giai đoạn gà thịt

    4. Cách cho ăn và uống ở gà chăn thả vườn

    • Lượng thức ăn tăng gấp đôi so với trước đó, bổ sung chất đạm và nhiều loại rau xanh cho gà chắc xương, nặng ký.
    • Lượng nước trong giai đoạn này cũng tăng cao, luôn luôn đảm bảo máng uống có nước đầy đủ. Lượng nước uống hàng ngày của gà có thể khác nhau tùy theo mùa, cần theo dõi nhiệt độ môi trường để chống nóng cho gà, bổ sung nước để gà không chị chậm lớn.

    Đối với giai đoạn gà con:

    Giai đoạn từ 1 – 21 ngày tuổi:

    Giai đoạn từ 21 – 42 ngày tuổi

    • Chuồng trại phải luôn được đảm bảo sạch sẽ, hợp vệ sinh. Khu vục xung quanh rìa phải dọn dẹp phát quang bụi rậm, không được để chuồng bị ướt, ẩm mốc hoặc đọng nước.
    • Sử dụng chất sát trùng trong khu vực chăn nuôi theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.
    • Định kỳ xới đảo, bổ sung chất độn chuồng để đảm bảo độ dày cần thiết và làm cho chất độn chuồng luôn khô, tơi xốp
    • Máng ăn, máng uống hàng ngày phải vệ sinh và chùi rửa sạch sẽ.

    Đây là giai đoạn phát triển mạnh nhất, bà con cần lưu ý những điểm sau:

    5. Kỹ thuật chăm sóc gà thả vườn

    Gà thả vườn dễ tiếp xúc với các tác nhân ngoại vi, nên dễ dàng mắc bệnh trong điều kiện khí hậu không tốt. Cách tập làm quen môi trường cho gà tốt nhất là chỉ nên thả gà 2 giờ/ngày trong giai đoạn đầu tuần thứ 05, sau đó tăng dần 30 phút đến 01 giờ trong khoảng 10 ngày sau đó có thể thả tự do. Lưu ý luôn theo dõi gà để kiểm soát thể trạng của đàn gà.

    6. Vệ sinh chuồng trại, dụng cụ nuôi gà

    7. Phòng bệnh cho gà thả vườn

    --- Bài cũ hơn ---

  • Đá Gà Và Những Trường Gà Khét Tiếng Một Thuở
  • Làm Sao Tìm Được Địa Chỉ Thu Mua Gà Thịt Sạch Tại Hà Nội?
  • Cách Chọn Mua Gà Ta Đúng “chuẩn” Thả Vườn, Thơm Ngon, Chắc Thịt
  • Áp Dụng Kỹ Thuật Chăn Nuôi Gà Thả Vườn Đúng Chuẩn
  • Dabaco Và Hành Trình Nâng Tầm Gà Việt Đẳng Cấp Quốc Tế
  • Xem Đá Gà Cựa Sắt Miền Tây

    --- Bài mới hơn ---

  • Gà Hồ Bắc Ninh Giống Mua Ở Đâu? Giá Thế Nào?
  • Cách Tạo Giống Gà Nòi Khá Đúng Chuẩn
  • Tài Liệu Về Phép Xem Vảy Của Chiến Kê Để Có Cách Chọn Gà Đá Tốt
  • 25 Vua Chúa Điên Loạn Nhất Lịch Sử (Phần 2): Quái Đản Và Ghê Rợn
  • Trang Trại 6000 Con Gà Sạch Nuôi Theo Kiểu Nhà Giàu
  • Xem đá gà cựa sắt miền Tây – Sức hút chiến kê miền Tây Nam Bộ

    Chiến kê là một phần quan trọng góp phần lên sức hút trong các trận đấu gà. Khác với lối chơi gà đòn tại miền Bắc thì miền Tây đá gà cựa sắt được ưa chuộng hơn hẳn. Một số giống gà chọi tạo dựng lên thương hiệu cho đá gà cựa sắt miền Tây. Thường thuộc giống gà Cao Lãnh – Đồng Tháp, gà Chợ Lách – Bến Tre, gà chọi Trà Vinh…Mỗi giống gà đều có một đặc điểm riêng, một sự cuốn hút riêng. Tất cả đều có thương hiệu riêng đại diện cho vùng đất miền Tây. Cùng xem qua đặc điểm của từng giống gà này.

    Là một giống gà bản địa của Việt Nam nổi tiếng hung dữ và có sức mạnh vô song và đòn thế đá rất hay. Không những thế gà Cao Lãnh có đòn độc và khả năng vỉa tối, vỉa sáng cực hay, đâm cựa cực nhạy. Hơn nữa gà có tài đá song phi, hai cựa phóng tới như cặp phi đao. Nên gà chọi Cao Lãnh đã trở thành những giai thoại mà nhiều dân chơi gà muốn sở hữu

    Cũng là một trong những dòng gà bản địa. Gà trống có thể chất tốt, gan lỳ, chịu đòn và khả năng tránh đòn nhanh lẹ. Gà mái Chợ Lách cũng có ngoại hình khỏe mạnh, hung hang nên di truyền cho đời con những đặc tính mạnh mẽ cho đàn còn. Bên cạnh đó giống gà Chợ Lách lại có sức đề kháng rất tốt, hình thể bên ngoài đẹp với lông bóng mượt, chân vuông, ngực ưỡn, lưng cong.

    Gà chọi Trà Vinh ngoài việc có hình thể đẹp thì một đôi mắt tinh ranh chính là một điểm nổi bật đến hút hồn. Thần thái khi ra trận của giống gà cũng là một điểm đáng để chú ý. Có khả năng đe dọa đối phương trước khi lâm trận

    Xem đá gà cựa sắt, cập nhật trận đấu gà miền Tây mới nhất

    Chắc chắn một điều khi xem đá gà miền Tây sẽ không một ai thấy thất vọng. Bởi ngoài việc sở hữu ngoại hình đẹp thì tài năng không thể phủ nhận của từng chiến kê. Sẽ mang đến những trận đấu nảy lửa, mãn nhãn không khác gì so với các chiến kê quốc tế. Tuy nhiên các sới gà ở Việt Nam được tổ chức thì chủ yếu vào mùa lễ hội và không quá chuyên nghiệp. Nên có thể chưa thể hiện được mức độ kinh điển của các trận đá gà cựa sắt miền Tây.

    Do đó ngoài việc theo dõi các trận đá gà miền Tây trong dịp khai xuân 2021. Thì tại sao không mở rộng tầm mắt bằng những video đá gà trực tuyến trên các đấu trường danh giá như Thomo và Campuchia. Vừa không phải di chuyển vừa theo dõi được nhiều trận đấu gà vừa tham gia đặt cược vô cùng nhanh chóng.

    Cập nhật nhanh chóng mỗi ngày, ứng dụng cho cả máy tính và smartphone vô cùng tiện lợi. Dù cho xem đá gà cựa sắt miền Tây hay bất kỳ trận đấu nào được diễn ra trên đấu trường Thomo, S128 đều được phát trực tiếp mỗi ngày. Truy cập website mỗi ngày để theo dõi, cập nhật video “Hot” nhất. Cũng như là nhận những khuyến mại, giải thưởng siêu khủng, siêu giá trị từ phía nhà cái.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Gà Peru Và Những Đặc Điểm Chính
  • Gà Đá Cựa Sắt Cao Lãnh
  • Nhà Xe Chuyển Hàng Đi Hoài Nhơn Bình Định
  • Hình Ảnh 18 Mẫu Khu Lăng Mộ Bằng Đá Đẹp Nhất Tại Quảng Ngãi
  • Có Nên Chơi Đá Gà Nòi Cựa Sắt Trực Tuyến Hay Không?
  • Đá Gà Cựa Sắt Miền Tây Mới Nhất, Xem Đá Gà Cựa Sắt Miền Tây 2021

    --- Bài mới hơn ---

  • Bí Quyết Xem Chân Gà Chọi Hay Và Chuẩn Xác Nhất
  • “đỉnh Cao” Của Cách Chăm Sóc Gà Chọi Lấy Lại Phong Độ Sau Các Trận Đá Gà
  • Bộ Chiến Kê “độc Cô Cầu Bại” Trứ Danh Đất Bắc Chỉ Nghe Tên Đã Hãi
  • Chia Sẽ Mẹo Chọn Và Nuôi Gà Chọi Tốt, Sung Sức
  • Cách Chăm Sóc Gà Chọi Và Chọn Gà Chọi Tốt Nhất
  • Đá gà cựa sắt miền Tây, xem đá gà cựa sắt miền Tây với sự tham gia của những chiến kê hùng mạnh từ gà chọi Cao Lãnh, gà chọi Trà Vinh,… đem đến cho người xem những phút giây giải trí tuyệt vời. Link xem đá gà cựa sắt miền Tây mới nhất 2021 được cập nhật liên tục tại cacuocchoiga.com.

    Đá gà cựa sắt miền Tây – thú vui đang hồi phục

    Đá gà là nét văn hóa đặc sắc, là niềm đam mê của đông đảo tầng lớp dân chúng từ xưa cho đến nay. Tuy nhiên do nhà nước cấm đoán nên hoạt động đá gà cũng như cá cược đá gà trở thành lén lút, người chơi thường mang tâm lý lo âu, sợ hãi. Đừng lo điều đó, chúng tôi sẽ giới thiệu cho các bạn hình thức cá cược đá gà online an toàn rất phổ biến tại các nhà cái uy tín như: W88, UCW18, SV388… cùng nhiều nhà cái khác các bạn có thể tha hồ lựa chọn những nhà cái mà mình yêu thích

    Tuy nhiên, ở các tỉnh miền Tây thú chơi đá gà đang dần được khôi phục như cách thức chơi đá gà truyền thống nhưng được sử dụng hình thức đá gà cựa sắt phổ biến hơn.

    Ở vùng đồng bằng sông nước Tây Nam Bộ, truyền thống nuôi gà nòi, gà chọi được cha truyền con nối, do đó các kiến thức về chọn giống, chăm sóc, huấn luyện và tổ chức đá gà chọi vô cùng hấp dẫn, phong phú, thu hút người xem.

    Đồng thời các giống gà chọi miền Tây cũng luôn đảm bảo chất lượng, có mặt bằng chung về hình thể – kỹ thuật chăm sóc gà – tông giống tốt hơn nhiều giống khác trên thị trường nên cũng rất được ưa thích.

    Một số tỉnh miền tây còn tổ chức các cuộc thi đá gà miền tây nam bộ vào dịp lễ tết. Để mở rộng sân chơi xem đá gà miền tây 2021 cho các sư kê, những chủ kê. Và đặc biệt là cho những người thích xem đá gà trực tiếp có thể đến xem và thưởng thức. Đây cũng là một cơ hội tốt để chủ kê, người thích gà chọi và sư kê. Có thể giao lưu, trao đổi và thương mại, quảng bá gà chọi của mình.

    Với nền tảng sự khôi phục dần dần của hoạt động đá gà truyền thống, đá gà cựa sắt miền Tây cũng đang bùng nổ bởi lối đá mang tính chất sinh tử cực kỳ cuốn hút, đá nhanh gọn và dễ nhận biết kết quả.

    Xem đá gà cựa sắt miền Tây ở đâu?

    Nếu có thời gian bạn có thể ghé về miền Tây để trực tiếp chiêm ngưỡng, xem những trận đá gà cựa sắt miền Tây cực kỳ náo nhiệt, hấp dẫn và có cả trò cá cược ăn tiền vô cùng thú vị nữa.

    Hoặc không thì bạn cũng đừng lo lắng, tại chúng tôi luôn cập nhật link xem đá gà cựa sắt miền Tây hàng ngày hàng giờ với những mà trực tiếp đá gà mới nhất từ những trường gà lớn nhỏ ở khu vực miền Tây Nam Bộ, Bạn có thể vào website chúng tôi để được chứng kiến không khí trường gà vô cùng hào hứng, náo nhiệt không khác gì xem ngoài đời thực. Đồng thời bạn cũng sẽ luôn thích thú với những chiến kê hàng đầu khu vực Nam Bộ.

    Gà chọi miền Tây cũng được nhiều sư kê xếp vào các giống gà chọi hay nhất Việt Nam với các vùng nổi danh như gà chọi Cao Lãnh, gà chọi Trà Vinh, gà chọi Tiền Giang,…

    Điều gì làm nên sự cuốn hút của đá gà cựa sắt miền Tây

    Lối chơi nhanh gọn, dễ đặt cược qua kênh trực tuyến, hội tụ những giống gà chọi kiêu hùng nhất đã khiến cho cư dân tụ tập lại chơi đá gà cựa sắt miền Tây. Đặc biệt đá gà miền Tây luôn thu hút sự nhiệt tình của người chơi một phần lớn là ở những kỹ năng và bản lĩnh thi đấu tuyệt vời của những giống gà chọi quý & hiếm như:

    Gà chọi Cao Lãnh

    Gà chọi Cao Lãnh là một giống gà lai giữa giống gà nòi Việt Nam và giống gà chọi Miên. Tổng hợp giữa hai yếu tố là khả năng tấn công nhanh và mạnh của gà nòi Việt. Cùng với khả năng phòng thủ và di chuyển linh hoạt của gà Miên. Nên gà Cao Lãnh được xem là một chiến kê hội tụ đủ yếu tố tấn công – phòng thủ tốt. Gà đá hay nhất miền tây. Gà chọi Cao Lãnh với lối đá độc đáo, cực kỳ hiểm hóc, vô cùng hung dữ trước đối thủ của mình sẽ không làm người xem phải thất vọng.

    Gà chọi Trà Vinh

    Gà chọi Trà Vinh cũng rất nổi tiếng trong giới đá gà cựa sắt miền Tây với khả năng ra đòn ấn tượng và sức khỏe vô địch. Đôi mắt cực kỳ tinh ranh cũng là điểm thu hút những người mê gà chọn lựa gà chọi Trà Vinh trong bộ sưu tập của họ.

    Gà chọi Chợ Lách Bến Tre

    Vùng chợ Lách Bến Tre nổi danh với những trường gà, sới gà rất nổi tiếng thu hút nhiều sư kê, chiến kê xuất sắc và người chơi đông đúc. Gà chọi vùng chợ Lách cũng có những đòn đá độc đáo và mạnh mẽ, được xem là một trong những giống gà chọi hay nhất vùng đất Tây Nam Bộ.

    Hướng dẫn theo dõi clip đá gà cựa sắt miền Tây mới nhất cập nhật liên tục

    Đá gà miền tây cực hay mới nhất năm 2021. Tuyển tập Clip đá gà tre miền tây tại Bến Tre, Vĩnh, Long, Kiên Giang, Long An, gà tre Thiên Phú… cực hấp dẫn.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Hướng Dẫn Xem Vảy Gà
  • Bắc Giang Đất Gà Có Tiếng!
  • Phú Bình: Nhiều “sới” Chọi Gà Cá Cược Vẫn Hoạt Động
  • Gà Chọi Bình Định Chiến Dòng Tây Sơn Nức Tiếng Từ Xưa
  • Gà Chọi Chân Vảy Rồng, Giống Gà Chọi Độc Đáo Với Thị Trường Tiềm Năng
  • Đá Gà Tre Cựa Sắt Miền Tây Và Thông Tin Về Giống Gà Tây Nam Bộ

    --- Bài mới hơn ---

  • Bảng Giá Gà Tre Tân Châu 2021
  • Bảng Giá Khu Sun Gate Nam Đà Lạt Vừa Được Công Bố Sáng Nay
  • Cách Chọn Giống Gà Tre Đá Phục Vụ Thi Đấu
  • Gà Tre Tân Châu Giá Bao Nhiêu ? Giá Gà Tân Châu 2021
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Nuôi Gà Tre Đá
  • Đá gà tre cựa sắt miền Tây – đặc điểm ngoại hình gà tre Tây Nam Bộ

    Đá gà tre cựa sắt thì không thể thiếu được các chiến kê oai phong, lẫm liệt cho vùng đất miền Tây. Với giống gà tre ở miền Tây Nam Bộ có ngoại hình và trọng lượng khá nhỏ, màu sắc rất đa dạng. Được chia thành nhiều dòng giống khác nhau như:

    Gà chuối

    Thân hình có ba màu lông là trắng, đỏ và đen. Lông cổ và mã trên lưng là màu trắng ngà có điểm sọc mờ ở giữa. Lông cánh được pha trộn các sắc lông đỏ, đen, vàng. Lông ngực, bụng và đuôi thường có màu đen tuyền. Đối với gà mái thì có bộ lông pha lẫn giữa trắng và đen.

    Gà điều

    Gà trống có phần thân và phần đuôi có màu sắc như gà chuối. Thế nhưng vùng lông cổ và lông mã trên lưng có màu đỏ lửa hoặc đỏ tía. Còn gà mái thì có màu vàng nâu xen lẫn màu đen

    Trong các trận đá gà tre cựa sắt có thể dễ nhận thấy các chiến kê miền Tây Nam Bộ luôn có một bộ lông bóng mượt, khá dài và ôm. Màu sắc mỏ và chân màu vàng xinh xinh cùng bộ lông đuôi uốn cong thành cung tròn. Mào gà có kích thước trung bình và luôn thẳng dựng đứng.

    Tính hiếu chiến trong các trận đá gà tre cựa sắt miền Tây

    Gà tre trống của miền Tây Nam Bộ rất hiếu chiến và có tính bảo vệ lãnh thổ rất cao hơn hẳn các giống gà tre khác. Bên cạnh đó, gà tre miền Tây đá rất hay và lỳ đòn, đặc biệt đối với những con gà được hai năm tuổi trở nên. Ở độ tuổi này chúng có thể hạ gục được đối thủ nặng ký hơn gấp ba, bốn lần thậm chí gà chọi tơ cũng phải dè dặt với nó.

    Nếu mà được trực tiếp theo dõi các trận đá gà tre cựa sắt thì nói không ngoa chứ thời gian bao giờ cũng là dài hơn so với bình thường. Và có thể một trong hai con đều có thể chết sau đó vì thương nặng hoặc không thể phục hồi được thể lực như ban đầu.

    Tình trạng bảo tồn của giống gà tre miền Tây Nam Bộ

    Gà tre Tây Nam Bộ có sức đề kháng rất tốt nhưng gà con mới nở trong tháng đầu tiên thường khá yếu. Bên cạnh đó có trọng lượng nhỏ nên không mang về giá trị kinh tế lớn nên mô hình nuôi gà tre không được lan rộng. Bị lai tạo với các giống gà khác để phục vụ cho mục đích thương phẩm và chơi gà đá để cải tạo trọng lượng và vóc dáng. Tính đến thời điểm hiện tại thì những cá thể miền Tây Nam Bộ còn rất ít chỉ còn sót lại ở một số vùng sâu vùng xa mà thôi.

    Hiện nay ở các trận đá gà tre cựa sắt miền Tây còn một số giống gà tre đá hay, đá giỏi cũng rất nhiều người ưa chuộng như gà tre Mỹ. Và được giới chơi gà cảnh ưa thích như gà Tân Châu và gà Serama. Cùng xem qua những hình ảnh và một số đặc điểm của các giống gà tre này.

    Hình ảnh về giống gà tre hay, gà tre đẹp

    Gà tre Mỹ là một dòng gà tre lai có vóc dáng thanh mảnh, thân hình gọn gàng cùng một bộ lông với nhiều màu sắc khác nhau. Có bản tính hung hăng và tính hiếu chiến rất mãnh liệt. Loại gà tre này được đánh giá đẹp về hình thức và giỏi về kỹ năng nên thường xuyên tham gia các trận &#